Foz, 26 de xullo, 2023. A casa da cultura Poeta Manuel María de Foz acolle entre 31 de xullo e 3 de agosto unha nova edición das xornadas de historia de Foz. A actividade está impulsada unha ano máis pola asociación A Pomba do Arco, que leva xa 26 anos organizando este evento.
As xornadas arrancan o 31 de xullo as 23:30 cunha palestra de Antón Niñe sobre o artista mariñán Xosé Rivas, pais dos autorres da imaxe da Virxe do Carme presente na igrexa de Foz e diversas imaxes da Virxe do Carme presentes en diversas localidades da Galiza, como Viveiro, Cedeira ou Fisterra. Neste caso, Niñe repasara a obra artística do escultor e tallista de Riototo.
Niñe, veciño de Foz, foi profesor de relixión no I.E.S. Perdouro de Burela, exerceu a presidencia da A.C. “Os Matos” e autor de diversas publicacións de temática histórica. Neste sentido, ten participado en anteriores edicións das xornadas, con traballos de diverso tipo, sendo conferencia habitual en moitas localidades da Mariña.
O martes 1 de agosto as 20:30 intervirá Alexandre Peres Vigo, cun relatorio titulado ‘San Martiño, Mailoc e o mosteiro Maximum’ . Peres Vigo é profesor da Universidade da Coruña, autor de números publicacións no ámbito lingüístico e histórico, e coordinador, entre outras, da publicación colectiva Os reis e as raíñas da Galiza.
Vigo explicará na súa palestra as orixes da sede de San Martiño de Mondoñedo no século V e o papel desenvolto nese proceso por unha comunidade de persoas procedentes das Illas Británicas que se instalan nese período na Galiza e que tiñan como cabeza un bisbo, o máis coñecido dos cales denominado Mailoc. Vigo sustenta tese que o mosteiro Maximun dos bretóns emprazábase en San Martiño de Mondoñedo.
O mércores 2 de agosto as 20:30 é a quenda Xavier Rivera, que se achegará a II Guerra Mundial da Mariña. Rivera, xornalista de profesión, recuperara diversas batallas navais que se libraron fronte costa da Mariña entre 1942 e 1945 entre as forzas aliadas e os exércitos da Alemaña nazi. Asemade, dará conta das accións de comando desenvoltas polos aliados na Mariña, das redes de espionaxe a favor dos nazis e dos aliados.
Rivera é un colaborador de longa data das xornadas de historia. Neste sentido, ten elaborado investigacións de diversos temas, como a pesca da balea da Mariña, volvendo coa palestra sobre a II Guerra Mundial a un tema no que ten traballado e publicado diversos estudos.
As xornadas féchanse o xoves 4 as 20:30 cunha palestra sobre os motíns e as revoltas na Mariña do século XIX. Neste caso, a relatora é a doutora en Historia e profesora da Universidade de Compostela, Alba Díaz Geada. Díaz Geada, atesoura unha longa traxectoria como investigadora, con diversos traballos referidos, particularmente, ao período contemporáneo.
As décadas finais do século XIX foron ricas en protestas e motíns na Mariña. Neste sentido, coincidindo co importante ciclo de motíns en toda Galiza arredor dos anos de 1891 e 1892, na Mariña rexístranse motíns en Barreiros, Cervo, Lourenzá, Trabada e Ribadeo. Na maioría dos casos estes movementos estiveron dirixidos por mulleres.
Ademais da intervención arqueolóxica de 2026, o Concello achega 7.500 euros para restaurar a cabaña C-2, lembrando que “Seguimos apostando por el patrimonio arqueológico y el desarrollo arqueológico del concejo”. Tamén se mellorou o acceso ao xacemento, e o castro consolídase como un recurso turístico en crecemento, clave para avanzar na desestacionalización.
Entre as 10:00 e as 14:00 horas haberá arredor dunha decena de postos con produtos agroecolóxicos e de proximidade, ademais dun punto informativo para persoas interesadas en emprender no sector e actividades infantís. A alcaldesa Marta Rouco destaca que a feira busca dar vida ao centro da vila e visibilizar o rural como espazo de emprendemento, mentres que a concelleira Paula Vigo salienta a colaboración con A Estruga para ampliar a oferta habitual do mercado. O Concello anima á veciñanza a achegarse e coñecer os proxectos participantes.
Nesta ocasión, o grupo desprazouse ata A Pontenova para realizar un percorrido de 17 quilómetros que combinou a Ruta dos Fornos, a Ruta do Ferrocarril e a Ruta do Muiñeiro Namorado. A actividade, de dificultade baixa, iniciou o seu percorrido na Praza dos Fornos da Pontenova e rematou en San Tirso de Abres.
A programación do último trimestre inclúe Maiores con Arte, Moito máis que café, Entre risas e animación domiciliaria. Tras os obradoiros iniciados en maio, o Concello mantén o contacto cos participantes e leva as propostas ás asociacións para facilitar novas incorporacións. Na presentación explicaranse as formas de participación e os servizos dispoñibles. O programa conta co apoio da Consellería de Dereitos Sociais e Benestar do Principado de Asturias.
O paseo comezará ás 20:00 h na rúa San Francisco, ao pé da igrexa, para continuar pola Praza de Abaixo e a rúa Antonio Otero, até chegar á Praza do Patín, xunto á Biblioteca Municipal El Viejo Pancho. Alí, ás 20:30 h, dará comezo a presentación da obra. A organización lembra con afecto as anteriores visitas de Souto a Ribadeo e confía en que, unha vez máis, se vivirá unha tarde especial guiada polo enxeño creativo do coruñés de Monte Alto, galego universal que levou as nosas letras polo Mar de Irlanda e polas corredoiras máis recónditas do país. A actividade está organizada pola A.C. Francisco Lanza.
O espectáculo participativo A verbena de antes -con O Xeito e Airiños da Freba-, ao mediodía, e unha mostra etnográfica e as actuacións de Amado Lar e A Volta do Agro, pola tarde, protagonizaron o último día das Xornadas, pensadas como un punto de encontro da cultural tradicional galega,e especialmente da comarca da Mariña.
A actividade permitiu aos nenos e nenas gozar dun espectáculo de maxia pensado para transmitir, dun xeito ameno e divertido, valores relacionados coa igualdade, o respecto, a convivencia e a eliminación de estereotipos. Con iniciativas como “Abrazando a igualdade”, o Concello de Xove continúa apostando por achegar aos máis pequenos actividades educativas diferentes, propostas culturais e de lecer nas que a cultura, a diversión e a transmisión de valores van da man.
