15 de Decembro de 2018

Correo | Favoritos  | Imprimir   

Con Pólvora e Magnoliasl. “Memoria Histórica”

09-08-18

O Ser de España ou O Problema de España é o nome que habitualmente se usou para referir a un debate intelectual que naceu co rexeneracionismo a finais do século XIX. Así, Machado acuñou o concepto tópico das Dúas Españas, metáfora da división violenta e o enfrontamento como característica contemporánea do país.

Máis dun século despois do Ser de España, aínda segue a existir coa mesma vitalidade o conflito a propósito de cales son “as esencias” de ser español, e por enriba de todo, por que isto é algo problemático en si mesmo, fronte ao maior consenso noutras nacións máis exitosas na súa definición.

Non quixera caer na inxenua pretensión de dar unha resposta a esta cuestión que involucrou e concitou a pensadores como Ortega, Unamuno, Ramiro de Maeztu ou o propio Castelao.

Sen embargo compre apuntar que o quid da cuestión nacional sempre tivo o seu corazón no relato histórico, na Memoria.

Nestes días, por toda a xeografía do estado, as Dúas Españas volven a desafiarse co pretexto da exhumación de Franco, da modificacións dos rueiros con nomes franquistas ou de cuestións xurídicas vencelladas á Lei de Memoria Histórica.

Ao respecto de todas estos temas, no ano 2014, o relator internacional da ONU, Pablo de Greiff, emitía un informe sobre as medidas adoptadas polo Goberno de España, a propósito das violacións de dereitos humanos durante a Guerra Civil e a dictadura franquista. A conclusión era que o estado fixera pouco -e en ocasións mal- pola búsqueda da verdade e da xustiza, e pola reparación das vítimas.

O tal de Greiff afirmaba que “varios representantes enmarcaron as discusións no seguinte esquema: ou todos concluímos que xa estamos reconciliados ou a única alternativa é o rexurdir dos odios preexistentes…” Ou comigo ou contra min.

A miña pequena aportación, a modo de opinión, quere por o acento sobre unha cuestión de natureza pedagóxica, educacional, cultural, de civismo.

Pois, en verdade, levan razón algúns cando apuntan que a retirada de símbolos ou de nomeamentos nas rúas, até a exhumación de represaliados, son cuestións secundarias.

Nunha sociedade española conformada xa polos fillos, netos e bisnetos dos contendentes da guerra, a gran asignatura pendente non é o cumprimento da legalidade, senón a impostura histórica.

Tan só así poderemos entender que a guerra civil tan só foi un golpe de estado militar orquestrado o 18 de xullo de 1936 contra o goberno electo, que até o 1 de abril do 39 unha España tivo que someter á outra coa rápida colaboración militar da Alemaña nazi e da Italia fascista.

Que a vitoria do bando nacional trouxo consigo a consolidación dun réxime ditatorial de clase no que se seguía purgando despois do 39.

Que a implantación dunha política económica baseada na autosuficiencia, no estado e na reivindicación do espírito nacional, supuxo unha regresión marcada polo afundimento da produción agrícola e do desenrolo industrial. Foron os “anos da fame”, do mercado negro e do estraperlo.

Alexandre Bóveda e Lorca foron asasinados, Machado, Castelao, Picasso exiliados e Miguel Hernández encarcerado.

A socioloxía franquista trouxo consigo un capitalismo de estado clientelar que permite explicar a condición de lobbista do monarca emérito, a relevancia dos caciques, as administracións reféns, o papel da igrexa no estado e os vínculos co poder de empresarios como César Alierta, Florentino Pérez, Arturo Fernández, Isidro Fainé ou Emilio Botín…

Máis aló da aplicación de calquera tipo de legalidade é preciso tomar conciencia radical de que figuras como Sanjurjo, Queipo de Llano, Mola, Gomá, Eijo Garay ou Pla Deniel son a representación meridiana do máis escuro do pasado. “Que (en España) para facer cumprir as mentiras do presente, foi preciso borrar as verdades do pasado.”

Website Pin Facebook Twitter Myspace Friendfeed Technorati del.icio.us Digg Google StumbleUpon Premium Responsive