Polo mes de xullo de 1916 casaba a parella formada por José A. Fernández, o Xuez, de 24 anos de idade, mariñeiro da vela e o remo, de nai solteira, vendedora de peixe, e María Lopez Becerra, de 20 anos, filla do comerciante Fernando López Castiñeira, “de Botes”. Non había moito chegara da emigración un focego do rural con cartos que pretendía á moza; o pai, vendo moito mellor partido para o futuro da filla, quería que ésta deixara ó mariñeiro e que seguira ó habanero, pero a rapaza non cedeo un chisco dos seus sentimentos. O proxenitor, ao non lograr os seus propósitos, entrou en cólera e rachou a relación coa filla e se desentendeo de toda problemática da xove parella que, sen recursos, alugou unha casiña no barrio do Campo cun pequeno forno de cocer o pan.Un almacenista local cedeulles ó fiado unha saca de cen quilos de fariña de Castela, co compromiso de pagala cando venderan a fornada, e así foi. Hai desto cen anos.Nacía entón a panadería; a primeira pedra do edificio da ampla dedicación comercial da saga que compre un século.
O Xuez embarcou e foise a percorrer os mares de medio mundo. María, en soedade, afrontou o traballo do forno, no que se iniciaban, e dos fillos que chegaron pródigamente. Non tardou o home en voltar para o fogar: a súa presenza facíase imprescindible. Os vástagos (foron 11, da primeira xeración, da que chegarono a vivir 8 adultos xuntos), implicáronse dende moi rapaces na actividade comercial familiar o que fixo que a saga ao longo do século (1916-2016) desenvolvera unha dinámica e heteroxénea función no eido do comercio local,: panadería, muiños fariñeiros, casa de comidas, tendas de alimentación, taxi, efectos navais, camións de transportes,materiais de construcción, lanchas de pesca,bazar, distribución de butano, barco mercante,compra de peixe nas rulas da Mariña,xestoría, auto – escola, inmobiliarias, pomoción de vivendas,imprenta, librería, xogueterías,mobiliario para parques e xardíns, escola de deportes náuticos…Tódolos Bahía da 1ª xeración(os 8 irmáns) ó casar emprenderon novas facetas mercantís.
Nos anos 40 a familia desafiou aqueles tempos miserentos construíndo un moderno hotel de 33 habitacións, pista de baile ó aire libre e Sala de Festas. O complexo chamouse BAHIA; de contado gañou moita sona e pasou a ser o apelativo polo que son coñecidos os seus membros que, ó longo deste século transcurrido, escribiron unha extensa e nutrida páxina da historia social, comercial e lúdica de Foz.
Na actualidade unha ducia de estabrecementos , baixo a éxida dos Bahía, cada día abren as portas para seguir satisfacendo a que é, sen dúbida, unha vocación familiar á que sempre foron fieis e que ten continuidade nas xeracións sucesivas, feito abondo excepcional pois a experiencia amosa que son poucos os casos nos que a mesma supera a primeira ou segunda xeración.
O poeta Manuel María deixou escrito: “ A vida do ser humano, por moi longa que sexa, sempre é curta ; o que de verdade importa é a da comunidade, dos que foron, dos que son e dos que serán: a continuidade. Desa cadea nós somos unha breve faísca, unha muxica entre dúas noites que nos chaman e nos engulen”.
O mundo non remata aínda e o futuro é, coma sempre, imprevisible. A superación dos atrancos para a supervivencia , que non han faltar, sairá do traballo emprendedor, constante, entusiasta, honesto e arriscado .Tal foi a divisa dos Bahia no primeiro século da súa andaina,sempre alleos a todo poder político ou de outra índole; autónomos e independentes, pero solidarios, seguindo o exemplo permanente dos proxenitores: O Xuez e María de Botes.
Foz, 30 de xullo de 2016
Estampa de familia, anos 50. Sentados: O Xuez e María de Botes, proxenitores dos Bahía. De pé, de esquerda a dereita 8 dos 11 fillos: Suso, Antonio, Pascual, Carmen, Elvira, Moncho, Paco e Fernando; tres finaran de moi novos.



















A primeira sesión, de 11:00 a 12:30 h, contará cun autor asturiano destacado polo seu traballo arredor do mundo rural e da cultura campesiña. A actividade é aberta, participativa e gratuíta ata completar aforo.
A área de Deportes reforzará o seu respaldo ao club cunha subvención excepcional ligada á presenza neste torneo estatal. O vicepresidente Efrén Castro visitou este mércores o equipo en Castro Ribeiras de Lea para trasladarlles ánimo e destacar a importancia de competir a este nivel para dar visibilidade ao deporte feminino e avanzar na igualdade. Ademais deste apoio puntual, a Deputación financia de maneira estable a actividade do club cunha subvención nominativa de 70.000 euros, a principal achega institucional ao seu funcionamento.
A función está dirixida ao público adulto e a entrada será de balde, ata completar aforo. O evento conta coa colaboración do Concello. Unha nova oportunidade para gozar do teatro local e apoiar o traballo das compañías da comarca.
Estivo organizada polo Motoclub Os de Sempre, que reuniu este fin de semana a centos de participantes chegados de Galicia, Asturias, León e o Bierzo. O programa incluíu unha ruta nocturna en homenaxe aos moteros falecidos, ademais de momentos de convivencia en comidas e actuacións musicais dos grupos Primera Línea e Malditos Pendejos. Na entrega de trofeos participaron o alcalde de Ortigueira, Valentín Calvín, e a concelleira Isabel Rego.
Na presentación participaron o delegado territorial da Xunta, Javier Arias; o Deputado de Cooperación e Asistencia aos Concellos, Xosé María Arias e o deputado de Rural Daniel García, que puxeron en valor a tradición e o traballo das filloeiras. A organización prevé poñer á venda 18.000 filloas, incluíndo opcións sen glute, e o recinto feiral acollerá artesanía, música, obradoiros e a entrega dos premios do concurso escolar. O xornalista David Valverde Cabaleiro será o pregoeiro. A Vicepresidencia da Deputación colabora coa actuación de Nubeiro e cunha degustación de xamón de porco celta a través do programa Un Gusto de Rural. Arredor de 150 persoas participarán na organización ao longo da xornada.
A reorganización dos espazos —stands na Praza do Casino e presentacións no Cine Fantasio— foi clave para o éxito. A concelleira de Cultura, Patricia Rodríguez, destacou a boa acollida e a resposta do público, valorando moi positivamente o novo formato.
A concelleira de Cultura, Ana Cartelle, destacou que “es un privilegio para Ortigueira contar con una formación de la talla de Qvinta Essençia”, e subliñou que o concerto ofrece “una oportunidad única para disfrutar de una música que en su día fue la vanguardia de las cortes europeas”. O recital propón unha viaxe pola lírica e a música do Renacemento, con obras de Guerrero, Morales ou Vázquez e textos de Garcilaso, Boscán ou Lope de Vega.



