O vello ritual das fogueiras de San Xoán, van ter na noite do vindeiro sábado, unha nova edición; e así, de diversos puntos da xeografía urbán, e tamén da rural, rubirán ó ceo as chamas do fogo da ancestral cerimonia, engarzada nas mais diversas costumes da nosa terra.
Conta a tradición que, na meirande parte das fontes,vivían os encantos e as fadas,virxes, doncelas, damas e lavandeiras. Por eso, a auga, como o fogo purificador, son elementos protagonistas na noite de San Xoán.aos que de sempre se recoñeceron certas virtudes curativas para os males do corpo e tamén da alma…
Da nosa afastada nenez gradamo-lo recordo da gran fogueira que cada ano ardía no lugar de O Cristo, en Marzán. Días antes, os veciños, nos seus carros de vacas, carrexaban madeiras dos montes; os tanocos das berzas e os silveirais de camiños e congostras, coidadosamente segados para queimar na noite máxica e lúdica do 23 de xuño.
O acordeón de Xosé da Morena, o cego, ou o de Plácido, poñían o contrapunto musical naquela xuntanza que congregaba a boa parte das xentes daquel Foz, de hai mais de medio século. Pero antes cumprírase con outro ritual: deixar ó sereo un recepente de auga con flores para, á mañanciña seguinte, lavarse con aquela auga fresca e perfumada, á que se atribuían virtudes curativas para as erupcións cutáneas e as doenzas da vista.
O amor rondaba tamén aquel episodio, e as rapazas saltaban as chamas, decindo: “Salto por enriba/ do fogo de San Xoan/ para que non me roia/ cadela nen can”. Se no salto libraba das chamas, era augurio de casamento dentro do ano; pero se tocaba o fogo, esvaecíase a ilusión do casoiro en tan curto prazo.
As nenas casadeiras á medianoite deixaban un vaso de auga, coa xema e a clara dun ovo; ó seguinte día ollaban o contido e, dacordo coa figura que adoutase, tal sería a profesión do futuro marido; así, por exemplo, se se trataba dun martelo,o seu home sería carpinteiro.
En Foz, en certa ocasión, utilizouse para saber do paradeiro dalguén do que non se sabía había moito tempo. Como no vaso xurdira a silueta dun navío, soubose que o persoeiro andaba embarcado…
Lonxe de perderse a tradición dise que, a vella costume de facer o lume de San Xoan experimentou un notable incremento, aínda que, como noutros aspectos da vida, perdeo o encanto poético de antano.
Xa non se deixan as flores ó sereo; nen o vaso coa xema e a clara do ovo; e se saltan a fogueira é mais para mostrar a forma física, que para adiviñar a data do casamento.
Na noite do sábado, os veciños de cada barrio rivalizarán en noble competencia, lanzando ó espacio as mais espectaculares chamaradas, vivindo con ledicia a festa multitudinaria.
Á luz do lume acariñador e subxugante, sen dúbida haberá un anaco para a nostalxia, porque… ¡Quén pode esquecer de vello/os seus tempos de rapaz?/¿quén pode esquecer a noite,/ a noitiña de San Xoan/ co seu séquito de bruxas,/fogueiras, baños demar,/auga de rosas, parranda/troulas,bailes e aínda mais…?.
Pasadas as 13:30 horas deste luns, o 112 Galicia tivo constancia, a través de Urxencias Sanitarias de Galicia-061, dun ciclista que se atopaba en parada cardiorrespiratoria no quilómetro 1 da LU-151, á altura da parroquia de Fazouro. De inmediato, os xestores do Centro Integrado de Atención ás Emerxencias solicitaron a colaboración dos axentes da Garda Civil de Tráfico e da Policía Local de Foz. Malia os esforzos, os profesionais sanitarios só puideron confirmar o falecemento da persoa.
A variada oferta de produtos de artesanía e de alimentación de temporada e proximidade á venda complementouse con degustacións de minihamburguesas de carne de raza Limiá e empanada de carne de porco celta e tenreira de raza Caldelá, que se repartiron gratuitamente entre as peroas que fixeron algunha compra no Mercadiño.
Os cortes produciranse do punto quilométrico 2,800 ao final da vía. Habilitaranse desvíos alternativos que estarán debidamente sinalizados.
Cada participante pode presentar unha única fotografía, en papel e formato dixital, seguindo as bases dispoñibles na web da Deputación. A celebración do aniversario inclúe actividades como a Xornada de Degustación da Tenreira de Ancares, unha xornada micolóxica e un obradoiro de rescate na montaña, ademais doutras propostas ambientais e divulgativas nos próximos meses.
A xornada comezará ás 12:00 h cun faladoiro titulado “Vizoso e nós”, no que participarán Pepe Penabade, Pepe Blanco, Caxigueiro, Aurelia Balseiro e Mª Cristina Rubal González, moderados por Antonio Reigosa. Ás 13:20 h abrirase a exposición “Xosé Vizoso. O neno que debuxou un cabalo”, que permanecerá dispoñible durante as festas de San Lucas. A partir das 13:45 h terá lugar o acto de inauguración e descuberta da placa da nova rúa Xosé Vizoso, na Praza da Fonte Vella, coa presenza de autoridades, familiares e amizades do artista. As persoas asistentes recibirán no auditorio unha lámina cunha obra de Vizoso como agasallo.
Competirán durante tres días xunto a outras dezaseis escolas de todo o mundo, elaborando catro propostas de pizza: Polbo á galega, con polbo galego, queixo San Simón e allada picante; Bosque galego, con crema de castañas e mel picante; Terra meiga, con zorza picante; e Rapadoira, con setas, queixo azul e pera. As estudantes viaxan acompañadas pola súa profesora, Conchi Carreiras, coa que levan tempo preparando as receitas. Esta é a terceira participación do IES de Foz neste certame, no que xa acadaron un segundo posto en edicións anteriores. A actividade forma parte do programa Erasmus+ da FP, financiado pola Unión Europea, que facilita a participación do alumnado en competicións de habilidades profesionais por toda Europa.
A exposición, instalada no Centro Comarcal Pazo de San Tomé, invita a observar con calma, descubrir historias e poñer en valor un patrimonio vivo que forma parte da nosa identidade. Unha maneira diferente de achegarnos ao mundo rural que tanto significa para As San Lucas.
