Foz, 3 de agosto de 2015.- O historiador Xoán Ramón Fernández Pacios abre este luns 3 de Agosto ás 20:30 na Casa da Cultura “Poeta Manuel María” de Foz a XX edición das Xornadas de Historia Local que a Asociación Sociocultural “A Pomba do Arco” ven celebrando de xeito ininterrompido nas primeiras semanas do mes de Agosto cunha palestra que leva por título “Crónica negra de Foz”. Fernández Pacios, Licenciado en Historia pola USC, autor de diferentes traballos sobre a Idade Media e a Idade Moderna na Mariña de Lugo algúns deles publicados en libros propios e revistas especializadas , achegaranos algúns dos incidentes violentos e feitos desgraciados que sucederon no Concello, arrancando a súa investigación no século XVI.
O primeiro crime que testemuña Fernández Pacios na súa exposición é o de Alonso de Río, un fidalgo da Casa de Moscoso, asasinado en 1520 en San Martiño de Mondoñedo por un coengo, na altura residente en Roma, que acusaba ao de Moscoso de telo castrado. O último dos crime ao que se referirá ten como protagonista a Hipólito Marful Moreda, “O Chorlo”, morto o día de San Lourenzo de 1951 nun enfrontamento cuns individuos de etnia xitana que ocupaban unha propiedade deste no lugar da Granda e que remataría cunha venda polo sistema dos bens dos autores do crime após unha fuga que mobilizou ás forzas de seguridade da zona durante varios días. Fernández Pacios excluirá do seu relatorio as mortes e a violencia de orixe político.
Un dos sucesos violentos do que se ocupara Fernández Pacios é o popularmente coñecido como “O Crime do Pozo Mouro” perpetrado por un dependente de consumos natural da Fonsagrada e residente na Espiñeira, Antón Enríquez Enríquez, na noite do 9 de outubro de 1905 mentres entraba a roubar na fábrica de embutidos e conservas cárnicas do Pozo Mouro rexentada por don Xosé Suárez Vigil, coñecido popularmente como “Don Xosé o das conservas e que tería como vítima a veciña de Vilaronte Ramona López García. Ramona López García, a pesar da brutalidade da agresión que a prensa cifraba en 12 puñaladas, saíu con vida do incidente non sendo detido até o mes de Xuño de 1907 o autor do mesmo após unha axitada fuga e persecución que mobilizou a prensa galega.
Fernández Pacios na súa viaxe tamén terá un espazo para a conflitividade que xurdían nas feiras que se celebraban na práctica totalidade das parroquias do Concello e que daba como resultado continúas actuacións da Garda Civil para evitar males maiores e requisar armamento ou mesmo redadas contra supostos timos vinculados a cartomancia e que vai provocar en 1917 a detención de Sabina Ramos. Estes son algúns dos temas que se tratarán na charla de Fernández Pacios que achegará información de sucesos desta natureza acontecidos na totalidade dos núcleos de poboación do Concello.
Nesta dirección o poñente referirase as habituais pelexas que se motivaban arredor da Romaría do Bispo Santo entre os veciños das parroquias de Foz e Vilaronte. Neste caso ten particular relevo a acontecida no ano 1671, na que se enfrontan ambas parroquias provocando que das 11 parroquias da comarca da Mariña que concorrían en 1671 á Romaría ficasen reducidas só a dúas setenta anos máis tarde como testemuñaban ao respecto diferentes fontes eclesiásticas, entre elas o párroco de Foz Don Diego de Quindós.
A artista, referente da música popular galega, conectou cun público diverso que gozou dunha sesión vermú marcada por máis de trinta anos de traxectoria. O concerto serviu tamén como despedida e recoñecemento a Valentín González e Viviana Pérez, que deixan a organización da comisión de festas tras dúas décadas. O deputado de Mocidade, Daniel García, destacou a importancia da implicación veciñal para manter vivas as celebracións que fortalecen a identidade comunitaria e reafirmou o apoio da Deputación ás redes asociativas e á programación cultural en galego. A actuación forma parte da iniciativa provincial para achegar música tradicional e en galego a todos os públicos.
Cómpre sinalar que este produto conta cun distintivo de calidade diferenciada, a Indicación Xeográfica Protexida Faba de Lourenzá, un dos 36 selos recoñecidos en Galicia que amparan a súa excelencia. Neste sentido, a Xunta vén de lanzar a nova marca Aquí Sabemos, coa que se busca reforzar o coñecemento e a identificación por parte dos consumidores dos produtos alimentarios galegos protexidos por figuras de calidade diferenciada.
Co sol ocultándose e a lúa asomando entre as torres de Donlebún, o músico e divulgador reivindicou o poder evocador e transformador do bravú fronte á morriña paralizante. Na sala de lectura da biblioteca, Souto explicou a evolución do rock bravú no imaxinario galego, evocando as músicas populares que acompañaron durante décadas os remolques dos pascualiños e os labores comunitarios, e lembrando a vitalidade de grupos como Skornabois, Diplomáticos de Monte Alto, Xenreira, Zënzar, Pinto de Herbón ou os Rastreiros. A boa lembranza da súa anterior visita levou ao artista a pechar a velada interpretando o “Himno de Ribadeo”, composto por Arturo Mogo, nun final cheo de afecto pola vila e pola súa identidade cultural.
O evento ofrecerá mel, produtos de tempada, artesanía, gastronomía e outras propostas locais. O Concello do Valadouro mantén aberto o prazo de inscrición para persoas e empresas expositoras, que poden presentar a súa solicitude na sede electrónica ou nas oficinas do Centro Socio-cultural, Xuvenil e da Terceira Idade “Manuel Lourenzo” ata o martes 6 de outubro, ou ata completar os postos dispoñibles.
Estiveron organizadas por Acisa e financiadas pola Área de Medio Rural e Mar da Deputación de Lugo. 25 locais hostaleiros ofreceron tapas e racións en diversas preparacións. Acisa repartiu entre os establecementos 1.100 quilos de mexillóns para esta cita gastronómica. Ata Ribadeo se achegou o deputado Dani García, que estivo xunto á presidenta e o xerente de Acisa, Carmen Cruzado e Jesús Pérez, e os concelleiros ribadenses Martín Graña e Vicente Castro.
Neste espazo radiofónico Félix Jorquera falou coa alcaldesa de Lourenzá, Rocío López; co concelleiro de Cultura, Manuel Arango; con José Cuadrado, presidente da Indicación Xeográfica Protexida Faba de Lourenzá e pregoeiro desta edición da festa; co chef Pedro Barreira; e con Antonio Irimia, presidente do club VespaFaba & Clásicos, de Lourenzá. Por diante queda toda unha fin de semana chea de actividades arredor da faba de Lourenzá. Os organizadores animan a acudir a esta cita.
Os asistentes puideron coñecer de preto unha particular viaxe que parte de Ribadeo e percorre Galicia en 37 etapas bordeándoa e combinando ciclismo, patrimonio, cultura e paisaxe. Jorge Justo estivo acompañado polo alcalde de Ribadeo, Dani Vega, e por Pablo Mosquera, ex director do Hospital da Costa (agora Hospital Público da Mariña).
