Unha canción anarquista arxentina do século XIX entre as máis populares de Foz
Foz, 27 de xullo, 2025. A XXVIII edición das Xornadas de historia de Foz organizadas pola asociación A Pomba do Arco arrancan este luns 28 de xullo ás 23:30 cunha palestra da música e cantante Ugia Pedreira titulada “Achegamento á musica de tradición oral na Mariña”. Na mesma, a relatora fará un percorrido pola tradición musical de orixe popular na comarca, analizando as letras e o os sons que conforman o noso corpo musical así como as pegadas que se poden seguir na mesma.
Ugia Pedreira incidirá na relación da musica mariñá coa existente na área de cultura galega do occidente asturiano así como con aquela que procede doutras áreas do Cantábrico, coas que a comarca mantivo ao longo dos séculos unha relación marítima asociada a actividade pesqueira. Sen ir máis lonxe, un dos coros máis lembrados de Foz dos anos 30 estivo dirixido por un mariñeiro cántabro natural de Laredo, Eugenio Bustamante, que nesa época se emprazou en Foz coa súa familia e morreu en 1945 no naufraxio do barco Jesús Nazareno
Pedreira analizará o importante pouso deixado na tradición musical mariñá polos ritmos chegados da emigración. A este respecto, destaca a influencia da música procedente de Cuba e, tamén, da Arxentina, principais destinos migración mariñá nas tres primeiras décadas do século XX. Precisamente, unha destas cancións é a composición Soy el nuevo poblador, un dos temas de referencia da musica popular de Foz, moi presente xa nos anos 30 e que se continúa cantando até hoxe malia prohibición da que foi obxecto durante a ditadura.
Unha canción anarquista arxentina unha das máis populares de Foz
Unha das descubertas que Pedreira ofrecerá na súa palestra ten que ver, precisamente, con esta peza. Segundo achou Pedreira nas súas investigacións, esta canción fixo parte a finais do século XIX e de comezos do século XX do repertorio dos payadores anarquistas arxentinos, músicos populares que acompañados da súa guitarra improvisaban os seus versos neste caso de denuncia social. A este respecto, a relatora das xornadas confirmou que boa parte dos versos e das estrofas da canción coñecida en Foz como Soy el nuevo poblador fan parte dunha peza titulada Milongas anárquicas.
Milongas anárquicas é unha canción que xa aparece recollida no Almanaque Popular de La Questione Sociale para 1896, publico en Bos Aires en 1895. A este respecto, Pedreira explicará que a composición aparece como deu autor anónimo, mais sinalou que esta resultou habitual en moitos casos pois os músicos payadores que cantaban estas cancións eran moi perseguidas polas autoridades polo seu forte contido político e social.
Ugia Pedreira á unha das grandes referencias da musica galega contemporánea. Natural de Vilaronte (Foz), fixo parte de grupos como Chouteira, Nordestinas ou Martul, sendo a impulsora de proxectos chave da música galega como o Conservatorio de Música Tradicional e Folque de Lalín ou A Central Folque. Actualmente continúa a súa carreira musical en solitario, recibindo en 2022 o prestixioso Premio da Crítica da Galiza pola súa traxectoria de máis de 35 anos nos escenarios galegos.
Os maragatos na Mariña
As xornadas continuará o martes 29 de xullo ás 20:30 cunha palestra do investigador laurentino Vidal Martínez-Sierra, quen se achegará á presenza dos maragatos na Mariña. A este respecto, Martínez-Sierra ten documentado que os maragatos comezaron a asentarse na comarca a finais do século XIX, ficando aínda na zona moitas familias desa orixe en localidades como Mondoñedo, Ribadeo, Foz, Lourenzá ou Cervo.
Ocorreu pasadas as 15:30 horas. Un traballador tivo que ser evacuado ao hospital logo de caerlle o tronco dunha árbore enriba mentres realizaba tarefas no monte en Cervo. Aínda que estaba liberado e consciente, precisaba asistencia sanitaria. Os profesionais de Urxencias Sanitarias de Galicia-061 trasladárono finalmente ao Hospital de Burela. Neste operativo tamén participaron a Garda Civil e a Policía Local de Cervo.
Subliñou o traballo colectivo, o papel do voluntariado e a participación de arredor de mil corredores. Tamén puxo en valor o impacto económico e social da proba e o apoio institucional que permite o seu crecemento, incluída a difusión en streaming que levou a CAMOVI e a Viveiro a todo o mundo.
O presidente, José Manuel Gómez Puente, destacou o bo tempo e o reencontro do grupo nun percorrido de 22 km entre Pedrafita e Triacastela. A próxima etapa será o 1 de maio, entre Triacastela e Sarria, e xa está aberta a inscrición no teléfono 623 22 68 25.
Ás doce en punto, tres foguetes —un por cada palabra do nome oficial— foron lanzados desde O Castrodouro, capital histórica do termo municipal e orixe da localidade, pois alí, hai 806 anos, Afonso IX concedeu o título de vila e todo un distrito que administrar; episodio histórico do que deriva o nome do concello. Os veciños reunidos mostraron a súa satisfacción pola recuperación da denominación histórica, afirmando moitos deles que nunca deixaran de empregar o nome completo. Do mesmo xeito, os maiores agradeceron aos impulsores da iniciativa a restitución do topónimo que a historia legou ao municipio alfocés.
Viveiro, 20 de abril, 2026. A proba volveu converter Viveiro nun punto destacado do deporte e da convivencia, ademais de supoñer un impulso económico para o municipio. María Loureiro destacou que a Camovi “é un exemplo de colaboración e esforzo colectivo, que sitúa Viveiro no mapa e dinamiza a economía local”. O Partido Socialista lembra o seu apoio histórico á carreira e reafirma o seu compromiso para seguir contribuíndo ao seu crecemento. O PSOE agradece tamén á veciñanza a súa acollida e implicación, fundamentais para que o evento continúe medrando ano tras ano.
Castro destacou o labor da Asociación e o potencial da tradición do ferro como motor económico, social e cultural para Riotorto, subliñando a importancia de impulsar iniciativas que garantan futuro para estes oficios. A Deputación de Lugo mantén unha colaboración estable coa entidade, cunha achega de 14.000 euros. No marco deste apoio, a Asociación avanzou na documentación dos oficios do ferro, catalogando ferramentas, técnicas e a historia das antigas “ferrerías de monte”.
O responsable provincial destacou "o traballo realizado pola organización ao longo destes anos para consolidar unha proba deportiva de primeiro nivel, que atrae tanto deportistas do máximo nivel competitivo como participación popular"
