Breves apuntes e reflexións sobre o acceso ó porto

Burela conta desde o pasado día 1 co acceso ó porto aberto ó tráfico. Unha infraestructura mui demandada polo propio dinamismo da vila e do seu porto, que desconxestionará o casco urbán de tráfico pesado, e que debe ser tamén elemento de dinamización económica. Unha obra con considerable complexidade técnica e polo tanto cun importante custo económico…de xeito que os técnicos din que estes mil trescentos metros salen máis caros ca outros tantos de autovía.

Unha infraestructura da que se leva falado e escrito dabondo desde hai bastantes anos. Non hai un cidadán burelés que non teña falado do acceso ó porto nun momento ou noutro, para ben ou para mal, por esto ou por aquelo…. Os medios informativos tamén teñen cuberto abundante espacio co acceso ó porto como noticia… Pero a coincidencia é xeneralizada: a obra é fundamental para Burela. E, por fin, xa está en funcionamento.

Chegar hasta aquí non foi nada doado. Desde que se comenzou a falar da obra, houbo momentos de ver como a cousa arreaba, como se ralentizaba, e mesmo momentos de desesperación. Moita xente estivemos sempre tirando para diante, pero tamén houbo quen non o estivo tanto, e mesmo non apoiou cando ó millor había que facelo, movido sólo por cuestións de tacticismo político.

E ainda que os medios falaron estes día dabondo de certos aspectos da “historia” desta obra, estimo que hai feitos que a xente descoñece, e que, agora que xa está a obra en servicio, é bon que a cidadanía poida saber deles. Quen esto escribe, por estar nesto da política desde aquela e hasta agora, pode decir que tén vivido a totalidade do que foi o procedemento administrativo e constructivo desta obra, mesmo desde que se comenzou a falar dela. E abofé que está satisfeito de vela hoxe en servicio. Mui satisfeito, porque se fai realidade algo polo que traballou e pelexou no convincemento de ter todos os argumentos a favor e ningún en contra. Esto pode que non me dea nin máis nin menos autoridade moral, pero sí creo que me dá lexitimidade para lembrar certos momentos e circunstancias, todos eles coa súa relevancia, mais sen entrar no terreo da opinión.

Lonxe queda a campaña electoral das municipáis do ano 1991… Esta obra xa figuraba en algún programa daquelas municipáis, sendo todos conscientes de que a cousa tardaría, porque quen máis e quen menos apostábamos por ela, pero non quedaba claro por ónde debería ir… Mesmo chegou a haber un trazado que entraba no casco urbano a través da que hoxe é Rúa do Mariñeiro, entroncando con Eijo Garay, e que quedou neso, en trazado. Non será hasta principios deste século cando se toma o asunto xa en serio.

Creo lembrar que foi en 2000, pode que 2001, cando a Xunta, con Manuel Fraga de presidente e Xosé Cuiña de conselleiro do ramo, comenza, xa en serio, como decía, a traballar no proxecto da obra. Un proxecto que aparca o trazado antes indicado, e que perfila a obra comenzando e rematando aproximadamente coma o vemos, salvando a vía do tren, pero con diferencias con respecto ó trazado actual.

Por aquel entón, Burela contaba cun goberno municipal do PP, con Manolo Mon de alcalde. E dase o primeiro paso, e mui importante, para encaixar o proxecto na normativa urbanística. Co proxecto prácticamente rematado, e a falla de pechar presupostos, o 12 de abril de 2002 o pleno do concello de Burela adopta o acordo de aprobar inicialmente a modificación puntual das normas subsidiarias de planeamento de Burela, para encaixar nas mesmas o trazado e o ámbito de ocupación do acceso ó porto. Ésta era a condición fundamental para poder licitar, adxudicar e construir a obra.

A modificación puntual foi exposta ó público tal e como marca a lei, e tamén o proxecto da obra, que contaron con catro alegacións, que se resolveron en tempo e forma. A tramitación da modificación das normas dá outro paso de enorme importancia cando o 18 de febreiro de 2003 a Comisión Superior de Urbanismo de Galicia aproba a modificación, co que o procedemento de adaptación urbanística avanza segundo o marcado pola normativa en vigor naqueles anos.

Pero en 2004, pouco antes de que a Xunta comenzara co procedemento de licitación e adxudicación, aparece o hipocausto (os que repentinamente están interesados por este asunto, que lean estes parágrafos con atención…). Todo queda parado hasta saber realmente qué facer cos restos. O relevo na alcaldía uns meses máis tarde non acarrea cambios na liña de traballo, máis ben o contrario, xa que a Comisión Territorial do Patrimonio Histórico de Lugo, o 8 de abril de 2005, “informa favorablemente este expediente; sen perxuizo de estudarse unha alternativa para o tratamento dos hipocaustos que deberá ser informada pola Dirección Xeral do Patrimonio Cultural”.

Mes e medio máis tarde, o 25 de maio de 2005, a Dirección Xeral do Patrimonio Cultural resolve dar por rematados os traballos no hipocausto, e fai constar que o promotor da obra, Portos de Galicia, que daquela dependía da Consellería de Política Territorial, debe facer un proxecto para a conservación dos restos.

O concello, pola súa parte, cumplindo coa normativa vixente, remata a tramitación da modificación das normas subsidiarias o 22 de xullo de 2005. Ese día, o pleno do concello de Burela aproba provisionalmente a modificación puntual das normas subsidiarias no relativo ó acceso ó porto, pero sin apoio dos grupos da oposición, BNG, PSOE e CDS. Días máis tarde, o daquela vicepresidente da Xunta e conselleiro de Política Territorial, Alberto Núñez Feijoo, asina o decreto de aprobación definitiva da modificación puntual indicada. A falta de concretar qué facer co hipocausto, o procemento administrativo de encaixe urbanístico da obra do acceso ó porto quedaba pechado conforme a lexislación vixente. Ós poucos días, toma posesión da Xunta o goberno bipartito.

Ano 2007. O xoves, na inauguración, alguén (e non foi o Presidente) falou da rotonda de entronque con Arcadio Pardiñas. Pois ben, no proxecto que había naquel momento non había tal rotonda, había unha especie de cuña que dificultaba sobremaneira o tráfico. A principios dese ano 2007, varios empresarios do entorno do Perdouro plantéxanlle ó goberno municipal, do PP, un cambio no proxecto. O concello fai unha simulación de rotonda dentro do espacio afectado polo ocupación para substituir a cuña sen ocupar máis espacio. E en marzo de 2007 elévase petición por escrito, xunto coa simulación, á Xunta de Galicia, que acepta a modificación. Meses máis tarde a Xunta adxudica as obras do acceso ó porto, como se ve, con todo o traballo previo xa feito. Pero, unha vez iniciada a obra, unha modificación do proxecto sin exposición pública en relación a cómo salvar a liña de FEVE provoca denuncias nos xulgados, de forma e maneira que unha sentencia xudicilal decreta a paralización da obra, que xa non se retomaría. Á problemática xudicial, de obrigado acatamento, haille que sumar outras cuestións de carácter técnico.

Ano 2009. O PP volve ó goberno da Xunta da man de Alberto Núñez Feijoo. Visto que os tribunais de xusticia condenan á Xunta e danlle a razón ó reclamante, e que as cousas non se arreglan, a Xunta decide rescindir o contrato coa empresa adxudicataria, e facer un novo proxecto, que toma como punto de partida o anterior, pero introducindo cambios para adaptarse ás sentencias xudiciáis, e tamén derivados da propia configuración do espacio e do solo. O proxecto queda rematado en 2011 (ano no que volve o PP ó goberno de Burela), pero non será aprobado hasta 2013 logo de superar todo o procedemento de información pública e declaración de impacto ambiental. Pero a normativa urbanística tiña mudado considerablemente, polo que o encaixe legal da obra en materia de urbanismo só era posible a través do Plano Xeral de Ordenación Municipal (PXOM). E o goberno municipal procura non perder o tempo.

O día 1 de marzo de 2012, o pleno do concello de Burela aproba inicialmente o PXOM, sin o apoio nin do PSOE nin do BNG. O 9 de setembro de 2013 os votos do PP fan posible a aprobación provisional do PXOM, que tampouco conta co apoio nin de PSOE nin de BNG. Seis meses máis tarde, o 31 de marzo de 2014, o PXOM é aprobado definitivamente pola Xunta de Galicia. Agora, sí, agora xa se pode licitar, adxudicar e construir a obra, xa que tamén hai consignación presupostaria nos orzamentos da Xunta de 2014. A obra comenza en novembro de 2014…

E Núñez Feijoo vén de inaugurala este xoves. Cumplindo os prazos, e cumplindo o seu compromiso con Burela. Gracias, Presidente, unha vez máis (algún non entenderán nunca eso da cortesía institucional e por eso algúns escriben o que escriben e din o que din).

Lido o anterior, un relato mui sucinto de feitos vinculados coa obra do acceso ó porto, cada quen que saque as súas conclusións. Reitero que houbo xente que tirou sempre para adiante por esta obra, mesmo nos momentos de desánimo; e houbo quen non tirou tanto do carro, non apoiando cando había que apoiar, e chegando a decir que a obra nunca se faría, sementando dudas cando se tiña oportunidade de facelo. Benvidos estes últimos á realidade, xa se ve que agora aplauden a obra, cousa da que me congratulo sinceramente (por certo, están na mesma liña coa ampliación do Hospital…).

Os que estamos entre os que sempre tiramos para adiante polo acceso ó porto, e lle adicamos moitas horas de traballo, de esforzo e de reunións, estamos satisfeitos. Eu, inmensamente sastisfeito. Pero Burela está moito máis satisfeita ca min. E tamén de noraboa. E eso é o que realmente importa.

JOSÉ MARÍA GONZÁLEZ BARCIA