Lixeira milloría do estado xeral dos ríos galego no 2013, mais os bosques de ribeira empeoran cada ano

O informe do estado de saúde dos ríos galegos establece unha fotografía do estado ecolóxico dos nosos ríos a partires das análises realizadas nas campañas de primavera e outono polo voluntariado do Proxecto Ríos.

Este documento presenta os resultados das inspeccións, a metodoloxía empregada e as actividades máis importantes desenvolvidas durante o ano 2013.

Os resultados amosan que existe unha tendencia cara un estado bo dos nosos ríos. A porcentaxe de treitos con calidade deficiente mantense como en 2012, e corresponden aos ríos Aríns, Chanca, Mero e Limia en primavera e o Lagar, Esteiro e Limia en outono.

Ningún treito estudado en 2013 amosou unha calidade biolóxica mala. Porén, compre sinalar que en anos anteriores os ríos Lagares, Sar e Louro eran os que presentaban un estado de saúde malo e que en 2013 non se realizaron as inspeccións correspondentes.

A calidade do bosque de ribeira é outro parámetro que serve para establecer a saúde dos cursos fluviais. A degradación que sofren as marxes dos ríos do país continúa como en anos anteriores. Máis da metade dos treitos estudados presentaban as súas marxes con alteracións importantes e moi degradadas, correspondendo aos ríos Corgo, Zamáns, Lagar ou Limia entre outros.

Voluntariado e participación
Dende 2004, ano de inicio do Proxecto Ríos, o número de participantes aumentou considerabelmente. Na actualidade contamos con 271 grupos de voluntarios/as por todo o país. Deles, enviaron as inspeccións de río o 52%, porcentaxe moi parecida á de 2012 (55%). En canto á participación por provincias, A Coruña (40%) é a que máis grupos rexistra seguida de Pontevedra (38%). Lugo é Ourense teñen unha participación máis discreta co 13% e 9% respeitivamente.

A bacía máis estudada é a das Rías Baixas, que acada unha porcentaxe do 49% das inspeccións realizadas. A porcentaxe restante repártese entre as do Miño (20%), Arco Ártabro e Fisterrá (20%), as do Limia-Douro (4%) e as bacías que verten ao Cantábrico (7%).

Calidade biolóxica dos ríos: Lixeira melloría
Cos datos colleitados polo voluntariado, podemos afirmar que o estado de saúde dos treitos analizados en 2013 foi nun 52 % moi bo na campaña de primavera e nun 33% en estado bo; en outono o 39% estiveron en estado bo, e estado moi bo outro 40%.

Observáronse treitos con saúde moderada (9% en primavera; 19% en outono) e deficiente (6% en primavera; 5% en outono). Pódese concluir que a calidade da auga nos ríos estudados polo voluntariado en 2013 mellora lixeiramente con respecto a 2011 e 2012.

Calidade do bosque de ribeira: Prosegue a degradación
En canto á calidade do bosque de ribeira, nos últimos anos establecíase unha tendencia cara a degradación das marxes dos nosos ríos, que en 2013 continúa.

Así, as marxes moi degradadas en primavera supoñen un 15% do total e en outono un 25%. Concluímos que non existíu variación, en canto a número, dos treitos coas marxes ben corservadas.
Nos treitos con alteracións importantes houbo un ascenso a costa das marxes moi degradadas, que descenderon.

A perda e o empobrecemento da vexetación de ribeira é un feito que se ven constatando ano tras ano. Se ben mellorou a calidade da auga, no bosque de ribeira segue a amosar un deterioro constante.

Calidade do hábitat fluvial: As accións de recuperación son necesarias
En canto á calidade do hábitat, os datos aportados polo voluntariado revelaron que, nos treitos estudados, o hábitat estaba ben constituído nun 56%, con alteracións nun 38% e empobrecido nun 6% na campaña de primavera. En outono, as porcentaxes se distribúen do seguinte xeito: ben constituído, 50%; con alteracións, 48%; empobrecido, 2%.

Os valores da calidade do hábitat en 2013 son moi parecidos aos obtidos en 2012. Aínda que os resultados amosan que a maioría dos treitos teñen o hábitat ben constituído, a presenza de hábitats con alteracións e empobrecidos infórmanos de que moitos dos ríos estudados atópanse nunha situación incerta en canto á súa evolución, xa que para revertir a situación de degradación sería preciso desenvolver accións concretas de recuperación.

Os ríos que discorren por por vilas e cidades, como o Limia, Mero, Aríns e Esteiro son os que amosan estados de saúde máis delicados pola forte presión humana á que están sometidos. Aqueles treitos próximos á desembocadura, onde a corrente de auga perde velocidade, adoitan acumular máis contaminantes.