“Non é o fin do mundo, pero case”. José Luis Calo

Recentemente, Marco Rubio, secretario de Estado dos Estados Unidos, proclamou que o sistema internacional “fracasou” e defendeu a retirada do seu país de 66 organizacións internacionais. Segundo el, estas institucións son ineficaces, malgastan recursos e duplican esforzos. Para moitos, estas palabras poden soar modernas e contundentes, pero se miramos á historia, descubrimos que non teñen nada de novas.

Antes da Segunda Guerra Mundial, líderes como Adolf Hitler e Benito Mussolini xa criticaban a Sociedade de Nacións polos mesmos motivos: excesiva burocracia, lentitude e falta de resultados. Para eles, o sistema internacional era un obstáculo que impedía acadar os seus obxectivos políticos e expansionistas. Mesmo os Estados Unidos, nos anos trinta, adoptaron unha postura illacionista ao considerar que participar en organismos internacionais non achegaba beneficios claros e podía comprometer a súa soberanía. Durante a Guerra Fría, ambos os bloques —Estados Unidos e a Unión Soviética— denunciaban que a ONU e outras institucións internacionais eran espazos ineficaces, manipulables ou incapaces de resolver os problemas reais do mundo.

A historia amósanos un patrón inquietante: cando os países poderosos perden a fe nas institucións multilaterais, a miúdo toman decisións unilaterais que, lonxe de solucionar os problemas, crean novos conflitos. Hoxe, as palabras de Rubio invítannos a reflexionar sobre a tentación de abandonar a cooperación internacional. Como dixo Albert Einstein, premio Nobel de Física: “Tolemia é facer o mesmo unha e outra vez esperando resultados diferentes”. Ignorar este consello histórico sería volver tropezar coa mesma pedra.

Non se trata de defender institucións perfectas. Moitas delas precisan reformas, máis transparencia e maior eficacia. Pero abandonar os compromisos internacionais porque “non funcionan como deberían” non é a solución. Pola contra, deixa un baleiro de poder que outros actores, menos comprometidos coa paz e a cooperación global, non tardan en ocupar. A historia demostra que os unilateralismos e o illamento raramente xeran seguridade, estabilidade ou xustiza.

Como cidadáns, debemos preocuparnos cando quen ten grandes responsabilidades considera a cooperación internacional un obstáculo. Reformar, mellorar e participar activamente segue a ser a única maneira de que as institucións funcionen e protexan a todos. O sistema internacional non está rematado; equivocámonos se cremos que os seus fallos xustifican ignoralo. Tropezar de novo coa mesma pedra non é só un erro político: é un risco para a estabilidade global e para o futuro de todas e todos.

José Luis Calo, coordinador de UCIN Galicia