“A degradación da identidade europea”. Santiago Fernández Rocha

Dicía o pensador de orixe grego, Cornelius Castioriadis que Europa estaba a vivir unha profunda crise das súas significacións sociais. Falamos, polo tanto, dun esgotamento de referentes, de valores e crenzas compartidas que deron forma e sentido ás sociedades europeas, definindo o que é real e o que é valioso. Son, xa que logo, aquelas creacións colectivas imaxinarias que cohesiona ron as sociedades occidentais e Lles deron seguridade e unha identidade de seu.

Ademais, estase significacións levan, polo menos, dende o século XIX, en cuestión. Feito que se viu intensificado polo protagonismo do sistema económico capitalista que no seu proceso de desenvolvemento, como nos deixóu dito Jürgen Habermas, traspasou os límites das forzas produtivas e económicas para inzar todo o mundo da vida daqueles valores materiais que lle son propios ao mundo instrumental. Converteuse así nun proxecto que abrangue toda a realidade e na que o ser humano quedou reducido a pouco máis ca unha mercancía.

A situación, polo tanto, conformouse de tal maneira que resulta moi difícil vivir á marxe deste capitalismo extremo basado no individualismo, na competividade e no consumismo e que decidiu, en palabras de Margaret Thatcher, non só conquistar os corpos senón tamén as almas.

En consecuencia, dá a impresión que non queda espazo para loitar pola limitación do seu poder á esfera puramente económica para poder abrir novos espazos acordes á nosa natureza humana.

Isto vén significar que os valores que hoxe teñen peso real son os propios do mundo económico e instrumental. Todas as demais significacións que no seu momento contribuíron a construir a civilización occidental foron perdendo vigor ata quedar subordinadas ao mundo económico e instrumental e viven, xa que logo, degradadas e en situación anémica.

Daquela, o mundo da vida foise baleirando de auténticos significados humanos ata quedar sen espazo para a nosa propia realización como persoas.

Como nos deixóu dito o pensador Zygmunt Bauman, o que era sólido foi mutando en algo líquido, sen forma nin consistencia e sometido a un permanente cambio, o que fai que todo se volva provisional efímero e inseguro.

E isto está a xenerar no mundo occidental un gran desasosego, ansiedade e incertidume ao quedarnos sen nada sólido ao que agarrarnos.

Semella que estamos tan absorbidos pola técnica, polo diñeiro e o consumismo, polo instrumental en definitiva, que olvidamos o que é o auténtico benestar, a dignidade e o propósito humano, que é realmente o sustancial.

E isto pode ser a causa última da crise que estamos a vivir porque como nos di o evanxeo: non só de pan vive o home.