Compostela, 2 de outubro, 2020. A decisión de ALCOA de pechar a planta de San Cibrao sementa serias dúbidas sobre o futuro ambiental da comarca e o destino da balsa de lamas tóxicas. Actualmente a balsa aínda non conta cun proxecto de peche e clausura definitivo, nen cun plano de descontaminación para unha dunha comarca maltratada por anos de permisividade das administracións con esta empresa.
A poucos días do décimo aniversario do desastre ambiental e humano provocado polo derrubo da balsa de lodos vermellos de Ajka (Hungría), ADEGA volve advertir que os riscos da balsa de lamas de Alcoa son reais e que as consecuencias dun suceso similar na Mariña poderían ser moito máis catastróficas que no caso húngaro.
Malia á necesaria urxencia que aquel episodio debera ter imprimido nas Administracións para deseñar unha solución para a balsa de ALCOA, nin a Xunta nin a multinacional foron capaces de despexar aínda as incertezas que penden sobre a súa restauración e a descontaminación dos terreos da factoría logo de 35 anos de actividade. Isto sumado á actual actitude de despotismo que está a demostrar a empresa fan presaxiar o peor: que ALCOA marche deixando o seu pasivo ambiental, tendo este que ser asumido outra volta pola sociedade galega.
Desde ADEGA, apelamos unha vez máis ás adminstracións galega e estatal para que freen calquera intento por parte de ALCOA de marchar de San Cibrao sen saldar a súa débeda, non só social, senón tamén ecolóxica coa Mariña. ALCOA debe afrontar todos os custos de estabilización e restauración da balsa e da completa descontaminación e rexeneración dos terreos. O contrario, suporía ser cómplice dun tremendo calote ambiental e social, logo de anos de prebendas, manga ancha e subvencións públicas a eito a unha das empresas máis contaminantes de Europa.
Un proxecto de selado pantasma e 14 anos de escurantismo da Xunta
En xullo pasado a Xunta denegou a ADEGA o acceso ao proxecto de selado e clausura da balsa de lamas vermellas mencionado na documentación da Autorización Ambiental Integrada (AAI), alegando que se atopaba “en curso de elaboración”. A tramitación deste proxecto, chave para garantir unha correcta restauración e peche da balsa, comezou en 2006 cun anteproxecto ao que seguiu un proxecto en 2014, unha addenda en 2015 e unha actualización en 2019, probabelmente para atender aos sucesivos recrecementos da balsa.
Hai xa pois 14 anos que a Xunta tramita un documento que debería recoller as actuacións, condicións técnicas e garantías para que a balsa non supoña un perigo para a contorna logo de rematada a actividade. Xa que logo, tecnicamente a día de hoxe, e con ALCOA a piques de marchar, non hai un Plano de selado e clausura da balsa aprobado.
A pasividade da Xunta ante unha balsa que fai augas
ADEGA tamén solicitou información sobre os controis efectuados pola Xunta na balsa de lamas vermellas e a revisión destes informes amosa preocupantes conclusións:
O volume de auga que recolle a balsa é 6 veces superior ao previsto (1,5 millóns de m3), o que fai que a depuradora non teña capacidade para tratar todo o volume sobrante. Por este motivo, desde o ano 2017, a Xunta vén autorizando a ALCOA verter máis auga ao mar e con maiores cantidades de Flúor.
Recentemente, cando menos en 2018 e 2019, rexistráronse numerosos episodios de importantes deficiencias no funcionamento da balsa: altos contidos de flúor na auga encorada; bombeos que funcionan por baixo do requerido; o insuficiente tratamento dos lixiviados; o aumento de filtracións ou o rexistro de perigosas aproximacións da auga aos diques de contención.
Á vista destes informes (ver cadro dereita), a Xunta é coñecedora das numerosas eivas que presenta actualmente a balsa de lamas debidas, principalmente, a unha deficiente planificación e xestión por parte de ALCOA.
Uns seguros e garantías financeiras con cantidades ridículas
O vindeiro domingo, 4 de outubro cumpriranse 10 anos desde que unha balsa de lamas vermellas rachaba en Ajka (Hungría) matando a 10 persoas, ferindo a varios centos e causando danos económicos estimados en 200 millóns de € segundo o Ministerio de Medio Ambiente húngaro. A balsa de ALCOA en San Cibrao acubilla unhas 40 veces máis lamas que a que se verteron en Hungría.
Para afrontar a súas obrigas ambientais fronte a eventuais accidentes, ALCOA tan só ten presentado un aval bancario duns 5,7 millóns de €, ao que habería que engadir un seguro de responsabilidade civil doutros 5 millóns de $ por sinistro e ano. Sobre os custos de restauración da balsa, ALCOA di ter unha reserva de cartos na súa contabilidade (é dicir, cartos “virtuais”, sen obriga legal de achegalos se marcha) por importe de algo máis de 15 millóns de € e que caduca en 2025.
Xa que logo, se a empresa marchase sen facer fronte ás súas obrigas ambientais para a restauración da contorna afectada, logo de décadas de actividade, a Xunta só podería recuperar 5,7 millóns de € do aval ao que obriga a Lei 26/2007 de responsabilidade medioambiental. E se houber un accidente, só podería reclamar a ALCOA 5 millóns de dólares. Lembremos que os custos que o accidente de Hungría supuxo para o seu goberno ascenderon a 200 millóns de €, polo que, a todas luces, os avais e seguros contratados por Alcoa para resarcir un eventual desastre ambiental son insuficientes, e para acadar unha compensación xusta desde o punto de vista económico, a Administración tería que iniciar longos procesos xudiciais, como aconteceu co caso Aznalcóllar ou co Prestige, que xa todas sabemos como acaban.
Durante case dúas horas desenvolveuse unha conversa aberta arredor do mundo do espírito e do contido da obra, nun encontro ao que asistiu un grupo numeroso de persoas dispostas non só a escoitar, senón tamén a dialogar e compartir reflexións. Tras a intervención inicial de Pepe Peinó como responsable do proxecto, tomou a palabra o escritor Lionel Rexes, quen achegou novas perspectivas antes de abrir o debate ao público. As opinións, argumentos e matices sobre relixión, espiritualidade, Deus e os valores que sustentan a convivencia foron enchendo o espazo nun ambiente participativo e respectuoso, no que as diferenzas quedaron en segundo plano fronte á forza do diálogo, a solidariedade e o afecto.
Foron os propios implicados quen contactaron co 112 Galicia pasada a medianoite deste domingo. O vehículo no que viaxaban saíuse da vía na LU-132, en Cabarcos, Barreiros. A posición na que quedou o coche, inclinado sobre un terraplén, complicou o acceso dos profesionais de Urxencias Sanitarias de Galicia-061, por iso, os xestores do Centro Integrado de Artención ás Emerxencias de Galicia avisaron aos Bombeiros de Barreiros. Finalmente, só tiveron que rescatar a un dos dous ocupantes, o copiloto, e, para iso, tiveron que cortar os asentos. Do mesmo xeito, o equipo médico só trasladou a unha persoa.
A iniciativa xurdiu co obxectivo de xuntar o alumnado que coincidira na EGB, pero axiña se ampliou a todas aquelas persoas que compartiron pupitres e amizades tamén no instituto.
O público, totalmente entregado de principio a fin, amosouno cos intensos e prolongados aplausos que acompañaron toda a actuación. Ao remate, os asistentes expresaron o seu desexo de poder gozar no futuro de novos concertos do artista, que sen dúbida volverán entusiasmar ao público.
Villares subliñou o éxito de convocatoria do evento, que reúne cada ano a numerosos participantes e afeccionados en Ribadeo, “aproveitando o atractivo da ría e do seu porto deportivo para atraer visitantes e complementar co deporte a súa ampla oferta de natureza, patrimonio e gastronomía”. A presente edición estivo dedicada á figura de Leopoldo Calvo-Sotelo, con motivo do centenario do nacemento do que fora presidente do Goberno e alcalde honorario do municipio. Ademais das regatas de vela en distintas categorías, celebráronse bautizos de buceo, charlas ou un concurso de pesca, entre outras actividades.
Na xuntanza preténdese analizar a execución das obras, o comportamento da empresa responsable, a problemática dos accesos durante as Festas de Xunqueira e solicitar ao Concello de Viveiro que faga público o proxecto definitivo.
A marcha partirá ás 12:30 horas diante do Concello, percorrerá as rúas peonís do centro e rematará novamente na casa consistorial, onde se lerá un manifesto. A plataforma chama a mobilizarse cunha mensaxe clara: cada bomba destrúe vidas e cada silencio convértenos en cómplices. Defenden que é o momento de saír á rúa para esixir o fin da violencia, o respecto aos dereitos humanos e a liberdade do pobo palestino, lembrando que a presenza das persoas manifestantes é a voz de quen hoxe non pode falar. A convocatoria péchase cun triplo chamamento: non á guerra, non ao silencio e non á indiferenza.
