“Galiza na modernidade”. Santiago Fernández Rocha

Galiza forma parte dun Estado que viviu os últimos séculos, ata ben entrada a segunda metade do século XX, en loita cáseque permanente coa Modernidade. Un feito de extraordinaria transcendencia porque determinou que o noso país vivirá de costas aos cambios e transformacións que caracterizaron a este período histórico. Isto, xunto coa nosa posición periférica, acabou frustrando o noso desenvolvemento e agravando a nosa situación de dependencia e a nosa febleza como pobo, propiciando que Galiza seguirá a vivir un longo tempo baixo as pesada lousa do atraso e das caducas estruturas do Estado, nuns tempos, caracterizados polas transformacións e os avances en todos os eidos.

Así, na maioría dos países da nosa contorna, os axentes modernizadores acabarían consolidando a súa posición dominante, de tal xeito, que as ideas semellaban capaces de facerse mundo, mentres o pasado, iria pouco a pouco esmorecendo como criterio orientador das sociedades europeas. Ao tempo que isto acontecía, o ser humano ía tamén emerxendo como un individuo que tomaba conciencia de si mesmo e da realidade na que vivía. Xurdía así por primeira vez na historia un ser creador e transformador, consciente de que o mañana non tiña porque ser o froito de circunstancias casuais senón dunha deliberada decisión humana. Nesta crenza enraíza a forza da Modernidade.

Mentres isto ocurre en Europa, a sociedade galega, pola contra, segue totalmente vinculada ao pasado e na que o protagonismo individual estivo practicamente ausente, de tal maneira, que non eran as súas xentes as que de forma autónoma elixían o seu destino senón que este era imposto por forzas externas ao propio individuo. En definitiva, o baixo grado de individuación das nosas xentes, a nosa fonda relación de dependencia en todos os eidos, xunto coa nosa relación periférica impediría que as nosas xentes tomara nas súas mans o protagonismo histórico que os tempos demandaban para afrontar o proceso modernizador do país.

Só, xa moi avanzada a segunda metade do século XX, nuns casos por imposición e noutros por simple mimetismo pero raramente por auténtica convición, aparecerían as primeiras influenzas modernizadoras que máis que xerar progreso, supuxeron no maioría dos casos unha navallada á nosa identidade, que deixaría unha fonda pegada no futuro desenvolvemento do país.

En definitiva, na Galiza, por razóns fundamentalmente de dependencia política, nunca se deron as condicións axeitadas para que esta abranguera a Modernidade e poidera facela súa xa que, pola razón devandita, os intereses dominantes resultaban alleos aos auténticos intereses do país.