Falamos en escritos anteriores da saturación e degradación dos espazos naturais por un turismo sobre o que renunciamos a facer algunha planificación ou control. Tamén da problemática do ruido de actos que converten a nosa vila nunha sorte de “parque temático” no que o visitante non deixe de ver movemento: Todo sexa por atraer cada vez máis visitantes -lembremos a case enfermiza contabilización anual do seu número nas oficinas de turísmo- que consideramos a nosa principal fonte de riqueza.
Certamente, nun modelo global no que o sentido común é que crecer é bo sen facer máis preguntas, políticos, periodistas e opinadores en xeral estiman que o número de visitantes e outros indicadores económicos abondan para ver se imos mellor ou peor. Por exemplo nestes meses pasados lin que no ano 23 o PIB per cápita de Ribadeo acadou os 23000€. Pouco despois, nun artigo da Voz, que os fogares de Ribadeo son os que teñen máis “renda dispoñible” da Mariña. O pasado setembro que as cifras de visitantes do 2025 foron record histórico. Estes titulares van conformando un sentido común que vén a dicir que imos ben, sen que sintamos preciso afondar máis nin saber onde imos.
Ribadeo é hai séculos a capital comercial da comarca, unha actividade ligada históricamente ó seu porto. O nacemento do turismo nas últimas décadas veu complementar ese tecer sector da nosa economía cun desenvolvemento hostaleiro e inmobiliario de segundas vivendas, daquela maiormente para as propias familias que retornaban polo verán. O perfil do negocio dominante era tamén pequeno e familiar, as festas tradicionais e a música de gaita e banda.
Nestas últimas décadas esa visión de Ribadeo foi virando cara a algo moi diferente. A promoción turística deu en tranformar o modelo familiar de longa estancia e segunda vivenda noutro máis desarraigado de alugueres por días. Tamén o perfil do negocio familiar trocou cara a hipermercados, cadenas de roupa e franquicias hostaleiras con traballadores por conta allea. Decidir se esta mudanza foi progreso ou degradación precisaría definir antes o que queremos para a nosa vila: non podemos saber se avanzamos ou retrocedemos sen antes pensar onde imos. Se queremos ser unha unha vila máis familiar ou máis ben os novos Benidorm, Ibiza ou Magaluz do Cantábrico.
A cousa é que se esa decisión imos tomala con base en indicadores socioeconómicos será ben afondar un pouco neles. Os valores medios son interesantes, pero lembremos que a media di que se comín eu dous polos e ti ningún, comemos “de media” un polo cada un. Se miramos cun certo coidado e empatía os datos socioeconómicos entenderemos que o boom da vivenda turística ten provocado subas superiores ó 50% en poucos anos, e que iso é un auténtico cataclismo no mercado do aluguer para o 25% de familias mozas (a meirande parte inmigrante) con salarios baixos, pais e nais de crianzas con necesidades de apoio escolar, con menos de 12000€ de renda anual dispoñible.
No outro extremo, contamos cun 5% de propietarios de inmobles, empresarios e profesionais cualificados con ingresos medios duns 78000€ anuais. Son estes ingresos tan elevados os que sitúan a Ribadeo á cabeza da Mariña en renda familiar dispoñible. Mais ó tempo, está tamén na cabeza do índice Gini de desigualdade (28,9%), funcionando precisamente o mercado do aluguer como mecanismo de transferencia de riqueza da clase máis desfavorecida ó grupo de maiores ingresos.
En resumo, a aposta polo turismo está a levar a Ribadeo polo camiño do crecemento económico, mais trouxo tamén problemas que cómpre mitigar. Entre eles a degradación dos nosos espazos naturais e os efectos sobre o noso dereito ó descanso nocturno, máis tamén un importante risco de fractura social derivada do incremento da desigualdade. Cómpre reflexionar, escoitar á veciñanza e aplicarse no deseño de medidas que axuden a optimizar os beneficios do sector reducindo estes “efectos secundarios” nada desexables.
Ao remate creouse un pequeno xardín de plantas de tempada de cor rosa na contorna do parque Reina Sofía, como símbolo da loita e da visibilidade desta causa. O Concello agradeceu a participación de todas as persoas asistentes e destacou especialmente o labor da Asociación de Mulleres de San Ciprián, que decorou a cafetaría da Casa do Mar en tons rosas para acoller a merenda final, contribuíndo a crear un espazo cálido e significativo para pechar a xornada.
Solicítase á veciñanza que retire os vehículos estacionados nesta zona durante a mañá do martes, co fin de facilitar o desenvolvemento dos traballos. A Policía Local colocará esta tarde a sinalización informativa correspondente. Durante as actuacións poderán producirse cortes puntuais de circulación, procurando facilitar o acceso aos garaxes da zona. A duración dos traballos dependerá das condicións meteorolóxicas e da súa evolución. O Concello de Viveiro agradece a colaboración da veciñanza e desculpa as molestias que se poidan ocasionar.
A alcaldesa de Lourenzá, Rocío López, explica que foi “un encontro para compartir, aprender e lembrar a importancia da prevención, a detección precoz e a investigación. E, como símbolo de apoio, un lazo rosa ilumina a fachada da Casa do Concello e os donativos recollidos destinaranse integramente á AECC”.
Ribagorda visitou Ribadeo acompañado polo director xeral de Comercio, Gabriel Alén, nun percorrido polas principais rúas comerciais da vila, xunto ao xerente de ACISA, Jesús Pérez, e a concelleira de Comercio, Marta Saiz. Na Pontenova, o presidente da Asociación de Comerciantes, José Luis Balseiro, reuniuse tamén con Alén e Ribagorda. A campaña “De compras pola Mariña”, promovida pola FCAM e financiada por Comercio Galego e a Xunta de Galicia, difundirá varios vídeos nas redes sociais e na plataforma De las cosas del comer. Ribagorda percorreu estes días Foz, Lourenzá, Viveiro, Burela, Ribadeo e A Pontenova, achegándose ao comercio local e ao patrimonio natural e cultural da comarca.
O encontro principal terá lugar no comedor da carta o mércores 28 de outubro, ás 14:30 h. Ese mesmo día, ás 09:00 h, Jesús Manuel Blanco García, presidente da asociación micolóxica Os Bolouros, ofrecerá unha charla introdutoria para abrir a xornada.
Recoñecéronse as ganderías con máis participación na baixada tradicional e na feira, así como os mellores exemplares das distintas razas e categorías equinas. García destacou o valor das San Lucas como espazo de recoñecemento ao gando cabalar e ao labor dos gandeiros, fundamental para o coidado dos montes e a preservación das paisaxes tradicionais. A xornada incluíu unha homenaxe a Luciano García, falecido en xullo, impulsor da baixada dos cabalos e fundador de Puraga.
Tras unha parada nas Pontes para contemplar o lago e lembrar o pasado industrial da zona, o grupo visitou Pontedeume, onde repasou a historia da liñaxe dos Andrade e percorreu unha vila chea de patrimonio e vitalidade. Pola tarde, no mosteiro de Sobrado dos Monxes, os participantes apreciaron o legado da orde do Císter e do barroco galego, e escoitaron parte dunha mostra de música coral. A entidade agradeceu as explicacións de Enrique Campos, secretario da ACFL, así como as achegas de Celia Castro sobre arquitectura medieval e a vida cisterciense.
