Lugo, 20 de xuño de 2013. O salón de actos da Deputación de Lugo acolleu este xoves 20 de xuño a proxección do documental “A Chocolateira”, unha peza audiovisual realizada por Xosé Reigosa que versa sobre o único ferrocarril mineiro que existiu en Galiza, construído para transportar o carbón que se extraía das minas de Villaodrid (actualmente A Pontenova), e levalo a Ribadeo, onde era cargado en barcos que o trasladaban a diversos lugares de Europa.
O delegado de Cultura e Turismo da institución provincial, o nacionalista Mario Outeiro, que asistiu á proxección, explicou que “este documental é un proxecto que, comezando na boca da mina, fai un percorrido ao longo da vía entrevistando a 22 persoas que contan as súas experiencias en torno ao tren, ata chegar ao cargadeiro de Ribadeo”.
A Chocolateira, como popularmente se coñece este tren, entrou en funcionamento en abril de 1903 como transporte de mineral, e no ano 1905 habilítase tamén para viaxeiros e mercadorías, facendo de vía de comunicación ao longo de 34 quilómetros, catro estacións, dous apeadeiros, cinco pontes, e trece túneles, dos que a día de hoxe, practicamente, só quedan vestixios, nunha zona na que o único medio de transporte era o cabalo, o carro ou a barca polo río Eo, xa que a estrada Lugo-Vegadeo non se inauguraría ata 1922.
Neste senso, Outeiro afirmou que “con esta proxección preténdese destacar sobre todo o aspecto humano e influencia na vida social e económica da zona que tivo este ferrocarril. A Chocolateira foi todo un revulsivo para a industria local, posto que serviu como medio de transporte de persoas, madeira, carbón e animais, entre outros, e xerou medio cento de empregos. En definitiva, supuxo unha fonte de riqueza moi importante para a comarca na súa época”.
A explotación mineira deixou de funcionar no ano 1932 pero o ferrocarril continuou activo, chegando a haber ata cinco trens ao día, ata 1964, ano a partir do cal se comeza a desmantelar a vía, as máquinas e demais infraestruturas coma os fornos de Bousollo, que dos dous que había só queda un en pé, ou o túnel do Fornacho, totalmente destruído.
“Algunhas desas construcións consérvanse, como é o caso do Cargadeiro de mineral en Ribadeo, que anos despois do feche ferroviario se restaurou e hoxe en día é un reclamo turístico máis da vila mariñá, a Estación de Villaodrid, convertida na oficina de turismo de A Pontenova, ou a Ponte Rego da Viña, que pasa pola Nacional 642 á altura do quilómetro 5. Un conxunto de enclaves que a día de hoxe recordan a existencia e o paso do ferrocarril A Chocolateira entre A Pontenova e Ribadeo e configuran unha parte esencial do Patrimonio Histórico da comarca”, concluíu o delegado.
Neste curso a actividade estará dispoñible para as nosas pequenas Xoias e para alumnado externo, cunha sesión semanal, a cargo de Yasmin Toledo e Patrícia Sousa, do equipo de Segunda División. O alumnado poderá escoller o seu horario de adestramento entre os luns (16:00 h.-17:00 h., Vista Alegre) e os venres (19:30 h.-20:30 h., Monte Castelo). A actividade terá un custo de 6€/mes para o alumnado da escola laranxa e 24€/mes para o alumnado externo.
Un particular informou minutos despois das 11 horas deste xives dun camión que transportaba formigón envorcado no quilómetro 68 da N-640, á altura da parroquia de Ramil (Castro de Rei). Segundo explicou o mesmo alertador, o condutor permanecía no interior da cabina e outros dous turismos estaban implicados no accidente. De inmediato, desde o Centro Integrado de Atención ás Emerxencias solicitouse a acción de Urxencias Sanitarias de Galicia-061, da Garda Civil de Tráfico, dos Bombeiros de Vilalba e dos servizos de mantemento da estrada. Os bombeiros confirmaron que non tiveron que excarcerar, pois a persoa estaba xa fóra do vehículo cando chegaron ao punto. Así, colaboraron na limpeza da vía cos servizos de mantemento da estrada.
Neste espazo radiofónico Félix Jorquera falará coa alcaldesa de Lourenzá, Rocío López; co concelleiro de Cultura, Manuel Arango; con José Cuadrado, presidente da Indicación Xeográfica Protexida Faba de Lourenzá e pregoeiro desta edición da festa; co chef Pedro Barreira; e con Antonio Irimia, presidente do club VespaFaba & Clásicos, de Lourenzá.
Ademais da intervención arqueolóxica de 2026, o Concello achega 7.500 euros para restaurar a cabaña C-2, lembrando que “Seguimos apostando por el patrimonio arqueológico y el desarrollo arqueológico del concejo”. Tamén se mellorou o acceso ao xacemento, e o castro consolídase como un recurso turístico en crecemento, clave para avanzar na desestacionalización.
Entre as 10:00 e as 14:00 horas haberá arredor dunha decena de postos con produtos agroecolóxicos e de proximidade, ademais dun punto informativo para persoas interesadas en emprender no sector e actividades infantís. A alcaldesa Marta Rouco destaca que a feira busca dar vida ao centro da vila e visibilizar o rural como espazo de emprendemento, mentres que a concelleira Paula Vigo salienta a colaboración con A Estruga para ampliar a oferta habitual do mercado. O Concello anima á veciñanza a achegarse e coñecer os proxectos participantes.
Nesta ocasión, o grupo desprazouse ata A Pontenova para realizar un percorrido de 17 quilómetros que combinou a Ruta dos Fornos, a Ruta do Ferrocarril e a Ruta do Muiñeiro Namorado. A actividade, de dificultade baixa, iniciou o seu percorrido na Praza dos Fornos da Pontenova e rematou en San Tirso de Abres.
O paseo comezará ás 20:00 h na rúa San Francisco, ao pé da igrexa, para continuar pola Praza de Abaixo e a rúa Antonio Otero, até chegar á Praza do Patín, xunto á Biblioteca Municipal El Viejo Pancho. Alí, ás 20:30 h, dará comezo a presentación da obra. A organización lembra con afecto as anteriores visitas de Souto a Ribadeo e confía en que, unha vez máis, se vivirá unha tarde especial guiada polo enxeño creativo do coruñés de Monte Alto, galego universal que levou as nosas letras polo Mar de Irlanda e polas corredoiras máis recónditas do país. A actividade está organizada pola A.C. Francisco Lanza.
