DO TRAXICO MAR DE FOZ
“O HIDRO”, HAI 75 ANOS
Posiblemente non exista un só porto no noso litoral que non rexistrara, ó longo da historia, a dramática experiencia de ter que lamentar a perda de vidas humanas. As forzas desatadas da natureza, os imprevistos xurdidos nun camiño moitas veces ignorado, a falta de recursos para reaccionar ante o inesperado, etc.., fixo que historicamente o mar, tan engaiolante e tan cobizado, se volvese verdugo despiadado. Os accidentes laborais; galernas, temporais e naufraxios, e con eles a morte, tinguiron de mouro, e seguen a facelo, a vida dos pobos mariñeiros.
Tódolos mares do mundo coñecen das traxedias nas súas augas. Tristes acontecementos que algúns quedaron no anonimato e outros, pola súa magnitude ou as circunstancias que os arrodearon, permanecen gravados, con trazos indelebles, na historia sinistra da vida mariñeira.
O “Hidro” era unha embarcación que chegara a Foz en 1930, procedente de Laredo, onde Tristán “o vello” e don Manuel Blanco Muinelo, segredario do xulgado, o mercaran. Realmente a lancha chamábase “Nuestra Señora del Carmen”, pero as xentes deron en dicir que, pola velocidade sulcando as augas, mais ben parecía un hidroavión e de aí que todos a coñecesen por o “Hidro”,
Na tardiña do 8 de outubro de 1936, hai xusto 75 anos, ó lusco-fusco, cando a lancha intentaba pasar a fatídica barra–o noso particular “triángulo das Bermudas”- ata a Ribeira, con vinte bañeiras de sardiñas a bordo, envorcou preto da pena Rubia, quedando coa quilla para arriba. Dos oito tripulantes dous desapareceron: Tristán e José da Palmeira
Ó terceiro día do incidente apareceo Tristán nunha praia de San Cibrao e dez días despois José, avistado por un pescador de caña, nunha furada da costa, en Salave, preto de Tapia: curiosamente seguiran rumbos opostos. A profundidade dos cantís e a dificultade dos accesos fixeron que os veciños tivesen que realizar serios esforzos para levar a terra o cadáver de José que foi soterrado no minúsculo cemiterio de Salave.
Ás veces feitos tan luctuosos, dramáticos, dan pé a que se produzan episodios de fondo valor humano e solidario e que as persoas, ó impulso de tal sentimento, arrisquen sen miramentos e mesmo se salten as leis para lograr mitigar a dor allea; foi este un deses casos.
Tempo mais tarde a nai do mariñeiro quixo recuperar os restos do fillo. Intentouno cumprindo as esixencias legais, pero os trámites eran longos e moi custosos para aquelas economías de subsistencia e, por suxerencia do párroco focego, acordaron o seu traslado clandestino, para o que se contou coa complicidade da Garda Civil de Tapia e de Foz, non dándose por enterados da manobra, cando naqueles tempos bélicos ou de inmediata post-guerra, vixiaban acotío todo movemento na beiramar. Circunstancias especialmente conmovedoras, que deron lugar a comportamentos dunha xenerosidade, altruismo e valor humano excepcionais..
Precisábase ademais unha embarcación disposta a asumir o grave risco da viaxe ilegal con un cadáver a bordo, labor ó que se prestou Xesús Lestregás, “ o Relámpago”, coa súa lancha “María”.
O desembarco do cadaleito fíxose no muro da farola e trasladouse á casa do armador, en Marzán, onde os restos de José permaneceron tres días alumeados por unha “mariposa” ata que foron depositado definitivamente no cemiterio parroquial
A gratitude da nai do naufrago durou por toda a vida, non esquecendo endexamais a acción humanitaria, altruista e arriscada do Relámpago.
Foi o do Hidro un episodio de fondo dramatismo do mar de Foz, e da súa malfadada barra, na que tantos homes do noso mar perderon a vida, e razón primeira que impide todo desenvolvemento portuario. A súa lembranza quedou fixada na memoria colectiva.
A lancha, á que se recortou o casco, dedicouse a carrexar dende A Espiñeira xuncos para estrar as cortes, e rematou a singradura no pudridoiro do Centiño, en Folgueiras….
Suso Fernández
Cronista oficial de Foz
Alí salientou o papel que desenvolve este evento no impulso dos produtos agroalimentarios de proximidade, ao tempo que favorece as canles curtas de comercialización. Destacou tamén a importancia deste mercado, considerado como un dos máis antigos da provincia de Lugo, xa que ofrece unha ampla mostra dos principais oficios de artesáns da Idade Media. Ademais, permite aos asistentes gozar de actividades variadas e degustar produtos agroalimentarios diversos.
A institución provincial colabora con ambas citas, organizadas pola Asociación Cultural Amigos da Liga Santaballesa, cunha achega económica de 4.000€. García Porto recalcou que “estes eventos son un exemplo de como a historia da emigración pode converterse nun atractivo turístico de calidade, capaz de atraer visitantes e de reforzar o orgullo de pertenza da veciñanza”.
O evento incluirá espicha, queimada, brujo con conjuro e sesión DJ. O prezo é de 50 euros por persoa, con reserva previa no 611 185 336 e prazas limitadas. A organización lembra que “el 12 de agosto cuando caiga la noche la celebración continúa en Los Olivos… la noche culminará con una queimada elaborada por el Brujo Gonzalo, seguida de una sesión DJ para poner el broche final a una jornada inolvidable”.
Baixo o título Memoria de mariñáns. Unha crónica da emigración da Mariña, o xornalista e investigador Martín Fernández Vizoso ofrecerá unha intervención centrada nas historias e vivencias dos emigrantes da comarca, ilustrando o fenómeno migratorio que marcou a vida de moitas familias ao longo do século XX. O evento inclúe tamén unha imaxe histórica de mariñáns retornados de América nos anos 30, que serve de fío visual para contextualizar esta realidade.
En total foron ofertadas preto de 80 prazas de surf, piragüismo e vela, destinadas a nenas e nenos con idades comprendidas entre os 9 e os 15 anos. As escolas desenvolvéronse en diferentes quendas nos meses de xuño e xullo. O concelleiro de Deportes, Francisco José Silvent, subliñou “a importante participación da rapazada ribadense nas escolas deportivas de verán, que organizamos desde o Concello de Ribadeo coa axuda dos clubs que as impartiron. Queremos agradecer ás familias a confianza depositada nas nosas actividades, que lles serviron aos asistentes para practicar deporte na auga e para pasar uns días aprendendo e perfeccionando técnicas”.
No encontro mantido na sede da delegación territorial da Xunta en Lugo, no que tamén estivo o director territorial da Consellería, Marco Antonio Fernández Piñeiro. abordáronse liñas de cooperación para a mellora de Infraestruturas e de seguridade viaria, de interese para este municipio. O departamento que dirixe M. Allegue segue prestando apoio aos municipios para executar actuacións que contribúan a mellorar a calidade de vida da veciñanza e a reforzar a competitividade económica.
A mostra sobre Mimina, que repasa a súa traxectoria vital e artística e o seu papel esencial na creación de Sargadelos como empresa cultural, amplía o seu período de apertura até o 12 de agosto grazas á cesión das instalacións por parte do Concello de Cervo. A exposición poderá visitarse todos os días de 12:00 a 14:00 e de 17:00 a 20:00, e tamén se poden concertar visitas noutros horarios ou para grupos chamando ao 636020514 (Lucía).
