Catorce arenales de la costa más al norte lucirán la bandera azul de Europa. También dos puertos. Y un lugar muy especial, pero cargado de historia. Si yo fuera un recién licenciado en Historia, me atrevería a escribir la tesis doctoral sobre las carpinterías de rivera, al igual que hay dos magníficos trabajos, indispensables en nuestras bibliotecas: “Faros de Galicia” de la Fundación Caixa Galicia-2004- “Los Balleneros en Galicia” de la Fundación Barrié de la Maza-2010-.
Suelo visitar la capitanía ubicada en puerto Celeiro, y acceder a la emocionante información que allí se guarda sobre embarcaciones. Es un mundo que forma parte de un titular, acertado por mi amigo Vicente Miguez: “Un mar de cultura”. De ahí y con base a lo que acontece me permito recordar determinados artesanos que transformaban, desde 1860, la madera de las fragas en hermosas embarcaciones, entre aguas de la desembocadura del rio Lieiro: Ramón Fra; Manuel Mariño; Antonio Vázquez; Antonio Sánchez; Manuel Paleo; Francisco Benito García; José Mariño; José Fra Cal; Germán Fra Blanco; Alfonso López Rouco; Armando Fra; Belarmino Fra; José Paleo Rodríguez; Tomás Castro Mon; Antonio Alabares Cao; José María Fra López; José Antonio Barcia Gómez; Adriano Blanco Paleo; José Rey Fernández; Marcelino Santos; José Paleo Vidal; José Paleo Rodríguez; Tomás Fra López; José Ramón Pena Rodil; Pastor Sánchez; Bernardino Basanta Paleo; José López; Alfredo López Rouco; José Paleo Villares -Pepe da Beira do Río-; y desde luego los Sarmiento.
Entre los apellidos gallegos y mariñanos, se repite la estirpe de los Fra. Hoy queda en nuestra ría, antiguo puerto de las Reales Fábricas de Sargadelos, la carpintería de Francisco Fra Rico, un lujo para los amantes de los barcos, esos seres humanos que sueñan con perderse en la mar y que comprenden el ciclo vital de una embarcación desde que elegían la madera, secaba y cortaban en aquellos aserraderos, para ir dando forma, como hizo Argos, a la embarcación que nacer y tendrá una vida plena de aventuras entre calmas y temporales, para un día descansar tras haber cumplido con su destino marino. Aunque sólo fuera por lo que antecede, y que se remonta al siglo XIV, es justo y necesario desde la historiografía poner una bandera azul en las instalaciones artesanales de la estirpe Fra.
Entrar en “los aposentos” de la última carpintería de Ribeira en la costa lucense tras visitar el Museo Provincial del Mar y luego acudir a los altor hornos con presa y carboneras del complejo ilustrado de Ibáñez en Sargadelos, puede ser un magnífico sendero para nuestros visitantes. Un capítulo del orgullo por ser de aquí y atesorar oficios y tradiciones; así la regla de “un, dous, tres” por la que la eslora debe ser tres veces la manga, por dos veces el calado, ha formado parte de un hombre que afirma sin ambages que disfruta con el mejor trabajo del mundo, el que heredó de su padre y su tío, y recordando que se corresponde con la séptima generación. Escuchar a Fran es una lección que permite soñar con aquellas singladuras de la navegación a vela, bueno para nuestros jóvenes, que deben aprender lo que significa la mar, no sólo como deporte y ocio, también como fuente de alimentación y empleos. La charla siempre concluye con la esperanza para una promesa pendiente. Construir y celebrar la botadura, en este artesanal astillero, de una goleta que lleve por esos mares el nombre de San Ciprián…recordando al último velero construido en nuestras carpinterías, aquel “San Juan” de casi 30 metros de eslora por 7,52 metros de manga.




















Os servizos sanitarios trasladaron ao hospital a tres persoas implicadas nunha colisión frontal en Castro de Rei. Unha delas tivo que ser excarcerada polos Bombeiros de Vilalba. Contra as 11:15 horas, un particular informou ao 112 Galicia dun choque entre dous vehículos no quilómetro 71 da N-640, á altura da parroquia de Viladonga. Desde o punto, os alertadores sinalaron que unha persoa permanecía atrapada. Desde o Centro Integrado de Atención ás Emerxencias activouse un operativo no que participaron Urxencias Sanitarias de Galicia-061, a Garda Civil de Tráfico, os Bombeiros de Vilalba e os servizos de mantemento da estrada. Os bombeiros liberaron á persoa, que foi trasladada xunto con outros dous feridos ao hospital en ambulancia.
A viaxe, enmarcada no proxecto «Relevo Xeracional: O Futuro do Mar» e organizada en colaboración co GALP Itsas Garapen Elkartea, permitiu achegarse a iniciativas como Kofradia Basque Seafood, a Escola de Pesca de Ondarroa, AZTI, Albaola ou o Itsas Museo de Donosti, así como a proxectos vinculados directamente á actividade pesqueira e á divulgación, incluíndo o uso de realidade virtual. O intercambio con Euskadi permitiu coñecer modelos que combinan formación, investigación, transmisión do coñecemento e modernización do sector, contribuíndo a identificar novas vías para facilitar a incorporación da mocidade á actividade pesqueira e garantir a continuidade das comunidades costeiras galegas.
A artista, referente da música popular galega, conectou cun público diverso que gozou dunha sesión vermú marcada por máis de trinta anos de traxectoria. O concerto serviu tamén como despedida e recoñecemento a Valentín González e Viviana Pérez, que deixan a organización da comisión de festas tras dúas décadas. O deputado de Mocidade, Daniel García, destacou a importancia da implicación veciñal para manter vivas as celebracións que fortalecen a identidade comunitaria e reafirmou o apoio da Deputación ás redes asociativas e á programación cultural en galego. A actuación forma parte da iniciativa provincial para achegar música tradicional e en galego a todos os públicos.
Cómpre sinalar que este produto conta cun distintivo de calidade diferenciada, a Indicación Xeográfica Protexida Faba de Lourenzá, un dos 36 selos recoñecidos en Galicia que amparan a súa excelencia. Neste sentido, a Xunta vén de lanzar a nova marca Aquí Sabemos, coa que se busca reforzar o coñecemento e a identificación por parte dos consumidores dos produtos alimentarios galegos protexidos por figuras de calidade diferenciada.
Co sol ocultándose e a lúa asomando entre as torres de Donlebún, o músico e divulgador reivindicou o poder evocador e transformador do bravú fronte á morriña paralizante. Na sala de lectura da biblioteca, Souto explicou a evolución do rock bravú no imaxinario galego, evocando as músicas populares que acompañaron durante décadas os remolques dos pascualiños e os labores comunitarios, e lembrando a vitalidade de grupos como Skornabois, Diplomáticos de Monte Alto, Xenreira, Zënzar, Pinto de Herbón ou os Rastreiros. A boa lembranza da súa anterior visita levou ao artista a pechar a velada interpretando o “Himno de Ribadeo”, composto por Arturo Mogo, nun final cheo de afecto pola vila e pola súa identidade cultural.
O evento ofrecerá mel, produtos de tempada, artesanía, gastronomía e outras propostas locais. O Concello do Valadouro mantén aberto o prazo de inscrición para persoas e empresas expositoras, que poden presentar a súa solicitude na sede electrónica ou nas oficinas do Centro Socio-cultural, Xuvenil e da Terceira Idade “Manuel Lourenzo” ata o martes 6 de outubro, ou ata completar os postos dispoñibles.
Neste espazo radiofónico Félix Jorquera falou coa alcaldesa de Lourenzá, Rocío López; co concelleiro de Cultura, Manuel Arango; con José Cuadrado, presidente da Indicación Xeográfica Protexida Faba de Lourenzá e pregoeiro desta edición da festa; co chef Pedro Barreira; e con Antonio Irimia, presidente do club VespaFaba & Clásicos, de Lourenzá. Por diante queda toda unha fin de semana chea de actividades arredor da faba de Lourenzá. Os organizadores animan a acudir a esta cita.



