Cadernos da viaxe. “Precisamos moita máis Europa”, Xoán Antón Pérez Lema

Que Trump, Musk ou Vence amosen ir, quer no político, quer no económico, fronte á Unión Europea non é casual. O trumpismo alicérzase no decisionismo político de Karl Schmitt, adoptado desta volta por plutócratas ou representantes dunha plutocracia que, nomeadamente, van contra o concepto de lei, dunha orde xurídica que regule os dereitos e liberdades dos pobos, das nacións e da cidadanía. Dun Dereito que regule esixencias mínimas laborais, fiscais, de calidade ambiental, de inclusión e de igualdade para as actividades produtivas. Uns plutócratas que falsifican e prostitúen o concepto de liberdade que fica reducido á liberdade dos poderosos. Reducido á liberdade de abusar e depredar da cidadanía, dos pobos e das nacións sen ningunha caste de limitacións.

Até de agora a Unión Europea calou e amosou moi limitada, cando non case nula, capacidade de se afirmar no seu acervo, nos seus valores comúns: a paz, o pluralismo político, lingüístico e cultural, a democracia, as liberdades, o Estado de Dereito, a lexitimidade e eficiencia da regulación e o Estado do Benestar. E fíxoo por unha morea de causas concorrentes, entre elas polo propio déficit democrático do seu proceso de construción e estadía actual.

Mais a intensidade do ataque (denuncia tácita do pacto de defensa mutua, ameaza de altísimos aranceis ás exportacións europeas, falla de recoñecemento da propia institucionalidade da Unión Europea…) dos actuais dirixentes USA e máis o cabalo de Troia que a extrema dereita europea de Patriots for Europe ( Vox, Chega, Rassemblement Nationale, o húngaro Fidesz, os austriacos do FPO, os neerlandeses do PVV ou os alemáns da AfD) e outros grupos representan. Partidos todos eles que han ser considerados inimigos da convivencia democrática e da paz e, xa que logo, rigorosamente suxeitos a exclusións e cintos sanitarios canto á formación de gobernos ou a adopción de acordos lexislativos ou programáticos. A principiarmos pola escea postelectoral alemá despois do 23-F e a seguirmos pola exclusión do PVV e do FPO da gobernabilidade neerlandesa ou austríaca.

A Unión Europea ha reaxir dende os seus valores de inclusión e igualdade, dende a súa identidade liberal e democrática, dende o recoñecemento da plurinacionalidade e pluriculturalidade da UE e da meirande parte dos seus Estados Membros (EM) e dende a redefinición e afortalamento da súa unidade, priorizando a súa autonomía estratéxica a respecto do, até de agora, aliado norteamericano. O reto é moi difícil e amósase cheo de dúbidas. A transformación interna que un tal reto esixe das institucións europeas é moi importante. Mais as crises fan as oportunidades e Europa conta con vimbios para esta transformación se é quen de mirar polo que a define e a fai entender no mundo.

Onde ha ir esta nova Unión Europea (UE)? Velaí algunhas ideas.

A UE ha asumir a toda velocidade as políticas de defensa e diplomática de todos os EM, dun xeito consorciado cos mesmos . Ou, polo menos, dos EM que o asuman, que probabelmente sexan a maioría e representen máis do 75% da poboación. De certo que, no que atinxe á defensa, imos ter unha sorpresa canto a cantidade de medios que os EM destinan a unha finalidade que ha ser común. A autonomía estratéxica europea esixe, por outra banda, que as necesidades da defensa europea sexan prioritariamente fornecidas por empresas europeas

A UE ha priorizar unha política de unidade alfandegueira, mercado común e cooperación estratéxica co Reino Unido (UK) e as súas nacións constituíntes, aproveitando os máis de catro anos de mandato do prime minister laborista Keir Starmer.

A UE ha de se reivindicar a si propia como comunidade de Dereito. A regulación constitúe o xeito europeo de sermos, estarmos, construír e producir. Cómpre, si, desburocratizar moitos procesos, nomeadamente a respecto das nosas pemes e darlle pulo ao investimento e á innovación, como defende Draghi. mais é fulcral producir, crear e innovar dende o respecto pola igualdade, polas liberdades, polos estándares ambientais, laborais e fiscais. Europa só pode medrar dende a legalidade, a regulación intelixente e a inclusión.

A sanidade, a educación pública e os servizos sociais han constituír alicerces das sociedades doo benestar que son parte substancial da identidade e dos valores europeos.

Os inevitábeis aranceis USA haberían darlle pulo á priorización de novos mercados (Mercosur, Brics, India, China…), sen que esta apertura poida permitir a exportación de alimentos producidos en condicións incompatíbeis cos estándares europeos no prexuizo das nosas actividades do sector primario. A autonomía alimentaria ha ser un alicerce da nova Europa

A autonomía enerxética europea ha ser prioritaria, mais distribuíndo equitativamente os seus custos entre todos os territorios, compensando axeitadamente as comunidades atinxidas e respectando a vocación de produción alimentaria das comunidades agrogandeiras e pesqueiras.

A acción diplomática da UE haberá de se rexer pola Carta das Nacións Unidas, a legalidade internacional e o recoñecemento da xurisdición do Tribunal Internacional.

A UE haberá afondar tamén a toda velocidade na súcaa unión política, alicerzada na cidadanía e nos distintos pobos e nacións no canto do actual predominio dos EM. As políticas europeas haberanse alicerzar no territorio sobre as unidades políticas e administrativas subestatais, dándolle pulo a unha rexionalización xeral, aplicando o principio de subsidiariedade, de xeito que os grandes EM non desenvolvan as competencias e funcións públicas que poden desenvolver as nacións sen Estado ou rexións dotadas de autonomía política.

E, en último de contas, financiarmos este proceso de unidade política e de europeización das políticas diplomática e de defensa vai esixir suspender ou mesmo reconsiderar as regras de gasto e os límites de endebedamento dos propios EM, fronte a un trumpismo que quere vivir no déficit fiscal permanente e non fai problema ningún do mesmo. Como tamén mutualizar o financiamento, cando menos, das políticas de defensa, diplomacia e cooperación exterior.