“A frustración histórica de Galiza”. Santiago Fernández Rocha

Hoxe vou falar da frustración histórica de Galiza, un sentimento colectivo que según os que saben, non só tivo unha das súas causas no que Castelao denominou: “doma e castración do Reino de Galiza” que se materializou no control do poder político e eclesiástico pola monarquía castelá, senón tamén, pola prematura derrota das camadas emerxentes galegas, nomeadamente, a derrota irmandiña de finais do século XV.

Todo parece indicar que estes dous acontecementos sentaron as bases do noso atraso económico e da nosa marxinación política que acabaron provocando, entre outras cousas, unha emigración masiva nos séculos XIX e XX.

Estamos a falar do período máis escuro e prolongado da nosa historia, que se estende ata o século XIX no que aparece o chamado Rexurdimento. Unha anovada conciencia emerxente que poría os cimentos do desenvolvemento do nacionalismo de principios do século XX.

Sería este un claro e decidido intento de trocar o rumbo da nosa historia, poñendo en valor ao país e dándolle forma xurídica de seu coa elaboración e posterior aprobación do Estatuto de 1936.

Pero este gran soño, pronto acabaría por se truncar, xa que o agromar da nova conciencia galeguista e modernizadora acabaría sendo perseguida por unha tráxica vaga reaccionaria e opresora en forma de guerra civil e posterior ditadura militar. Daría comezo unha “longa noite de pedra” que frustraría aquel renacer galeguista liderado por un amplo abano de persoas senlleiras que acabarán fusiladas, exiliadas ou silenciadas

E outra volta volver empezar para dobrar o século XX recibindo meros reflexos do proceso de crecemento español producido polo Plan de Estabilización de 1959. Unha especie de sucedáneo modernizador que en nada se asemellan a un auténtico proceso de transformación endóxena porque, entre outras cousas, non estabamos en condicións de facer nosas as repercusións do cambio que se estaban a producir no resto do Estado, agás o polo industrial de Vigo que de forma serodia sería quen de desenvolver, dende as propias potencialidades marítimo-pesqueiras, un proceso de desenvolvemento auto-centrado que tería sido un bo exemplo a seguir polo resto dos sectores económicos do país se a Guerra civil e logo a ditadura franquista non destruíran as condicións político-sociais para pular por il.

Así, chegada a actual democracia con esta situación de febleza das forzas de tradición galeguista, xa ía resultar moi difícil cambiar a dinámica histórica de dependencia para poder gobernar Galiza en clave de país, priorizando os intereses autóctonos sobre os particulares e alleos, nomeadamente, das grandes empresas e oligopolios que nunca tiveron a intención de implementar proxectos incardinados na nosa economía real, pero si, de expoliar os nosos recursos naturais baixo a complicidade e amparo da maioría dos gobernos autonómicos.

E deste secular proceso de dominación política e expolio económico nace o noso sentimento colectivo de frustración.