Cadernos da viaxe. “Periga na Galicia a independencia xudicial?”. Xoán Antón Pérez Lema

As resolucións da nova Presidenta da Sala do Contencioso-Admvo. do TSXG de 12 de marzo de 2026, polas que se dispón o traslado forzoso dos maxistrados Luis Villares e María Dolores López López fóra da Sección Terceira da devandita Sala, non son un simple movemento de organización interna. Estamos ante un fito de gravidade extrema que compromete os alicerces da independencia xudicial e da hixiene democrática no noso país. Baixo a aparente fasquía dunha facultade organizativa da nova presidencia da Sala, agáchase a neutralización dunha liña xurisprudencial que acadou o rexeitamento da Xunta do PPdeG e do lobby eólico.

Cadanseus traslados son ilegais. Asignaren maxistrad@s da Sala ás súas Seccións é, si, competencia da Presidenta, mais ha de se cinguir a criterios anuais aprobados na Sala de Goberno do TSXG por proposta da Presidencia da Sala e que non existen como requisito habilitante neste caso.

E non hai moito mais que discutir en termos xurídicos. As demais razóns organizativas, de distribución de asuntos por Seccións ou de oportunidades de carreira profesional non son quen de alicerzar legalmente estas decisións neste contexto, ademais de se atopar orfas de toda proba. Tampouco constitúe razón ningunha a suposta necesidade de preservar a imparcialidade da Sala, por non se ter abstido o maxistrado Villares no fallo de tres sentenzas vencelladas ao Hospital de Vigo (e adoptadas por unanimidade). A nulidade declarada polo Tribunal Supremo (TS) atopará unha solución xurisdicional cunha outra composición de sala no TSXG, sen que ningunha razón xurisdicional poida basear criterios de adscrición orgánica forzosa. Doutro xeito estaríase afectando gravemente a independencia d@s maxistrad@s do TSXG.

A liña xurisprudencial do TSXG no eido das autorizacións administrativas das instalacións de produción eólica, alicerzada no Dereito Europeo e nos principios de precaución ambiental e participación das persoas afectadas, é un produto colectivo da Sección competente. As súas sentenzas acollendo e rexeitando recursos e solicitudes de medidas cautelares foron emitidas por unanimidade, agás nalgún caso moi concreto. Esta liña xurde coas sentenzas de 2020 (logo confirmadas polo TS) que anularon a declaración ambiental dos parques Sasdónigas I e II en Mondoñedo e nesas sentenzas non interveu Luis Villares, pois que daquela non pertencía á Sala por se atopar en situación de servizos especiais ao seren deputado do Parlamento de Galicia.

As reaccións de sindicatos xudiciais, organizacións ambientalistas e de consumidores, BNG e PSdeG amosan unha gravísima preocupación pola saúde da independencia xudicial na Galicia. Non se pode ignorar o elefante no cuarto: a correlación temporal entre as críticas da Xunta de Galicia e das patronais eólicas contra das medidas cautelares do TSXG que paralisaron instalacións eólicas e esta decisión de “reestruturar” a Sala. Cando o poder executivo sinala e un órgano de goberno xudicial executa fica aberto o camiño cara á arbitrariedade administrativa.

Para o lobby eólico que semella ditar a axenda industrial de San Caetano a legalidade ambiental é un atranco que ha ser removido. O traslado forzoso opera aquí a xeito de advertencia para quen se atreva a exercer o control de legalidade dende a independencia da Maxistratura.

Velaí que a gravidade do asunto requira unha resposta moi potente da sociedade civil e dos operadores xurídicos. Se a composición das salas de xustiza pode ser alterada por mor dos intereses de quenda, corremos o risco de que os nosos tribunais de xustiza actúen no material como oficinas de validación de intereses corporativos.

Na democracia liberal a independencia do Poder Xudicial é o derradeiro valo de defensa da veciñanza. Cómpre, logo, que o Consello Xeral do Poder Xudicial anule estas resolucións e repoña o dereito fundamental ao xuiz ordinario predeterminado pola lei.