RECUPERAR TUPIDE
A longa e triste historia das desfeitas na ría, sempiternas, acada o punto álxido na masacre de Tupide, topónimo autóctono que perde vixencia, en favor de Porto Chico, traído de terras cántabras. Os vellos lembramos a paraxe, dende o muro da vella farola ata pasada a Casa do Mar, todo un areal; é dicir, unha praia: era A Ribeira, onde varaban as lanchas para desembarcar o peixe das pescatas, que ao son do “corno”convocaban ás pescantinas para a venta. Lugar de xogos infantís, brincando polas lanchas, remando nos “botes”; emulando ás “de verdade” coas miniaturas feitas con latas conseguidas nas conserveiras, ás que se bautizaban cos nomes das adultas da nosa adolescencia, ás que cada quen tiña maior querenza: “Villa de Foz”, “La Polar”, “Santa Ana”, “Huerta”, “Está Bien”, “Caovilar”, “Dominga”, “Lestegás”, …Pero un día chegou o cemento e, paseniño, foi tragando aquela beleza natural, engulindo a area, e deixando o testemuño do que nunca se debería facer. Algunha vantaxe, puntual, aportou; pero o dano foi moito maior: ¿maxínase, lector amigo, o que hoxe sería para a vila a praia urbana daquela extensión? Olle as vellas fotos da parede da igrexa…¡Nen así damos aprendida a lección!
Hai algún tempo visitounos unha moza para falar connosco sobre da historia do porto: da desaparición da pesca, do cabotaxe e demais desventuras. A conversa foi longa, pois o seu interese abranguía tódolos aspectos, dende os toponímicos, á evolución do porto e das súas instalacións, estadísticas de pesca e cabotaxe, os estaleiros, mesmo os naufraxios na bocana da ría…. Cando íamos polo remate do encontro preguntamos :
–¿A que o interese en coñecer, tan polo miúdo, o referido ao noso porto?
— Na Escola de Enxeñeiros de Camiños da Coruña – díxonos – teño que presentar como traballo fin de carreira un proxecto para a recuperación de Tupide ao seu estado primitivo
–¿E iso é posible?. Preguntamos sorprendido, incrédulo e ilusamente esperanzado.
— Os meus profesores din que sí…
O episodio é real; non foi un soño. ¡Nunca mais soubemos da moza nen do proxecto!.
Suso Fernández
.
Dez minutos antes das 21:30 horas do xoves, o 112 Galicia foi informado polo persoal de Adif dun tren detido no medio dun túnel en Mogor, Mañón, debido a unha chapa metálica no medio da vía. Así, aínda que as doce persoas que viaxaban a bordo estaban ilesas, precisaban medios de rescate para baixalas do convoi e desprazalas ata o apeadeiro máis próximo. Nestas tarefas colaboraron a Garda Civil, os Bombeiros do Eume, o GES de Ortigueira e os voluntarios de Protección Civil de Mañón. Finalmente, as persoas foron rescatadas e evacuadas a outro tren, que as levou ata o apeadeiro sen maiores complicacións. Desde alí, continuaron a súa viaxe en taxi.
Competirán durante tres días xunto a outras dezaseis escolas de todo o mundo, elaborando catro propostas de pizza: Polbo á galega, con polbo galego, queixo San Simón e allada picante; Bosque galego, con crema de castañas e mel picante; Terra meiga, con zorza picante; e Rapadoira, con setas, queixo azul e pera. As estudantes viaxan acompañadas pola súa profesora, Conchi Carreiras, coa que levan tempo preparando as receitas. Esta é a terceira participación do IES de Foz neste certame, no que xa acadaron un segundo posto en edicións anteriores. A actividade forma parte do programa Erasmus+ da FP, financiado pola Unión Europea, que facilita a participación do alumnado en competicións de habilidades profesionais por toda Europa.
A xornada comezará ás 12:00 h cun faladoiro titulado “Vizoso e nós”, no que participarán Pepe Penabade, Pepe Blanco, Caxigueiro, Aurelia Balseiro e Mª Cristina Rubal González, moderados por Antonio Reigosa. Ás 13:20 h abrirase a exposición “Xosé Vizoso. O neno que debuxou un cabalo”, que permanecerá dispoñible durante as festas de San Lucas. A partir das 13:45 h terá lugar o acto de inauguración e descuberta da placa da nova rúa Xosé Vizoso, na Praza da Fonte Vella, coa presenza de autoridades, familiares e amizades do artista. As persoas asistentes recibirán no auditorio unha lámina cunha obra de Vizoso como agasallo.
Ás 15:15 horas deste martes, un particular solicitou asistencia sanitaria tras a caída dun raio no lugar de Castro de Igrexa (Cazás, Xermade). Varias persoas sentiron os efectos da descarga eléctrica e unha delas quedou atolada. Tras dar aviso ao Servizo de Urxencias Sanitarias de Galicia-061, Garda Civil e Protección Civil, a persoa afectada foi evacuada consciente ao Hospital Universitario Lucus Augusti.
A exposición, instalada no Centro Comarcal Pazo de San Tomé, invita a observar con calma, descubrir historias e poñer en valor un patrimonio vivo que forma parte da nosa identidade. Unha maneira diferente de achegarnos ao mundo rural que tanto significa para As San Lucas.
Co sol ocultándose e a lúa asomando entre as torres de Donlebún, o músico e divulgador reivindicou o poder evocador e transformador do bravú fronte á morriña paralizante. Na sala de lectura da biblioteca, Souto explicou a evolución do rock bravú no imaxinario galego, evocando as músicas populares que acompañaron durante décadas os remolques dos pascualiños e os labores comunitarios, e lembrando a vitalidade de grupos como Skornabois, Diplomáticos de Monte Alto, Xenreira, Zënzar, Pinto de Herbón ou os Rastreiros. A boa lembranza da súa anterior visita levou ao artista a pechar a velada interpretando o “Himno de Ribadeo”, composto por Arturo Mogo, nun final cheo de afecto pola vila e pola súa identidade cultural.
A viaxe, enmarcada no proxecto «Relevo Xeracional: O Futuro do Mar» e organizada en colaboración co GALP Itsas Garapen Elkartea, permitiu achegarse a iniciativas como Kofradia Basque Seafood, a Escola de Pesca de Ondarroa, AZTI, Albaola ou o Itsas Museo de Donosti, así como a proxectos vinculados directamente á actividade pesqueira e á divulgación, incluíndo o uso de realidade virtual. O intercambio con Euskadi permitiu coñecer modelos que combinan formación, investigación, transmisión do coñecemento e modernización do sector, contribuíndo a identificar novas vías para facilitar a incorporación da mocidade á actividade pesqueira e garantir a continuidade das comunidades costeiras galegas.
