Piratas, emperadores e os papeis de Panamá

CON PÓLVORA E MAGNOLIAS. Conta San Agustín a historia dun pirata que foi capturado por Alexandre Magno, quen lle inquiriu: “Como ousas molestar ao mar?”; a réplica do pirata foi tan inmediata como xenial: “Como ousas ti molestar ao mundo enteiro? Eu teño un pequeno barco e por iso me chaman ladrón, ti tes toda unha flota e por iso te chaman emperador.”

Nesta mesma semana, a través dos “papeis de Panamá” coñecimos de máis de 11,5 millóns de documentos do bufete Panameño Mossack Fonseca, despacho especializado na xestión de capitais e patrimonios. Nestes documentos, que abranguen un lapso de 38 anos, recóllese un número avultado de persoeiros que ocultaron patrimonios a través de sociedades en paraísos fiscais. Un destes é Panamá, pero tamén hai outros centros investigados como as Illas Virxes, Seychelles, Samoa, Bahamas, Hong Kong, Costa Rica…

O xerme dos “centros financeiros offshore” atoparíase no romanticismo da piratería de Walter Raleigh ou Francis Drake, que escondían os seus botíns en lonxanas illas do pacífico; asemella que aqueles piratas, que espertaban certa simpatía no gran público, xa que combatían ao establishment , mutaron co tempo, transformáronse, e agora son, de xeito simultáneo, piratas e emperadores. E que hoxe día, parte importante dos botíns modernos, proceden do tráfico de drogas, do negocio do ladrillo, das comisións deportivas, do tráfico de armas ou da financiación de grupos terroristas, entre outros.

O golpismo financeiro xera un efecto esquizofrénico, onde un non chega a distinguir entre realidade e ficción, entre pirata ou emperador; a clase dirixente, o aparato político, sinala ás PEMES e autónomos como os grandes responsables da quebra do estado de benestar; curiosamente ningún destes apareceu relacionado nos papeis de Panamá, ningún destes ten “empresas pantalla” ou testaferros, nigún destes fai enxeñería contable… O xusto pago por disparar contra as maiorías tradúcese en portas xiratorias, en cargos en consellos de administración…
Algún dos referentes relacionados en ditos papeis xa convidaba á insubordinación fiscal: Vargas Llosa convertido en libertario, advertía que un Estado é máis inxusto cantos máis impostos se pagan; igual estaba tamén a transformarse en anarquista sen darse conta.

A conclusión é vella pero segue tan vixente como de costume: o debate non é pagar máis ou menos impostos, o quid radica en quen os paga; a cuestión non é homoxeneizar as políticas fiscais dos Estados soberanos, a tarefa primixenia estriba en acabar coa opacidade e impunidade delictiva. Termos como transparencia ou progresividade fiscal seguén a ser meras declaracións de intencións, simples brindis ao sol.