Ribadeo, 19 de xullo, 2022. Este martes tomamos un café con Belén Pérez Teijo, autora e deseñadora da exposición “Ciencia cidadá pola biodiversidade”, organizada pola A.C. Francisco Lanza, e que podemos visitar, na Oficina de Turismo de Ribadeo, en horario de apertura ata o domingo 31 de xullo, para que nos falara un pouco da mesma.
Explícanos un pouco que é Isto da ciencia cidadá
Pois non é máis que a investigación científica que conta coa implicación activa do público non especializado xunto con científicos e profesionais. É a aportación altruísta de datos do entorno por calquera persoa con fins científicos. E importante sinalar que calquera persoa pode aportar o seu grao de arena, simplemente se necesita un móbil ou unha cámara de fotos, e subir os datos a distintas plataformas que hoxe en día existen con tal fin.
Onde radica a importancia da ciencia cidadá?
Hai moitos datos que os científicos necesitan para os seus traballos e que, pola súa diversidade, disparidade xeográfica ou incluso singularidade, serían difíciles de rexistrar de non ser pola axuda da cidadanía.
Ponnos algún exemplo práctico da importancia da ciencia cidadá
A aportación de datos con fotografía permite detectar cambios na biodiversidade como consecuencia do cambio climático ou simplemente como consecuencia da acción do ser humano. Especies que se desprazan, outras que aparecen, especies invasoras que se detectan e que se ve como se van expandindo ó longo dos anos.
Como entraches ti neste mundo?
Foi por pura casualidade. Sempre me encantou ir polos prados de paseo e coa cámara de fotos. Un día saquei unha foto dunha eiruga de avelaíña, preciosa, e publiqueina no Facebook preguntando se alguén sabía de que se trataba. Contestáronme remitíndome a biodiversidadvirtual.org para rexistrala, que alí xa ma identificaban. Ese foi o primeiro contacto e foi así como descubrín a importancia de rexistrar as fotos que sacaba polos prados. Ademais de aprender un montón, estaba a aportar datos importantes sobre distribución de especies, estacionalidade, etc. e empecei a subir á plataforma todas aquelas fotos que tiña no disco do ordenador, e desde aquela seguín.
Xa, pero fará falta dispor de moi bo equipo…
Para nada, precisamente ese foi un dos erros que cometín ó principio; explícome: o realmente importante é o dato, non a calidade técnica da fotografía, dinme conta de que borrara do pc fotos nas que se podían identificar moi ben os meus bichiños, quedándome coas fotos artísticas. O importante é o dato, canto mais identificables sexan mellor, aínda que saian borrosas, etc. A fotografía artística é outro tema, ben bonito, por certo, pero non é o que necesitan os expertos precisamente.
Tamén estás a rexistrar bolboretas …
Si, o seguimento de bolboretas xa é máis específico en canto a traballo de campo, e niso ando dende o 2019, este sería o cuarto ano que rexistro
Cóntanos algo máis
Foi precisamente a Asociación Fotografía e Diversidade (biodiversidadvirtual.org), unha das mais importantes de España, quen me invitou a participar neste proxecto. As bolboretas encántanme, pero para min eran un mundo descoñecido. Coa súa axuda empecei e fun aprendendo un pouco mais cada día, nunca deixas de aprender, e canto mais aprendes mais che gusta.
O meu traballo consiste basicamente en facer un reconto de especies e número de individuos semanalmente dende marzo a setembro, nun percorrido (transecto) fixo (eu fago dous) cubrindo unas follas de rexistro que se mandan ós responsables na plataforma.
As bolboretas son moi sensibles ao cambio climático e reaccionan moi rápido a modificacións no uso dos territorios, tales como a intensificación agrícola ou o abandono, cando a vexetación cambia por causas naturais ou polo impacto humano. Son bioindicadores importantes.
Poderías contarnos algunha anécdota ao respecto?
Siii!!!, unas cantas, jajaja! Cando empezas todo é descoñecido, e acórdome ben cando un dos entomólogos do grupo (Sesma), me dixo que se ía no coche amodo pola noite incluso as podía ver durmidas nas plantas das cunetas da estrada. Non o podía crer, e aos poucos días, baixando de noite da casa de meus pais, probei, e vin un montón delas, foi unha das mellores experiencias.
Outra foi a primeira vez que vin de cerca un Papilio machaon, tiven 15 días para conseguir a primeira foto, e despois de moito e moito observala descubrín onde durmía, así que fun á noitiña buscala para sacarlle fotos; foi impresionante …
E o que presta moitísimo é cando ocasionalmente se che pousan nos brazos, é outra sensación que non se esquece.
Hai moitas especies en Ribadeo?
No que levo de tempo rexistrándoas na zona terei anotado unhas 42 especies diferentes, pero seguro que hai mais, sobre todo porque me quedan por explorar moitas zonas rurais a maior altitude e distintos hábitats.
Para finalizar, que che gustaría engadir?
Gustaríame que se animase a xente a participar, tanto en rexistros como en seguimento de bolboretas, axudaría moitísimo a coñecer a biodiversidade da zona; se che gusta a natureza e a maiores a fotografía, xa é a combinación perfecta.
Calquera se pode poñer en contacto comigo para empezar e obter mais información de como funciona. Estaría encantada.
Alí salientou o papel que desenvolve este evento no impulso dos produtos agroalimentarios de proximidade, ao tempo que favorece as canles curtas de comercialización. Destacou tamén a importancia deste mercado, considerado como un dos máis antigos da provincia de Lugo, xa que ofrece unha ampla mostra dos principais oficios de artesáns da Idade Media. Ademais, permite aos asistentes gozar de actividades variadas e degustar produtos agroalimentarios diversos.
A institución provincial colabora con ambas citas, organizadas pola Asociación Cultural Amigos da Liga Santaballesa, cunha achega económica de 4.000€. García Porto recalcou que “estes eventos son un exemplo de como a historia da emigración pode converterse nun atractivo turístico de calidade, capaz de atraer visitantes e de reforzar o orgullo de pertenza da veciñanza”.
O evento incluirá espicha, queimada, brujo con conjuro e sesión DJ. O prezo é de 50 euros por persoa, con reserva previa no 611 185 336 e prazas limitadas. A organización lembra que “el 12 de agosto cuando caiga la noche la celebración continúa en Los Olivos… la noche culminará con una queimada elaborada por el Brujo Gonzalo, seguida de una sesión DJ para poner el broche final a una jornada inolvidable”.
Baixo o título Memoria de mariñáns. Unha crónica da emigración da Mariña, o xornalista e investigador Martín Fernández Vizoso ofrecerá unha intervención centrada nas historias e vivencias dos emigrantes da comarca, ilustrando o fenómeno migratorio que marcou a vida de moitas familias ao longo do século XX. O evento inclúe tamén unha imaxe histórica de mariñáns retornados de América nos anos 30, que serve de fío visual para contextualizar esta realidade.
En total foron ofertadas preto de 80 prazas de surf, piragüismo e vela, destinadas a nenas e nenos con idades comprendidas entre os 9 e os 15 anos. As escolas desenvolvéronse en diferentes quendas nos meses de xuño e xullo. O concelleiro de Deportes, Francisco José Silvent, subliñou “a importante participación da rapazada ribadense nas escolas deportivas de verán, que organizamos desde o Concello de Ribadeo coa axuda dos clubs que as impartiron. Queremos agradecer ás familias a confianza depositada nas nosas actividades, que lles serviron aos asistentes para practicar deporte na auga e para pasar uns días aprendendo e perfeccionando técnicas”.
No encontro mantido na sede da delegación territorial da Xunta en Lugo, no que tamén estivo o director territorial da Consellería, Marco Antonio Fernández Piñeiro. abordáronse liñas de cooperación para a mellora de Infraestruturas e de seguridade viaria, de interese para este municipio. O departamento que dirixe M. Allegue segue prestando apoio aos municipios para executar actuacións que contribúan a mellorar a calidade de vida da veciñanza e a reforzar a competitividade económica.
A mostra sobre Mimina, que repasa a súa traxectoria vital e artística e o seu papel esencial na creación de Sargadelos como empresa cultural, amplía o seu período de apertura até o 12 de agosto grazas á cesión das instalacións por parte do Concello de Cervo. A exposición poderá visitarse todos os días de 12:00 a 14:00 e de 17:00 a 20:00, e tamén se poden concertar visitas noutros horarios ou para grupos chamando ao 636020514 (Lucía).
