Foz, 4 de agosto, 2022. As xornadas de historia da Pomba do Arco clausúranse este xoves 4 de agosto ás 20:30 na casa da cultura “Poeta Manuel María” de Foz polo ensaísta e investigador Francisco Rodríguez Sánchez, quen impartirá unha palestra titulada “O século XIV. Un momento decisivo para A Mariña”, onde nos achegará a unha centuria chave para entender a realidade da nosa comarca.
Rodríguez, autor dunha ampla produción bibliográfica no ámbito dos estudos sociolingüísticos, literario e históricos, até o punto de que algunhas das súas obras son referencias inescusábeis nestes materias, explicaranos os cambios que se producen en Galiza e na nosa comarca no contexto dos enfrontamentos da guerra dos cen anos e do petrismo e o trastamarismo.
O traballo de Rodríguez ofrece unha panorámica de conxunto sobre o Reino da Galiza no período comprendido entre o século VIII e o século XV. Así, polo mesmo figuras históricas moi presentes na comarca da Mariña, como poden ser San Rosendo ou o seu parente Osorio Guterres. O primeiro, bispo de Mondoñedo con sede en San Martiño e fundador do mosteiro de Celanova, está emparentado coa casa real galega e conforma o núcleo duro do poder rexio no periodo. O segundo, fundador do mosteiro de Lourenzá e popularmente coñecido polo Conde Santo, é outro membro da casa real galega cun papel decisivo na Alta Idade Media peninsular.
O relator desta última palestra vén de publicar recentemente con grande éxito o volume Unha etapa estelar e conflitiva do reino de Galiza (a segunda metade do século XIV), unha investigación de décadas onde descubre a relevancia do Reino da Galiza desde o século V ao XV así como os capítulos da revolta galega contra Castela da segunda metade do século XIV, liderada pola familia dos Castro e que só puido ser derrotada após décadas por un conglomerado militar internacional, cunha presenza destacada de mercenarios franceses ao servizo de Castela.
A importancia da Mariña neste período e as consecuencias do acontecido son evidentes. Sen ir máis lonxe, o condado de Ribadeo foi creado por Enrique de Trastámara para premiar ao mercenario francés Pierre Villaines que o apoiou na guerra contra os galegos. Concretamente Villaines, dirixiu as tropas que prenderon a Pedro I na batalla de Montiel, sendo nomeado por este feito conde de Ribadeo en 1369 e manténdose no cargo até que vendeu a vila en 1401.
Un nobre mariñao que participou nesta batalla foi un Moscoso, que loitou a carón de Enrique II e deu orixe ao actual señoría de Fontao, primeiramente localizado no lugar de Ferreiravella en San Martiño de Mondoñedo, onde aínda hai constancia do lugar onde estivo emprazado a fortaleza desta familia.
As localidades mariñás foron importantes bastións da causa galega en loita contra Enrique II. Así, Viveiro, como sinala Rodríguez no seu traballo, ergueuse contra o bispado de Mondoñedo, recibindo o apoio de Pedro I e de Fernán Ruiz de Castro para acadar o carácter cidade de revengo, outorgada nun primeiro momento polo rei galego Afonso VII.
Un dos personaxes centrais do período, Fernán Ruis de Castro, conde de Lemos, ten as súas orixes familiares por liña materna na Mariña. De feito os Ponce de León eran os señores da torre de Canedo en Lourenzá, propiedades que herdou Ruis de Castro, quen exerceu de comendeiro do mosteiro de Lourenzá.
Varios grupos participan en obradoiros de cestería na Devesa e de manualidades en Rinlo, Cinxe e As Anzas. A Área de Benestar Social, Saúde e Familia quere “potenciar deste xeito a convivencia e encher de propostas os locais sociais do noso concello e de entretemento ás persoas que viven nas parroquias de Ribadeo”.
A programación inclúe propostas variadas como cociña, manualidades, cestería, risoterapia, baile e poda, pensadas para ofrecer alternativas de lecer e fomentar un envellecemento activo entre a veciñanza. Desde o Concello destacan que as actividades “están a ter unha resposta moi positiva por parte dos veciños e veciñas”, o que demostra o interese por este tupo de propostas. Neste sentido, poñen en valor a importancia de promover este tipo de iniciativas, xa que “contribúen a promover un envellecemento activo e melloran a calidade de vida das persoas, xa que fomentan a participación social e serven como punto de encontro”.
O xurado profesional outorgou o primeiro premio ao Restaurante Ca Vitoriano por “El susurro del llagar”, seguido do Blanco Hotel Spa e de Los Olivos. No xurado popular, o triunfo foi para Los Olivos, acompañados no podio polo Novak Café e A Mar de Fondo. O Concello de Navia destacou o impacto do evento no dinamismo da vila e o papel clave da hostalaría como motor económico e turístico.
Fixoo no marco do Campionato Galego de Coctelería celebrado no Hostal dos Reis Católicos.
Ocorreu pasadas as 15:30 horas. Un traballador tivo que ser evacuado ao hospital logo de caerlle o tronco dunha árbore enriba mentres realizaba tarefas no monte en Cervo. Aínda que estaba liberado e consciente, precisaba asistencia sanitaria. Os profesionais de Urxencias Sanitarias de Galicia-061 trasladárono finalmente ao Hospital de Burela. Neste operativo tamén participaron a Garda Civil e a Policía Local de Cervo.
O presidente, José Manuel Gómez Puente, destacou o bo tempo e o reencontro do grupo nun percorrido de 22 km entre Pedrafita e Triacastela. A próxima etapa será o 1 de maio, entre Triacastela e Sarria, e xa está aberta a inscrición no teléfono 623 22 68 25.
Ás doce en punto, tres foguetes —un por cada palabra do nome oficial— foron lanzados desde O Castrodouro, capital histórica do termo municipal e orixe da localidade, pois alí, hai 806 anos, Afonso IX concedeu o título de vila e todo un distrito que administrar; episodio histórico do que deriva o nome do concello. Os veciños reunidos mostraron a súa satisfacción pola recuperación da denominación histórica, afirmando moitos deles que nunca deixaran de empregar o nome completo. Do mesmo xeito, os maiores agradeceron aos impulsores da iniciativa a restitución do topónimo que a historia legou ao municipio alfocés.
