“Os outros referentes”. Santiago Fernández Rocha

En Galicia contamos con extraordinarios referentes en moitos eidos. Un dos máis populares é Rosalía de Castro, porque encarnou como ninguén o sentir da alma do noso pobo. Outro é Castelao, que foi a conciencia mais profunda de nós.

Porén, tamén contamos con outros referentes extraordinarios que o seu coñecemento non chegou ao gran público. Unha veces por mala fe, outras por desidia institucional. Pero a súa divulgación sería un gran aporte á nosa autoestima como galegos.

Dentro deses outros referentes poderiamos empezar por Isidro Parga Pondal. Figura senlleira no eido económico e empresarial. Capaz de asociar economía con identidade ao tempo que soubo crear unha concepción económica innovadora que tivo no empresario Antonio Fernández López un dos seus mellores expoñentes.

Cómpre salientar neste caso que Galicia non tería aproveitado os seus recursos minerais sen o aporte de Parga Pondal. Responsable de que hoxe exista o Mapa Xeolóxico de Galicia. Unha achega fundamental para a economía galega.

Pero temos outros referentes sobranceiros que tamén uniron economía e identidade. É o caso de Isaac Díaz Pardo e Luis Seoane, creadores dun dos proxectos máis interesantes da Galicia do século XX. Estamos a falar do Laboratorio de Formas creado en 1963 e dando lugar ao renacemento da fábrica de Sargadelos.

Tampouco podemos esquecer a Enrique Peinador Lines. Un empresario de gran audacia e sempre comprometido co seu país. Un filántropo que soubo continuar e engrandecer a obra do seu pai, o médico pontevedrés Enrique Peinador Vela, fundador da empresa Augas de Mondariz e do seu gran Hotel Balneario.

E no cume do emprendemento empresarial de Galicia, en estreita relación co desenvolvemento das nosas potencialidades, cómpre salientar aos fillos de Antón de Marcos, os irmáns Fernández, que de tratantes de gando, chegaron nos anos setenta do século pasado a crear a maior empresa pesqueira de Europa occidental e primeira multinacional galega como foi Pescanova.

Enfín, é moito o que quedaría por dicir da súa obra e doutros persoeiros dos que non falei como Álvaro Gil ou Valentín Paz Andrade, pero todos Iles, ademais de contribuír ao desenvolvemento auto centrado de Galicia, tiveron tamén un compromiso insobornable coa nosa cultura e a nosa identidade. Algo fundamental para poder avanzar como un país de seu.

Porén, malia o noso potencial, decote, carecemos dun decidido compromiso institucional co noso desenvolvemento endóxeno acorde aos nosos valores identitarios e aos nosos recursos naturais. Unha tarefa, que de materializarse, de seguro que contribuiría a diminuír os atrancos para o normal desenvolvemento do país.

Aínda así, estou convencido que a forza dos nosos valores sempre serán quen de transcender o histórico abandono institucional e prender na alma de moita da nosa xente que a día de hoxe continúa pelexando para que perdure encendida a chama da esperanza dunha Galicia próspera e de seu.