“A frustración dun soño”. Santiago Fernández Rocha

Aló pola década dos sesenta do século pasado, a nosa cultura popular seguía a ser a principal fonte da que bebía espiritualmente a meirande parte da mocidade do rural.

Éramos herdeiros dun basto legado cultural trasmitido ao traveso de innumerables aconteceres colectivos espallados ao longo do ano polas parroquias de Galicia. Alí, naquel espazo rural, unha veciñanza solidaria e arraigada na súa cultura iríamos fornecendo de todo o patrimonio inmaterial que atesouraba o noso pobo.

Pero, todo aquilo que era moito, xa resultaba insuficiente para enfrontar a situación de cambio que empezaba alborexar. Pero era un cambio propiciado dende enriba sobre un pobo históricamente marxinado e sempre dominado por forzas alleas aos seus intereses. Un pobo sen liderado e acostumado a vivir de costas ao futuro e sen instrumentos políticos de seu para abrir horizontes de futuro.

En tal situación resultaba razoable que se animara a mocidade a construír alén dos seus lares un proxecto de futuro capaz de transcender aquel mundo sen outra alternativa ca ir tirando.

E moitos fomos abandoando os nosos eidos xa cunha identidade definida, aínda que nada do que eramos ía ter acomodo nese mundo que estabamos a descubrir.

E foi naquel camiñar, mentres iamos desbrozando unha realidade aldraxante, contraria á nosa identidade de galegos, cando, en moita daquela mocidade empezaría a emerxer unha nova conciencia, máis liberada do peso alienante que resultaba da situación de dominio e dependencia que vivía o noso pobo e que agora nos chamaba á nobre tarefa de defender o que nos era propio.

Un fermoso soño, que aínda que as cousas cambiaron dende aquela, no fondo non fomos quen de o fecundar nunha nova realidade liberada da nosa fatalidade histórica e de conseguir que a maioría do noso pobo rachara con esa mirada distorsionada que temos encol de nós e que tanto nos dificulta desenvolvernos como realmente somos.

Foi aquela unha etapa na que tentabamos mirar a realidade do país sen prexuizos e proxectando hacia fóra unha mirada horizontal, de igual a igual. Unha mirada democrática que posibilitara exercer a dignidade e a auténtica solidaridade, que é a que corresponde nun Estadio compartido e democrático do que formamos parte.

E agora, que xa entramos no noso outono biolóxico, vemos con nostalxia e certa frustración como aquel soño se foi esmorecendo nesa realidade á que lle deu forma poética o gran chairego Díaz Castro. Porque a cuestión de fondo, esa fatalidade que tanto nos dificulta ser o que somos, segue aí, coma unha lousa enriba de nós impedíndonos avanzar máis aló de dar un paso adiante e outro atrás, como ben nos deixaría dito o gran poeta chairego no seu poema “Penelope”.