Foz, 29 de xullo, 2026. As Xornadas de Historia de Foz clausúranse este 30 de xullo ás 20:30 na Casa da Cultura de Foz cunha palestra do doutor en Historia Xabier Buxeiro titulada “A represión na Mariña: vítimas e verdugos”. Buxeiro, natural de Ribadeo, presentou en 2023 unha tese de doutoramento titulada Golpe, Guerra e violencia na Galiza de 1936. Un estudo desde o norte da provincia de Lugo, que mereceu a cualificación de cum laude polo tribunal que a xulgou na Universidade de Santiago de Compostela.
Buxeiro achegarase á represión franquista nos partidos xudiciais de Ribadeo, Mondoñedo, Viveiro e Vilalba, que se corresponden cos concellos das comarcas da Mariña e da Terra Chá. Neste sentido, repasará o funcionamento do aparato represivo na comarca da Mariña, pondo a vista nas vítimas do terror franquista mais tamén nos vitimarios. Precisamente, os verdugos son os grandes ausentes no relato memorialista, algo que non acontece coa investigación histórica de Buxeiro.
O historiador ribadense sinala que nos partidos xudiciais de Ribadeo, Mondoñedo, Viveiro e Vilalba foron asasinados polos franquistas 104 persoas entre 1936 e 1939. 75% das mortes concéntrase nos concellos da Pontenova, Viveiro de Ribadeo, con 14, 31 e 33 persoas executadas. Ao tempo, os municipios de Cervo e Mondoñedo suman catro vítimas mortais, Pastoriza e O Vicedo tres, Cospeito, Guitiriz, Muras, Ourol e Vilalba e Burela e O Valadouro unha. Porén, a represión continuou nos anos 40, sendo importante os asasinatos ligados á persecución da actividade guerrilleira.
A represión franquista na Mariña non se limitou aos asasinatos. A este respecto, a represión franquista, segundo os datos achegados por Buxeiro, afectou nos concellos dos partidos xudiciais de Ribadeo, Mondoñedo, Viveiro e Vilalba un mínimo de 659 persoas, sendo Viveiro con 227 e Ribadeo con 126 os municipios con máis homes e mulleres perseguidos polos fascistas. Ao tempo, o traballo repara noutras tipoloxías represivas que afectaron a persoas residentes na comarca.
O traballo de Buxeiro repara nos vitimarios. Un dos nomes que aparece na súa investigación é o do delegado de orde pública en Ribadeo e tenente de liña da Garda Civil na localidade, Juan Araguren Ponte. Na mesma dirección, explica a participación en asasinatos paralegais de integrantes da milicias falanxistas en diversos puntos da comarca, como Ribadeo ou Viveiro.
A XXIX edición das Xornadas de Historia de Foz coinciden este ano co 90 aniversario do golpe militar fascista de xullo de 1936. Neste sentido, a organización quixo centrar as palestras en diferentes aspectos da represión franquista na Galiza e na comarca da Mariña así como nos episodios de resistencia ao réxime. A este respecto, foron a primeira ocasión nestes 29 anos que as palestras tiveron un carácter monográfico.
A Pomba do Arco prepara para 2027, ano no que se cumpre a XXX edición das Xornadas de Historia de Foz unha programación moi especial que busca volver e recuperar algúns dos temas tocadas ao longo destas tres décadas con novas cuestións que fican aínda pendentes de divulgación análise. Na mesma dirección, os relatores serán algúns dos participantes nas primeiras edicións con novas persoas que se estrearán nas xornadas.
A obra, dirixida por Pepablo Patinho e preparada por rapaces de 10 a 14 anos ao longo do curso, servirá de antesala ao certame e permitirá visibilizar o labor formativo da Escola e o compromiso de Cariño co teatro desde idades temperás. O Concello anima á veciñanza e visitantes a asistir a esta cita que marca o inicio dunha nova edición na que o teatro volverá situar a vila como referente cultural galego.
O acto terá lugar ás 18:30 no paseo da Dársena, onde se instalará un hito que lembra a súa distinción como Fillo Predilecto de Navia. Tamén se descubrirá a placa dos gañadores absolutos da LXVII edición do Descenso, celebrada en 2025. “Moreno”, falecido en 2023, dedicou máis de seis décadas a impulsar esta cita deportiva, converténdoa nun referente nacional e internacional. A alcaldesa, Ana Isabel Fernández, destacou que foi “a alma máter do Descenso” e convidou á veciñanza e participantes a asistir ao acto de recoñecemento.
Autoridades autonómicas, municipais e representantes da Apehl acompañaron o anuncio. O estand da marca estará na zona VIP da saída de cada etapa, onde se ofrecerán petiscos con produtos lucenses e material promocional, incluída a guía turístico-gastronómica. Cheché Real destacou a continuidade do proxecto e agradeceu o apoio institucional. A acción conta coa colaboración de numerosos consellos reguladores, entidades agroalimentarias e empresas da provincia.
Desde a entidade explican que “con este paso estratégico, la firma busca integrarse activamente en el tejido económico del municipio y colaborar de forma estrecha en la promoción de un modelo de turismo sostenible, desestacionalizado y respetuoso con el entorno natural…”. Engaden que “creemos que para proteger nuestro entorno primero debemos aprender a amarlo” e que “nuestra incorporación a ACISA representa una oportunidad idónea para crear sinergias con la hostelería, el comercio y los servicios locales”. Tamén sinalan que “la adhesión a la patronal ribadense refuerza el compromiso de la empresa con la calidad turística planificada de la zona”. Máis información en 
O evento reunirá artistas e agrupacións que representan a tradición musical da zona, nunha xornada pensada para reivindicar a historia sonora do Val e o legado das súas xeracións de músicos. A programación inclúe un obradoiro musical gratuíto para nenos de 5 a 12 anos, unha mesa redonda moderada polo escritor Lionel Rexes e unha ampla quenda de concertos con participación de intérpretes e grupos vinculados ao territorio. Durante todo o festival poderá visitarse a exposición fotográfica Aquí segue soando a música, que recolle imaxes antigas e actuais para mostrar a evolución musical da comarca desde comezos do século XX ata hoxe. A iniciativa conta coa colaboración do Concello do Valadouro, o Concello de Alfoz, a Xunta de Galicia, a Deputación de Lugo e o CENTRAD.
As persoas que non puideron obter a súa entrada durante o período de reserva anticipada poderán recoller as entradas restantes o propio día da función, mércores 5 de agosto, a partir das 20:00 horas, na taquilla do Teatro Pastor Díaz. A entrega realizarase ata completar a capacidade do recinto, cun máximo de catro entradas por persoa. O Concello de Viveiro agradece a excelente acollida que está a ter esta representación e lamenta as molestias que esta situación poida ocasionar.
Arxentina de nacemento e viveirense de corazón, retomou en Galicia a súa vocación artística e atopou na escultura a súa forma de expresión. A súa obra céntrase en figuras humanas cargadas de emoción, en soidade ou en relación cos outros. A exposición reúne pezas seleccionadas e premiadas en certames de Madrid, Barcelona, Valdepeñas e Florencia nos últimos oito anos, que agora regresan —como a súa autora— á casa. Poderá visitarse ata o 29 de agosto.
