JOSÉ ANTONIO LESTAO MANZANO (1893-1974), UM REFERENTE DO ENSINO EM BURELA
Durante a celebraçom das Ias. Jornadas de História de Burela organizadas polo Colectivo Cultural Buril tivem a responsabilidade de coordenar um colóquio com o que se pretendia descrever e valorar a ingente obra social promovida polo armador e filántropo José António Lestao Manzano (Morás, 1893-Burela, 1974). Sinto-me satisfeito de ter feito esta exposiçom em presença de parentes, amizades e vecindário -muitas das pessoas presentes no público tratárom-no e incluso se beneficiárom dos múltiplos logros das suas iniciativas-, porque uns e outros saímos satisfeitos da posta-em-comum com a que conhecemos melhor a figura que nos reunia.
Soubem da existência de José António Lestao como resultado dos trabalhos de documentaçom do “Modelo Burela”, concretamente seguindo as pistas do ensino da língua inglesa na localidade. Falaram-me dele com muito entusiasmo Glória do Corneta e Fina de Miranda, enfatizando a sua actuaçom humanitária como intérprete com as famílias das vítimas da II Guerra Mundial recolhidas polos pesqueiros locais nas proximidades da Estaca de Bares. Glória e Fina recomendaram-me acudir a Témis e Santiago (filha e genro de José António) para que me falassem dele e me permitissem conhecer em primeiro plano os documentos do seu legado. Assim foi feito, em boa hora.
Justo na medida em que observava a correspondência com o mestre Camilo Fernández ou que tinha nas minhas maos os livros e revistas com os que estudou e ensinou a língua inglesa, foi medrando em mim um sentimento de admiraçom por umha pessoa feita-a-si-mesma, que superou com brilhantez os obstáculos que se lhe apresentárom ao longo dos seus 81 anos de vida.
Integrante dumha família numerosa -foi o sétimo de oito irmaos-, sendo neno aprendeu as quatro regras com a ajuda do cabo Constantino do Campo e com 17 anos emigrou aos Estados Unidos, onde conseguiu emprego nas infra-estruturas rodoviárias da Califórnia. Na cidade de San Francisco estudou de jeito autodidacta o inglês, ao tempo que conheceu as teorias evolucionistas de Darwin e que se interessou por diversas artes, entre elas a fotografia e o cinema.
Já retornado (1926), obtivo a titulaçom de patrom de pesca e, junto com Eduardo Lestao (irmao), foi armador da “Manolita” e integrou-se no sector pesqueiro, em benefício do qual tentou aplicar os conhecimentos em matéria de infra-estruturas que adquirira em América. Durante a IIª República foi presidente do pósito local e impulsionou as obras do primeiro porto de Burela.
No segundo período de gestom, neste caso à cabeça da directiva da Confraria (1953-1957), gestionou a construçom das vivendas de protecçom oficial (as “Casas Baratas”), contribuiu decisivamente para a criaçom da Escola de Orientaçom Marítima (na qual tivo um papel tam destacado o seu colaborador Benigno Beltrán), defendeu a compra da Fábrica de Bravo (que salvou vários postos de trabalho do sector conserveiro) e capitaneou o projecto de edificaçom dumha nova lonja, justo onde estám hoje o original “parlamento e sede do governo” dos marinheiros reformados. Impressionante currículo, aqui resumido.
Transcorridos quase quatro decénios desde a morte, a José Antonio Lestao chegou-lhe a hora deste modesto reconhecimento público. Poucos haverá que o tenham mais merecido.
A) JOSÉ ANTONIO LESTAO MANZANO
(Morás, 1893- Burela, 1974)
Referente do ensino
Precursor do Modelo Burela
B) PERFIL BIOGRÁFICO
1.- Familia numerosa de Morás: foi o 7º de 8 irmáns
2.- Infancia e adolescencia en Burela. Asistente á escola de Constantino do Campo (1900-1910).
3.- Emigraçom aos Estados Unidos (1910)
4.- Visita de reencontro familiar ao Uruguai (1913)
5.- Emprego no sector petrolífero (1913-1922)
6.- Emprego nas infraestruturas ferroviarias (1922-1926)
7.- Retorno a Burela. Armador da “Manolita”
8.- Presidencia do Pósito (1931-1933): a construçom do porto
9.- Construçom da casa na rúa das Flores (193?-1937)
10.- Labor humanitario durante a IIª Guerra Mundial (1945-47)
11.- Presidencia da Confraría (1953-1957)
– Reivindicaçom das Casas Baratas
– Creaçom da Escola de Orientaçom Marítima
– Compra da Fábrica das Conservas Bravo
– Edificaçom da lonxa nova (actual Cruz Vermelha
12.- Retiro laboral (1959) e falecemento (1974)




















Alí salientou o papel que desenvolve este evento no impulso dos produtos agroalimentarios de proximidade, ao tempo que favorece as canles curtas de comercialización. Destacou tamén a importancia deste mercado, considerado como un dos máis antigos da provincia de Lugo, xa que ofrece unha ampla mostra dos principais oficios de artesáns da Idade Media. Ademais, permite aos asistentes gozar de actividades variadas e degustar produtos agroalimentarios diversos.
A institución provincial colabora con ambas citas, organizadas pola Asociación Cultural Amigos da Liga Santaballesa, cunha achega económica de 4.000€. García Porto recalcou que “estes eventos son un exemplo de como a historia da emigración pode converterse nun atractivo turístico de calidade, capaz de atraer visitantes e de reforzar o orgullo de pertenza da veciñanza”.
O evento incluirá espicha, queimada, brujo con conjuro e sesión DJ. O prezo é de 50 euros por persoa, con reserva previa no 611 185 336 e prazas limitadas. A organización lembra que “el 12 de agosto cuando caiga la noche la celebración continúa en Los Olivos… la noche culminará con una queimada elaborada por el Brujo Gonzalo, seguida de una sesión DJ para poner el broche final a una jornada inolvidable”.
Baixo o título Memoria de mariñáns. Unha crónica da emigración da Mariña, o xornalista e investigador Martín Fernández Vizoso ofrecerá unha intervención centrada nas historias e vivencias dos emigrantes da comarca, ilustrando o fenómeno migratorio que marcou a vida de moitas familias ao longo do século XX. O evento inclúe tamén unha imaxe histórica de mariñáns retornados de América nos anos 30, que serve de fío visual para contextualizar esta realidade.
En total foron ofertadas preto de 80 prazas de surf, piragüismo e vela, destinadas a nenas e nenos con idades comprendidas entre os 9 e os 15 anos. As escolas desenvolvéronse en diferentes quendas nos meses de xuño e xullo. O concelleiro de Deportes, Francisco José Silvent, subliñou “a importante participación da rapazada ribadense nas escolas deportivas de verán, que organizamos desde o Concello de Ribadeo coa axuda dos clubs que as impartiron. Queremos agradecer ás familias a confianza depositada nas nosas actividades, que lles serviron aos asistentes para practicar deporte na auga e para pasar uns días aprendendo e perfeccionando técnicas”.
No encontro mantido na sede da delegación territorial da Xunta en Lugo, no que tamén estivo o director territorial da Consellería, Marco Antonio Fernández Piñeiro. abordáronse liñas de cooperación para a mellora de Infraestruturas e de seguridade viaria, de interese para este municipio. O departamento que dirixe M. Allegue segue prestando apoio aos municipios para executar actuacións que contribúan a mellorar a calidade de vida da veciñanza e a reforzar a competitividade económica.
A mostra sobre Mimina, que repasa a súa traxectoria vital e artística e o seu papel esencial na creación de Sargadelos como empresa cultural, amplía o seu período de apertura até o 12 de agosto grazas á cesión das instalacións por parte do Concello de Cervo. A exposición poderá visitarse todos os días de 12:00 a 14:00 e de 17:00 a 20:00, e tamén se poden concertar visitas noutros horarios ou para grupos chamando ao 636020514 (Lucía).



