Xabier Díaz, Tumba e Dalle, Lagharteiras ou Unto Vello son algúns dos nomes destacados dun cartel que combina concertos, relatorios, exposicións e foliada
Barreiros, 28 de maio de 2025. A Asociación Tecedeira vén de presentar o programa completo das III Xornadas Etnográficas da Mariña (XEAM), que se desenvolverán en Barreiros do 30 de maio ao 1 de xuño, co apoio da Vicepresidencia da Deputación de Lugo e o Concello de Barreiros.
Tras o concerto da cantora galega Su Garribo Pombo o pasado venres na Praza do Concello a modo de antesala das Xorrnadas, a asociación deu a coñecer o programa completo deste encontro que se reafirma como un referente para a posta en valor da cultural tradicional galega na Mariña lucense.
O deputado de Mocidade Daniel García encadrou “o apoio á organización das Xornadas na colaboración que a Vicepresidencia da Deputación de Lugo mantén co tecido asociativo para extender a actividade cultural por todo o territorio” e celebrou “a consolidación destas Xornadas sobre a música, o baile e o traxe tradicional galego na Mariña, como unha cita festiva pero tamén con vontade divulgativa”.
Neste sentido, recordou que “xunto ao traballo de músicos e investigadoras, o tecido asociativo vinculado aos grupos música tradicional tiveron un papel fundamental na conservación e na transmisión da nosa tradición musical, algo que recoñece e se pon en valor tamén no programa das Xornadas”.
A alcaldesa de Barreiros Ana Ermida sinalou que “para o Concello de Barreiros é un orgullo e un luxo albergar as Xornadas, coa presenza de persoas moi importantes no mundo da tradición e da cultura galega e que veñen a reforzar o traballo que se fai neste concello desde hai moitos anos por parte de asociacións como O Arco da Vella”.
A rexedora incidiu en que “a cultura tradicional non pode quedar nos museos, se non que debemos entendela como unha cultura viva e potenciar estas actividades que a proxectan e a trasladan ás xeracións que veñen por detrás, creando un sentimento de pertenza a un pobo que nos identifica e nos representa”.
Programa
Tras a apertura institucional a cargo da alcaldesa Ana Ermida, a programación dará comezo o venres 30 coa actuación de Tumba e Dalle, grupo mariñao que interpretará un repertorio baseado nas músicas recollidas na Mariña, facendo da oralidade e da transmisión local o seu punto de partida.
O sábado 31 estará centrado no coñecemento e na celebración das expresións culturais do territorio. O músico e investigador Xabier Díaz compartirá a súa experiencia nas recollidas de campo no encontro titulado Metendo as mans na terra. Seguiralle unha visita guiada á exposición “Tecedeiras, arte e talento na sombra”, unha mostra de pezas do enxoval doméstico tradicional pertencente á colección de Manuel R. Calviño.
A tarde continuará co relatorio da gaiteira e musicóloga focega Xiana Teixeiro, que afondará na historia dos cuartetos mindonienses Os Pacheco e Os Veigas. A xornada culminará coa tradicional foliada/polavila, con agrupacións da comarca como O Arco da Vella (San Miguel de Reinante), Amado Lar (O Valadouro), As Ferriñas (O Vicedo), Osorio Gutiérrez (Lourenzá) e A Chocolateira (A Pontenova), e os concertos de Unto Vello e Lagharteiras, estas últimas recoñecidas polo seu traballo continuado na recuperación e reinterpretación do repertorio das cantareiras galegas.
O domingo 1 de xuño o protagonismo recae novamente na exposición e na memoria sonora, coa escoita dunha gravación histórica do gaiteiro Hermógenes, recollida por Quique Penabad nos anos 80 en Barreiros, que será reinterpretada polos gaiteiros de O Arco da Vella. Pechará a xornada a presentación do libro “Cantareiras” de Icía Varela e Xosé Manuel Varela, que percorre a tradición musical das pandeireteiras desde a terra de Nemancos ata Bergantiños e Cerqueda. A clausura celebrarase cunha mostra etnográfica na Praza do Concello, coa participación de O Fiadeiro (Vigo) e O Arco da Vella (San Miguel de Reinante).
As Xornadas, cunha imaxe deseñada polo artista mariñao Davixino, consolidan o seu papel como espazo de encontro interxeracional, reflexión colectiva e celebración viva da cultura e música tradicional da Mariña e do conxunto de Galicia.
A programación presentouse na Delegación Territorial de Lugo, nun acto no que participaron o delegado territorial, Alfonso Villares; o alcalde, Francisco Balado; e representantes da entidade organizadora. Villares lembrou que a asociación recuperou o ano pasado a tradicional celebración do Corpus Christi na parroquia e destacou o seu labor impulsando actividades que fortalecen a convivencia. A xornada comezará ás 13:00 horas coa misa e a sesión vermú, continuará ás 15:00 co xantar popular e incluirá sorteos, animación musical, unha cea a base de petiscos e verbena.
Trátase dun programa de actividades para a infancia e a mocidade que se desenvolverá en xullo e agosto con propostas educativas, deportivas e culturais pensadas para facilitar a conciliación familiar. A oferta inclúe ludoteca, talleres creativos e tecnolóxicos, deporte, contacontos e eventos comunitarios como o Mercado Infantil Solidario ou o Carnaval de Verano. As inscricións realizaranse do 1 ao 15 de xuño no Concello, con prioridade para menores empadroados. O programa reforza o compromiso municipal co apoio ás familias e cun verán activo e accesible para a mocidade do concello.
A comunidade educativa convida especialmente a antigos alumnos, mestres e familias a participar nesta xornada de reencontros e lembranzas.
Ao acto están convidadas a directora xeral de Desenvolvemento Rural e Industrias Agrarias, Mª Begoña López Fernández; o director xeral do Medio Natural, David Villar García; así como as alcaldías dos 14 municipios que forman parte da Reserva, entre outras autoridades.
A festa incorporou unha mesa doce decorada con temática de faros e unha sesión de coctelería dedicada á elaboración de vermús. As persoas asistentes recibiron ademais un detalle conmemorativo: unha botella de aceite de oliva virxe extra de Oleonavas, en homenaxe ás raíces familiares do propietario. O evento incluíu numerosos sorteos grazas á colaboración de diferentes empresas, con premios como comidas en O Noso Lar, na Bodega de Ana ou no Restaurante Nito, ademais de licores, paletillas e circuítos termais. Para esta ocasión preparouse tamén unha carta especial con táboas de carne e instalouse un mural conmemorativo no local. O establecemento agradeceu a fidelidade da clientela e o apoio da veciñanza ao longo desta década, fundamentais para acadar este aniversario tan significativo.
Tras máis de vinte anos dedicada ao debuxo científico, expón desde 2013 e a súa pintura, definida pola crítica como expresiva, colorista e próxima ao surrealismo, chegou xa a numerosos países europeos e americanos. 
O Concello destaca que este logro é resultado do esforzo, da dedicación e da paixón polo deporte que o arqueiro demostra en cada competición, levando o nome de Cervo e do seu club ao máis alto. A administración local subliña o orgullo que supón contar con deportistas que representan valores como o traballo, a constancia e a superación.
