Xabier Díaz, Tumba e Dalle, Lagharteiras ou Unto Vello son algúns dos nomes destacados dun cartel que combina concertos, relatorios, exposicións e foliada
Barreiros, 28 de maio de 2025. A Asociación Tecedeira vén de presentar o programa completo das III Xornadas Etnográficas da Mariña (XEAM), que se desenvolverán en Barreiros do 30 de maio ao 1 de xuño, co apoio da Vicepresidencia da Deputación de Lugo e o Concello de Barreiros.
Tras o concerto da cantora galega Su Garribo Pombo o pasado venres na Praza do Concello a modo de antesala das Xorrnadas, a asociación deu a coñecer o programa completo deste encontro que se reafirma como un referente para a posta en valor da cultural tradicional galega na Mariña lucense.
O deputado de Mocidade Daniel García encadrou “o apoio á organización das Xornadas na colaboración que a Vicepresidencia da Deputación de Lugo mantén co tecido asociativo para extender a actividade cultural por todo o territorio” e celebrou “a consolidación destas Xornadas sobre a música, o baile e o traxe tradicional galego na Mariña, como unha cita festiva pero tamén con vontade divulgativa”.
Neste sentido, recordou que “xunto ao traballo de músicos e investigadoras, o tecido asociativo vinculado aos grupos música tradicional tiveron un papel fundamental na conservación e na transmisión da nosa tradición musical, algo que recoñece e se pon en valor tamén no programa das Xornadas”.
A alcaldesa de Barreiros Ana Ermida sinalou que “para o Concello de Barreiros é un orgullo e un luxo albergar as Xornadas, coa presenza de persoas moi importantes no mundo da tradición e da cultura galega e que veñen a reforzar o traballo que se fai neste concello desde hai moitos anos por parte de asociacións como O Arco da Vella”.
A rexedora incidiu en que “a cultura tradicional non pode quedar nos museos, se non que debemos entendela como unha cultura viva e potenciar estas actividades que a proxectan e a trasladan ás xeracións que veñen por detrás, creando un sentimento de pertenza a un pobo que nos identifica e nos representa”.
Programa
Tras a apertura institucional a cargo da alcaldesa Ana Ermida, a programación dará comezo o venres 30 coa actuación de Tumba e Dalle, grupo mariñao que interpretará un repertorio baseado nas músicas recollidas na Mariña, facendo da oralidade e da transmisión local o seu punto de partida.
O sábado 31 estará centrado no coñecemento e na celebración das expresións culturais do territorio. O músico e investigador Xabier Díaz compartirá a súa experiencia nas recollidas de campo no encontro titulado Metendo as mans na terra. Seguiralle unha visita guiada á exposición “Tecedeiras, arte e talento na sombra”, unha mostra de pezas do enxoval doméstico tradicional pertencente á colección de Manuel R. Calviño.
A tarde continuará co relatorio da gaiteira e musicóloga focega Xiana Teixeiro, que afondará na historia dos cuartetos mindonienses Os Pacheco e Os Veigas. A xornada culminará coa tradicional foliada/polavila, con agrupacións da comarca como O Arco da Vella (San Miguel de Reinante), Amado Lar (O Valadouro), As Ferriñas (O Vicedo), Osorio Gutiérrez (Lourenzá) e A Chocolateira (A Pontenova), e os concertos de Unto Vello e Lagharteiras, estas últimas recoñecidas polo seu traballo continuado na recuperación e reinterpretación do repertorio das cantareiras galegas.
O domingo 1 de xuño o protagonismo recae novamente na exposición e na memoria sonora, coa escoita dunha gravación histórica do gaiteiro Hermógenes, recollida por Quique Penabad nos anos 80 en Barreiros, que será reinterpretada polos gaiteiros de O Arco da Vella. Pechará a xornada a presentación do libro “Cantareiras” de Icía Varela e Xosé Manuel Varela, que percorre a tradición musical das pandeireteiras desde a terra de Nemancos ata Bergantiños e Cerqueda. A clausura celebrarase cunha mostra etnográfica na Praza do Concello, coa participación de O Fiadeiro (Vigo) e O Arco da Vella (San Miguel de Reinante).
As Xornadas, cunha imaxe deseñada polo artista mariñao Davixino, consolidan o seu papel como espazo de encontro interxeracional, reflexión colectiva e celebración viva da cultura e música tradicional da Mariña e do conxunto de Galicia.
Familias, amizades e persoas de todas as idades viviron cada xogada e cada aplauso, evidenciando que o fútbol é tamén unha oportunidade para fortalecer a convivencia e a unión da veciñanza. O municipio felicitou á Selección Española polo seu título mundial, un éxito histórico que fixo vibrar a toda a comunidade.
O acto está organizado pola Asociación de Irmandade Locudy, nunha proposta cultural que pon o foco na relación entre Galicia e Bretaña a través da figura de Castelao.
Era o único ocupante do vehículo. O 112 Galicia tivo coñecemento do accidente uns minutos despois das 10:00 horas. Segundo indicou un particular, un coche caera por un desnivel duns 20 metros no quilómetro 2 da LU-P-6104. Desde a Sala de Operacións do 112 Galicia informouse ao Servizo de Urxencias Sanitarias de Galicia-061, aos Bombeiros de Barreiros, á Garda Civil de Tráfico e á Agrupación de Voluntarios de Protección Civil de Trabada. Unha vez no punto, os servizos de emerxencias indicaron que había unha persoa falecida, único ocupante do vehículo, sen que nada se puidera facer por salvarlle a vida.
A cita, consolidada como un referente do verán cultural no municipio, reuniu na Praza dos Campos á formación anfitriona do encontro, a Agrupación La Sidrina, de Lugones (Asturias) e o Grupo Folklórico Estampas de México. A programación continuou o sábado coa celebración do Festival Folklórico Infantil. Villares puxo en valor o labor que o grupo Mistura desenvolve durante todo o ano na conservación e difusión do patrimonio cultural galego, así como a importancia de iniciativas coma este festival “para manter vivas as tradicións e dinamizar a vida social e cultural dos nosos concellos”.
A eucaristía, un dos actos centrais das festas patronais de Foz, continuou coa tradicional procesión e coa ofrenda floral en memoria das persoas falecidas no mar. A mandataria provincial formou parte da comitiva xunto a numerosos veciños e veciñas, visitantes, membros da corporación municipal e a pregoeira desta edición, María Nelle Castro Neira, focense moi vinculada ás festas desde a infancia.
As familias, o equipo docente, e o alumnado da Escola Infantil Municipal desfrutaron esta semana dunha xornada de convivencia e aprendizaxe neste parque. Ao longo do día, ademais de visitar a reserva e coñecer de preto numerosas especies animais, compartiron un agradable picnic nas instalacións do parque e tiveron acceso tanto á zona exclusiva da reserva como ao resto do recinto. A xornada rematou cunha actividade moi especial: un pequeno teatro participativo sobre a prevención dos incendios forestais, no que os nenos e nenas aprenderon a importancia de coidar os nosos montes e de evitar condutas que poidan provocar lumes, como abandonar obxectos de vidro na natureza. Un día cheo de experiencias, convivencia e aprendizaxes que reforzan o compromiso coa educación ambiental desde as primeiras idades.
