Lugo, 8 de xullo de 2025. O Museo Provincial do Mar de San Cibrao acolle o vindeiro xoves -10 de xuño- a proxección do documental “ O Vello Pancho, de Ribadeo ao Plata” de Xan Leira, unha produción financiada pola Vicepresidencia da Deputación de Lugo que afonda na historia da emigración galega ao Río da Plata a partir da figura do ribadense José Alonso y Trelles, coñecido como O Vello Pancho.
O acto contará coa participación do director do documental e de Pablo Rodríguez “Vivín”, escritor, investigador e historiador local de Ribadeo e depositario do arquivo familiar de Alonso y Trelles, que guiará ao público a través desta apaixonante viaxe histórica.
A deputada de Cultura Iria Castro convidou a asistir a proxección do documental e ao coloquio, que contribúen ao coñecemento e á divulgación da historia da comarca e do país a partir da pegada da emigración cara a America.
Unha historia de emigración e legado cultural
O documental, que se estreou o pasado setembro en Ribadeo coindindo co centenario do pasamento do Vello Pancho, explora a masiva emigración galega ao Río da Plata, especialmente dende a comarca da Mariña e Ribadeo, durante a segunda metade do século XIX.
A través do arquivo familiar de Alonso y Trelles, coñecido como “O Vello Pancho”, descuberto polo propio Pablo Rodríguez “Vivín”, a película afonda na vida e obra deste destacado escritor e político, con achegas de persoas investigadoras deste etapa histórica como Pilar Cagiao, Martín Fernández Vizoso, Manuel Suárez, José Mª Monterroso Devesa, así como de Toni de Seares e Ana Lorenzo, últimos responsables do programa de radio Sempre en Galicia, de Montevideo e integrantes do Patronato da Cultura Galega.
A obra poética de Alonso y Trelles e a súa influencia na música
A narrativa do documental analiza a obra poética de Alonso y Trelles, destacando os seus temasprincipais: a natureza, o gaucho e a vida rural uruguaia. A súa influencia chegou ata o mundo da música, con figuras como Carlos Gardel e Alfredo Zitarrosa, quen puxeron voz a varios dos seus poemas. Gardel interpretou pezas como “¡Hopa, hopa, hopa!”, “Insomnio” ou “Misterio”, mentres que Zitarrosa converteu “De la Lucha” nun himno reivindicativo.
O legado de “O Vello Pancho” na actualidade
O coloquio posterior á proxección abordará o significado actual da obra de Alonso y Trelles e a súa contribución ao patrimonio cultural e histórico da provincia de Lugo. A súa traxectoria serve como ponte entre Galicia e Uruguay, recordando o papel fundamental dos emigrantes galegos na construción material e inmaterial destes países.
A presidenta do Consello da Cultura Galega, Rosario Álvarez, destacou o carácter participativo da iniciativa, organizada xunto á Xunta e co apoio do Concello. O director xeral de Cultura, Anxo Lorenzo, puxo en valor o traballo colectivo e a implicación das novas xeracións. O concerto estivo dirixido por Maximino Zumalave, coa formación Hércules Brass e Rosa Aneiros como mantedora. Ademais, anunciouse que a próxima edición estará dedicada a Xosé Neira Vilas.
O vendedor da ONCE Daniel José López Legaspi foi quen levou a sorte ao municipio desde o seu posto de venda situado na Praza Maior.
Trátase dun programa de actividades para a infancia e a mocidade que se desenvolverá en xullo e agosto con propostas educativas, deportivas e culturais pensadas para facilitar a conciliación familiar. A oferta inclúe ludoteca, talleres creativos e tecnolóxicos, deporte, contacontos e eventos comunitarios como o Mercado Infantil Solidario ou o Carnaval de Verano. As inscricións realizaranse do 1 ao 15 de xuño no Concello, con prioridade para menores empadroados. O programa reforza o compromiso municipal co apoio ás familias e cun verán activo e accesible para a mocidade do concello.
A comunidade educativa convida especialmente a antigos alumnos, mestres e familias a participar nesta xornada de reencontros e lembranzas.
A festa incorporou unha mesa doce decorada con temática de faros e unha sesión de coctelería dedicada á elaboración de vermús. As persoas asistentes recibiron ademais un detalle conmemorativo: unha botella de aceite de oliva virxe extra de Oleonavas, en homenaxe ás raíces familiares do propietario. O evento incluíu numerosos sorteos grazas á colaboración de diferentes empresas, con premios como comidas en O Noso Lar, na Bodega de Ana ou no Restaurante Nito, ademais de licores, paletillas e circuítos termais. Para esta ocasión preparouse tamén unha carta especial con táboas de carne e instalouse un mural conmemorativo no local. O establecemento agradeceu a fidelidade da clientela e o apoio da veciñanza ao longo desta década, fundamentais para acadar este aniversario tan significativo.
Tras máis de vinte anos dedicada ao debuxo científico, expón desde 2013 e a súa pintura, definida pola crítica como expresiva, colorista e próxima ao surrealismo, chegou xa a numerosos países europeos e americanos. 
