Lugo, 8 de xullo de 2025. O Museo Provincial do Mar de San Cibrao acolle o vindeiro xoves -10 de xuño- a proxección do documental “ O Vello Pancho, de Ribadeo ao Plata” de Xan Leira, unha produción financiada pola Vicepresidencia da Deputación de Lugo que afonda na historia da emigración galega ao Río da Plata a partir da figura do ribadense José Alonso y Trelles, coñecido como O Vello Pancho.
O acto contará coa participación do director do documental e de Pablo Rodríguez “Vivín”, escritor, investigador e historiador local de Ribadeo e depositario do arquivo familiar de Alonso y Trelles, que guiará ao público a través desta apaixonante viaxe histórica.
A deputada de Cultura Iria Castro convidou a asistir a proxección do documental e ao coloquio, que contribúen ao coñecemento e á divulgación da historia da comarca e do país a partir da pegada da emigración cara a America.
Unha historia de emigración e legado cultural
O documental, que se estreou o pasado setembro en Ribadeo coindindo co centenario do pasamento do Vello Pancho, explora a masiva emigración galega ao Río da Plata, especialmente dende a comarca da Mariña e Ribadeo, durante a segunda metade do século XIX.
A través do arquivo familiar de Alonso y Trelles, coñecido como “O Vello Pancho”, descuberto polo propio Pablo Rodríguez “Vivín”, a película afonda na vida e obra deste destacado escritor e político, con achegas de persoas investigadoras deste etapa histórica como Pilar Cagiao, Martín Fernández Vizoso, Manuel Suárez, José Mª Monterroso Devesa, así como de Toni de Seares e Ana Lorenzo, últimos responsables do programa de radio Sempre en Galicia, de Montevideo e integrantes do Patronato da Cultura Galega.
A obra poética de Alonso y Trelles e a súa influencia na música
A narrativa do documental analiza a obra poética de Alonso y Trelles, destacando os seus temasprincipais: a natureza, o gaucho e a vida rural uruguaia. A súa influencia chegou ata o mundo da música, con figuras como Carlos Gardel e Alfredo Zitarrosa, quen puxeron voz a varios dos seus poemas. Gardel interpretou pezas como “¡Hopa, hopa, hopa!”, “Insomnio” ou “Misterio”, mentres que Zitarrosa converteu “De la Lucha” nun himno reivindicativo.
O legado de “O Vello Pancho” na actualidade
O coloquio posterior á proxección abordará o significado actual da obra de Alonso y Trelles e a súa contribución ao patrimonio cultural e histórico da provincia de Lugo. A súa traxectoria serve como ponte entre Galicia e Uruguay, recordando o papel fundamental dos emigrantes galegos na construción material e inmaterial destes países.
Estará dedicada á figura de Leopoldo Calvo-Sotelo, xa que neste 2026 cúmprese o centenario do nacemento de quen fora presidente do Goberno. No acto interviñeron o presidente do RCNR, Pablo Fernández, o director territorial de Deportes da Xunta, Manuel Otero, un dos fillos do tamén alcalde honorario de Ribadeo Víctor Calvo-Sotelo, e o rexedor ribadense, Dani Vega. Todos exaltaron a práctica deportiva na ría, a labor desenvolvida polo Real Club Náutico e a vinculación de Leopoldo Calvo-Sotelo co estuario. Entre o público asistente estaban máis membros da familia Calvo-Sotelo, directivos e ex directivos do RCNR, edís de Ribadeo e representantes de Acisa.
O grupo, composto por cinco mulleres e sete homes cunha media de 26 anos, foi recibido pola subdelegada do Goberno, Olimpia López, que lles agradeceu o compromiso co servizo público e destacou o papel esencial da Policía Nacional na seguridade cidadá. Oito axentes estarán na Comisaría de Lugo, dous en Monforte e dous en Viveiro. Ao finalizar as prácticas, escollerán destino definitivo segundo a puntuación obtida no proceso selectivo.
A iniciativa busca poñer en valor a diversidade cultural do municipio a través da gastronomía, convidando ás persoas de diferentes países a elaborar pratos típicos que se ofrecerán de forma gratuíta ao público. O Concello asumirá o custo dos ingredientes e asignará a cada participante un posto identificado co seu país de orixe. As inscricións poden realizarse ata o 29 de xullo enviando un correo a feiras@vilalba.es. Rouco chamou á participación para seguir construíndo unha Vilalba aberta e integradora, nunha feira que quere consolidarse como espazo de convivencia e dinamización da feira tradicional.
Ata o 4 de agosto poderán realizarse as renovacións, mantendo as tarifas aprobadas en asemblea: 200 € e 250 € para adultos, e acceso gratuíto para menores grazas ao convenio coa Fundación Imdecum, con opción voluntaria de abono infantil por 40 € con reserva de asento. A partir do 5 de agosto activaranse as novas altas. Os abonos poderán tramitarse a través de CLUBER ou presencialmente na oficina do club, con horario de mañá e tarde en xullo e só de mañá en agosto.
A Presidenta Carmela López destacou o valor deste produto emblemático da Mariña e o traballo do sector pesqueiro. Rocío Rivera e Herminia Pernas puxeron en valor a tradición mariñeira de Burela e o papel dos mariñeiros da Moncloa. O público degustou 450 tapas elaboradas con bonito nunha xornada que serviu de escaparate desta cita gastronómica e de convite a visitar Burela a próxima fin de semana.
As crianzas desfrutaron dunha refrescante xornada con inchables e xogos acuáticos na contorna do complexo deportivo da Veiga.
Trátase dunha mostra de 28 fotografías de gran formato do naturalista Ezequiel Martínez que reivindica a diversidade e a conservación da fauna salvaxe. A iniciativa, organizada polo Concello da Pastoriza en colaboración con ABANCA e Afundación dentro do proxecto Corrente cultural, poderá visitarse de balde ata o 26 de agosto. As imaxes, acompañadas de textos divulgativos elaborados por especialistas de Naturnova, amosan especies emblemáticas como o oso pardo, a cegoña, o cervo ou a aguia imperial, convidando a reflexionar sobre a importancia de protexer o patrimonio natural.
