Viveiro, 14 de novembro, 2025. A Asociación de Veciños Valdeflores de Xunqueira, xunto cos veciños afectados pola riada do río Xunqueira o 18 de novembro de 2018, renderán este martes unha sentida homenaxe a Amparo Berdeal Camba, falecida afogada como consecuencia daquela traxedia.
Acto simbólico
Colocarase un ramo de flores no cruce das tres rúas xunto á Ponte Vella, como recordatorio de que, sete anos despois, as promesas seguen sen cumprirse e as solucións continúan nos caixóns. A subvención concedida para os arranxos caduca a mediados de 2026.
Memoria viva dun día que marcou o barrio
Poucos veciños esquecen aquel día no que tiveron que abandonar as súas vivendas e refuxiarse nas partes altas das casas. Para moitos, especialmente os maiores que habitan a zona histórica de Xunqueira, aquel momento quedará gravado para sempre e será transmitido ás xeracións futuras.
A pesar da dor, houbo cambios: algunhas persoas marcharon, outras restauraron as súas casas, e novos veciños chegaron ao barrio. A benvida é cálida, pero moitas vivendas seguirían a ser rehabilitadas se non fose polas trabas impostas por Augas de Galicia.
Promesas e proxectos pendentes
Hai tres meses, a Asociación reuniuse coa alcaldesa Mariña Gueimunde. Acordouse crear unha praza na zona da fonte, que será desprazada xunto co lavadoiro para permitir a construción dun túnel que desvíe as augas en caso de crecida e evite o colapso da Ponte Vella.
A obra xa foi adxudicada, expropiáronse as casas que se van derrubar, pero aínda falta ver os obreiros e as máquinas en acción. O proxecto coincide en gran parte co solicitado polos veciños.
Actuacións previstas:
• Derribo de tres edificios na zona máis afectada.
• Traslado do lavadoiro e da fonte preto da presa.
• Mantemento do caudal do río pequeno para regar o humidal.
• Redución da rúa dos Pelamios e rebaixa da zona do Camiño do Campo da Festa, como se fixo en Potes (Cantabria).
• Creación dun sendeiro fluvial ata o Camiño dos Muíños.
• Nova ponte no Camiño Real para facilitar o desaugue en épocas de chuvia intensa.
A histórica Ponte de Medio Punto será conservada, e construirase un túnel á súa dereita para mellorar o desaugue.
Reflexión sobre o uso do territorio
A riada puxo de novo en evidencia os erros na xestión do territorio e a falta de respecto polas zonas inundables. O río reclama o que é seu, e as imaxes dos danos son un recordatorio da necesidade de actuar con responsabilidade.
Problemas detectados:
• Especulación urbanística en zonas de risco.
• Cortes de madeira sen control.
• Recheos do cauce con troncos e maquinaria pesada.
• Falta de limpeza e mantemento do río.
A nova cultura da auga e o movemento Ríos con Vida reclaman unha limpeza urxente dos cauces: retirada de lixo, vexetación caída e elementos que obstaculizan o fluxo en épocas de crecida.
Chamamento á responsabilidade
Os ríos ensináronnos onde non debemos construír. Aprenderemos desta vez? Serán capaces os responsables de renunciar a desenvolvementos perigosos e planificar con criterio e precaución?
Neste triste aniversario, os veciños de Xunqueira lembramos con agarimo a nosa veciña Amparo e pedimos que se aceleren as actuacións prometidas. Porque… o prometido é débeda”.
A presidenta do Consello da Cultura Galega, Rosario Álvarez, destacou o carácter participativo da iniciativa, organizada xunto á Xunta e co apoio do Concello. O director xeral de Cultura, Anxo Lorenzo, puxo en valor o traballo colectivo e a implicación das novas xeracións. O concerto estivo dirixido por Maximino Zumalave, coa formación Hércules Brass e Rosa Aneiros como mantedora. Ademais, anunciouse que a próxima edición estará dedicada a Xosé Neira Vilas.
O vendedor da ONCE Daniel José López Legaspi foi quen levou a sorte ao municipio desde o seu posto de venda situado na Praza Maior.
A programación presentouse na Delegación Territorial de Lugo, nun acto no que participaron o delegado territorial, Alfonso Villares; o alcalde, Francisco Balado; e representantes da entidade organizadora. Villares lembrou que a asociación recuperou o ano pasado a tradicional celebración do Corpus Christi na parroquia e destacou o seu labor impulsando actividades que fortalecen a convivencia. A xornada comezará ás 13:00 horas coa misa e a sesión vermú, continuará ás 15:00 co xantar popular e incluirá sorteos, animación musical, unha cea a base de petiscos e verbena.
Trátase dun programa de actividades para a infancia e a mocidade que se desenvolverá en xullo e agosto con propostas educativas, deportivas e culturais pensadas para facilitar a conciliación familiar. A oferta inclúe ludoteca, talleres creativos e tecnolóxicos, deporte, contacontos e eventos comunitarios como o Mercado Infantil Solidario ou o Carnaval de Verano. As inscricións realizaranse do 1 ao 15 de xuño no Concello, con prioridade para menores empadroados. O programa reforza o compromiso municipal co apoio ás familias e cun verán activo e accesible para a mocidade do concello.
A comunidade educativa convida especialmente a antigos alumnos, mestres e familias a participar nesta xornada de reencontros e lembranzas.
A festa incorporou unha mesa doce decorada con temática de faros e unha sesión de coctelería dedicada á elaboración de vermús. As persoas asistentes recibiron ademais un detalle conmemorativo: unha botella de aceite de oliva virxe extra de Oleonavas, en homenaxe ás raíces familiares do propietario. O evento incluíu numerosos sorteos grazas á colaboración de diferentes empresas, con premios como comidas en O Noso Lar, na Bodega de Ana ou no Restaurante Nito, ademais de licores, paletillas e circuítos termais. Para esta ocasión preparouse tamén unha carta especial con táboas de carne e instalouse un mural conmemorativo no local. O establecemento agradeceu a fidelidade da clientela e o apoio da veciñanza ao longo desta década, fundamentais para acadar este aniversario tan significativo.
Tras máis de vinte anos dedicada ao debuxo científico, expón desde 2013 e a súa pintura, definida pola crítica como expresiva, colorista e próxima ao surrealismo, chegou xa a numerosos países europeos e americanos. 
