“Rosalía sempre na memoria”. Santiago Fernández Rocha

Este mes de febreiro, concretamente o próximo luns 23, celebramos o día de Rosalía de Castro. E ese día cumpriranse os 189 anos do seu nacemento. Unha data que vimos celebrando ano tras ano con múltiples actos e actividades espalladas por todo o país. Unha clara mostra de que a súa figura está máis viva ca nunca e convertida xa nun símbolo atemporal da nosa cultura. En definitiva, esta ampla e continuada celebración semella a forma mais acaída para manifestar o recoñecemento máis franco á nosa escritora nacional, porque con ela, como nos di o profesor Anxo Angueira, naceu un horizonte de esperanza e dignidade para Galiza e para a súa cultura e a súa lingua.

Pero a importancia de Rosalía transcende o eido literario e vai moito máis aló da escritora que liderou o rexurdimento das nosas letras elevando o noso idioma a instrumento de cultura.

Porque tamén cómpre recoñecerlle a sus valentía como muller para desafiar o seu tempo e comprometerse de cheo coa dignificación dun idioma, o galego, no que falaba a maioría do noso pobo formado, en gran parte, por xente probe e humilde.

Un feito que nos corrobora Álvaro Cunqueiro cando afirma que o noso idioma, dende finais da Idade Media ata ben entrado o século XX era unha lingua de poetas e de probes.

Mais haberá que esperar á segunda metade do século XIX para que estas dúas realidades das que nos falan Cunqueiro acaden, na obra poética de Rosalía, a súa plena conxunción. Unha obra, que entre outra cousas, acabou sendo o reflexo dun pobo secularmente humillado e frustrado na súa realización histórica.

E desta situación de inxustiza e desamparo en que vivía a maioría da nosa xente emerxerá en Rosalía un profundo sentimento de tristura e de dor que atravesará toda a súa obra poética, chegando a súa máxima expresión no seu poemario de Follas novas.

Pero Rosalía, ademais de ser ese eco de ” fondo penar” da xente da xente probe e humilde, tamén sería expresión de rebeldía e feminismo ademais dun pleno compromiso coa dignificación do seu pobo, da súa cultura e da súa lingua.

Enfín, toda unha mostra da súa grandeza espiritual e de lealdade co seu pobo, que ano tras ano lle recoñecemos lembrando e homenaxeando a súa inmensa figura, tanto humana como literaria.