“Contexto socio-económico e transición política (1975-1982)”. Santiago Fernández Rocha

Dende que aconteceu a Transición política en España, que permitiu o paso da ditadura á democracia, vai para cincuenta anos, téñense feito moitas interpretacións encol da mesma, pero poucas veces se ten posto o acento no contexto socioeconómico que a motivou e a facilitou.

Neste senso, e coido que con bo criterio, o filósofo José Luis Villacañas afirma que a Transición política foi a culminación do que el chama, en termos gramscianos “a revolución pasiva” de Franco.

Un feito que se inicia en 1959 co chamado Plan de Estabilización e que consistiu na modernización e integración da economía española no circuíto económico mundial, coa axuda, sobre todo, de capital norteamericano e das divisas da emigración e do turismo.

Este feito supuxo a transformación da estrutura agraria en industrial e da sociedade rural en urbana, sen que neste proceso transformador o réxime autoritario perdera o control político do país.

Esta transformación que se desenvolve na última etapa do franquismo, máis por necesidade que por convición do ditador, vaille outorgar, por primeira vez en España, a hexemonía á clase burguesa, ubicada fundamentalmente en Cataluña e Euskadi.

Pero tamén será esta transformación, o caldo de cultivo para que abrolle con forza unha importante clase obreira e clase media que a carón do novo protagonismo burgués, serían as forzas tractoras claves para a apertura do proceso político hacia a democracia.

Polo tanto, parece lóxico pensar que será esta transformación socioeconómica que conformaran o contexto axeitado para que se produza o proceso de transición da ditadura á democracia. Por enriba de políticos concretos, onde a súa laboura centrouse, máis ben, en xestionar politicamente o inevitable. Xa que neste novo contexto socioeconómico e tras a morte de Franco, a ditadura era insostible.

Cómpre ter presente que a burguesía necesitaba abrirse a Europa e integrarse por completo no sistema capitalista. E na sociedade que se foi conformando neste período había desexo de mellorar e consolidar o incipiente benestar que xa levaban anos disfrutando as sociedades europeas que actuarían de referentes.

Estes lexítimos anhelos dos sectores máis activos da sociedade española, coido que foron a clave para impulsar Unha transición política hacia a democracia que nos homologara cos países europeos.

Isto fíxose mediante unha transición pactada entre os sectores reformistas do réxime e a maior parte da oposición democrática. Unha fórmula, como dixo Vázquez Montalbán, froito dunha correlación de debilidades que tanto impedía o inmobilismo como a ruptura radical. Ao tempo, permitíalle a Unha parte das elites protagonistas no franquismo seguir gozando de privilexios e poder e a oposición democrática, integrarse plenamente no novo marco de convivencia recollido na Constitución do 78.

En definitiva, o que se fixo na Transición foi acelerar e consolidar as transformacións socioeconómicas da década anterior, adaptando o sistema político ao que esixía a nova situación construción dunha Monarquía parlamentaria á que se chegou sen romper a legalidade, pasando da lei á lei.