A Mariña, 2 de xuño, 2026. O rural galego é moito máis que unha paisaxe: é historia, memoria, patrimonio, tradición, natureza e identidade. Pero tamén é innovación, creatividade e novas formas de vivir o territorio. Con esa filosofía naceu XOGAL, e con ese mesmo espírito regresa agora cunha segunda edición que amplía horizontes e reafirma a súa aposta polo xogo como ferramenta de dinamización cultural e turística.
Os Grupos de Desenvolvemento Rural Terra Chá, Terras de Miranda, Montes e Vales Orientais e Miño Ulla presentaron esta mañá en Meira a nova edición do proxecto, desenvolvido en colaboración con Escapeo, empresa galega especializada en experiencias de escape room ao aire libre e turismo gamificado.
Un territorio convertido en xogo
XOGAL parte dunha idea sinxela e poderosa: converter o territorio nun gran taboleiro de xogo. A través de aventuras inmersivas deseñadas para cada localidade, as persoas participantes descobren a historia, as lendas, o patrimonio e a natureza de cada concello mentres resolven enigmas e superan retos.
Tras o éxito da primeira edición, o proxecto regresa en 2026 cunha nova selección de destinos e temáticas, mantendo o seu obxectivo principal: fomentar o coñecemento e a valorización do rural galego a través do xogo e da participación cidadá.
Dez experiencias para descubrir o rural dun xeito diferente
A edición de 2026 desenvolverase entre xuño e setembro e chegará a dez concellos dos catro GDR participantes. Cada aventura foi creada especificamente para o territorio que a acolle.
As experiencias de XOGAL 2026
13 de xuño | Cervo (11:00h)
O Legado de Sargadelos
Un percorrido cheo de enigmas para descubrir a historia, o legado industrial e os segredos dun dos proxectos máis emblemáticos da ilustración galega.
20 de xuño | Lourenzá (11:00h)
O Conde Santo
Unha aventura inspirada na figura histórica do Conde Santo e no patrimonio relixioso e cultural da vila.
26 de xuño | Guitiriz (19:30h)
Entre a Auga e o Lume
Lendas, tradicións e misterios únense nunha experiencia ambientada na noite máis máxica do ano.
27 de xuño | Negueira de Muñiz (17:00h)
O Tesouro Maldito de Truchino
Unha procura chea de desafíos inspirada nas lendas e historias populares da montaña lucense.
1 de xullo | Monterroso (11:00h)
A Feira de Monterroso
Unha experiencia que pon en valor unha das feiras máis coñecidas de Galicia a través de probas e desafíos vinculados á súa historia.
04 de xullo | Meira (11:00h)
A Procura das Reliquias do Císter
Un reto ambientado no entorno do histórico mosteiro de Meira, onde as pistas do pasado conducirán ás persoas participantes cara a un antigo segredo.
11 de xullo | A Fonsagrada (11:00h)
A verdadeira auga da Fonsagrada
Un percorrido polos recunchos, lendas e segredos dun dos concellos máis singulares do interior galego.
26 de xullo | Castro de Rei (11:00h)
Castro de Rei e o polbo de ouro
Unha proposta que recupera a memoria e a importancia das feiras tradicionais como espazos de encontro, intercambio e vida comunitaria.
06 de agosto | Taboada (19:00h)
Pedras con Historia
Patrimonio, natureza e historia únense nunha aventura inspirada na riqueza cultural da Ribeira Sacra.
19 de setembro | Foz (11:00h)
Murais con Historia
Un percorrido entre arte urbana, memoria colectiva e patrimonio local a través dos murais que transforman a vila.
Turismo experiencial para fortalecer o territorio
XOGAL aposta por un modelo de turismo innovador, baseado en experiencias inmersivas e participativas. O proxecto: achega o patrimonio dun xeito lúdico e memorable; reforza o sentimento de pertenza da poboación local; pon en valor elementos identitarios que forman parte da memoria colectiva; responde á demanda crecente de experiencias auténticas e personalizadas
Actividades gratuítas e abertas a todos os públicos
Todas as experiencias serán gratuítas e abertas á cidadanía e ás persoas visitantes. Só é preciso inscribirse previamente e acudir ao punto de encontro cun móbil con conexión a internet.
As propostas están pensadas para públicos diversos, fomentando a participación familiar, de grupos de amizades, asociacións e visitantes interesados en descubrir o territorio dun xeito diferente.
Premios, sorteos e experiencias abertas durante un mes
Cada actividade incluirá: premios para os equipos máis rápidos. Sorteos entre todas as persoas participantes. Aperitivo de benvida para favorecer o encontro e a convivencia.
Ademais, todas as experiencias permanecerán activas durante un mes despois da súa estrea, permitindo realizalas ao propio ritmo e ampliando o impacto turístico e cultural.
Unha experiencia dixital, accesible e sen descargas
As aventuras desenvólvense directamente desde o navegador do móbil, sen necesidade de instalar aplicacións. A organización recomenda levar batería suficiente, conexión a internet e calzado cómodo. As actividades están recomendadas para maiores de 12 anos; os menores deberán ir acompañados.
A organización, a cargo da Asociación R.C.M. Amigos de Monte Castelo, abrirá a venda de parcelas os días 21 e 22, en horario de 18:30 a 20:30, primeiro para confirmar as reservas do ano anterior e despois para repartir as libres. O venres terá lugar a misa na igrexa de Vila do Medio ás 20:00 e, xa pola noite, a actuación do grupo Pekados e o DJ Balbi. O sábado comezará coa sesión vermú a cargo de SP The Sound Project, seguida do concurso de disfraces, xogos infantís, tardeo con DJ Pepu, bingo musical con Marisa Prisa e unha verbena con Pantera Rosa e Gin Toni’s. O domingo celebrarase a misa e procesión en honra á Nosa Señora das Marabillas ás 13:00, e a sesión vermú correrá a cargo do dúo Épok. A romaría conta coa colaboración do Concello de Burela, ABSA e Ledicia, ademais de numerosos establecementos locais.
As familias, o equipo docente, e o alumnado da Escola Infantil Municipal desfrutaron esta semana dunha xornada de convivencia e aprendizaxe neste parque. Ao longo do día, ademais de visitar a reserva e coñecer de preto numerosas especies animais, compartiron un agradable picnic nas instalacións do parque e tiveron acceso tanto á zona exclusiva da reserva como ao resto do recinto. A xornada rematou cunha actividade moi especial: un pequeno teatro participativo sobre a prevención dos incendios forestais, no que os nenos e nenas aprenderon a importancia de coidar os nosos montes e de evitar condutas que poidan provocar lumes, como abandonar obxectos de vidro na natureza. Un día cheo de experiencias, convivencia e aprendizaxes que reforzan o compromiso coa educación ambiental desde as primeiras idades.
A eucaristía, un dos actos centrais das festas patronais de Foz, continuou coa tradicional procesión e coa ofrenda floral en memoria das persoas falecidas no mar. A mandataria provincial formou parte da comitiva xunto a numerosos veciños e veciñas, visitantes, membros da corporación municipal e a pregoeira desta edición, María Nelle Castro Neira, focense moi vinculada ás festas desde a infancia.
Trátase dunha mostra de 28 fotografías de gran formato do naturalista Ezequiel Martínez que reivindica a diversidade e a conservación da fauna salvaxe. A iniciativa, organizada polo Concello da Pastoriza en colaboración con ABANCA e Afundación dentro do proxecto Corrente cultural, poderá visitarse de balde ata o 26 de agosto. As imaxes, acompañadas de textos divulgativos elaborados por especialistas de Naturnova, amosan especies emblemáticas como o oso pardo, a cegoña, o cervo ou a aguia imperial, convidando a reflexionar sobre a importancia de protexer o patrimonio natural.
Villares gabou o traballo realizado e subliñou que “a implicación do tecido social e dos veciños e veciñas é clave para transmitir as tradicións que forman parte da nosa identidade e reforzar os vínculos da comunidade”. Na xornada principal deste xoves destacou a ofrenda floral na honra dos mariñeiros falecidos. O venres e o sábado celebraranse o Festival Folklórico Internacional e o Festival Folklórico Infantil respectivamente, organizados polo Grupo Mistura.
O Concello de Ribadeo atende así a petición realizada pola Asociación Provincial de Empresarios de Hostelería e Turismo de Lugo, que solicitou permisividade neste sentido aos 67 Concellos da provincia de Lugo. Ademais o Concello autorizou a instalación dunha pantalla na praza de Porcillán. A petición foi realizada pola Asociación Cultural Festas do Carme.
Nesta ocasión contará, ademais de cos anfitrións A Subela, como grupo convidado ao Grupo Folclórico e Etnográfico do Cimeiro, procedente de Soure, en Portugal, que participa dentro dun intercambio cultural. A organización destaca que será unha edición especialmente significativa e anima ao público a non perdela. Terá lugar o 18 de xullo, ás 21:00 horas, na Praza Conde de Fontao, de Foz.
