Foz, 21 de xullo, 2026. A casa da cultura Poeta Manuel María de Foz acolle entre o 27 e o 30 de xullo unha nova edición das Xornadas de Historia de Foz. A actividade está impulsada unha ano máis pola asociación A Pomba do Arco, que leva xa 29 anos organizando este evento, que se ten convertido nunha cita imprescindíbel da oferta cultural da Mariña nos meses de verán.
A XXIX edición das Xornadas de Historia de Foz coinciden este ano co 90 aniversario do golpe militar fascista de xullo de 1936. Neste sentido, a organización quixo centrar as palestras en diferentes aspectos da represión franquista na Galiza e na comarca da Mariña así como nos episodios de resistencia ao réxime. Ao tempo, buscou un perfil variado de relatores e relatoras que permita dar diversas visións sobre o acontecido e achegar novos aspectos sobre a lóxica represiva.
As xornadas arrancan o 27 de xullo ás 23.30 horas cunha palestra da escritora e xornalista Montse Fajardo titulada “A represión franquista sobre as mulleres”. Fajardo é autora dunha ampla bibliografía sobre a represión de xénero na Galiza, sendo unha das pioneiras nestes estudos. Nesta dirección., é autora de libros como Matriarcas, mulleres en pé de vida, Un cesto de mazás, memoria das vítimas do 36 e do tempo que veu, Invisibles, A vida incerta. Biografía de Virxinia Pereira ou Caídas: achegamento ao ‘Patronato de Protección a la Mujer’ en Galicia.
Fajardo abordará os diferentes tipos de represión padecidos polas mulleres na Galiza, algunhas deles de carácter específico. Neste sentido, achegarase a historia daquelas que foron asasinadas, encarceradas ou remataron no exilio mais tamén a tipoloxías de represión exclusivas para a as mulleres como a rapa, a inxestión de aceite de rícino, a tatuaxe, ou a violación, co agravante de que, mentres que nos homes se perseguiu o que se consideraba delito, nas mulleres castigouse tamén o “pecado”, calquera actitude que se saíse do abafante corsé franquista
O 28 de xullo ás 20.30 horas intervirá o investigador e musico Mini Rivas, que ofrecera unha palestra titulada “Música represaliada e resistente durante a ditadura”. No marco da mesma interpretará diversos temas ligados á represión e á resistencia ao franquismo, como o Romance do comandante Moreno ou diversos temas interpretados polos presos políticos confinados no campo de concentración franquista. Na mesma dirección, porá voz a diversas composicións que fixeron parte do acerbo resistente na mariña, desde 1936 até os anos 70.
Mini Rivas é un dos músicos galegos máis recoñecidos e coñecidos das últimas cinco décadas. Así, a mediados dos anos 70 foi un dos fundadores do mítico grupo Fuxan os Ventos, participando na década seguinte na creación do grupo A Quenlla e conformando xa no século XXI un dúo con outro integrantes destas dúas formacións Mero Iglesias. Ao tempo, Rivas destacou polo seu inxente labor de recolleita de pezas tradicionais e populares da música galega, unha parte dos cales tiñan como eixo o antifascismo.
O 29 de xullo ás 20:30 na Casa da Cultura de Foz falará o investigador focego Xosé Ramón Ermida Meilán sobre o “A Mariña na loita contra o franquismo nos anos 50 e 60”. Ermida tense ocupado de diversos aspectos da represión franquista na Galiza e na comarca, sendo autor de volumes Mortos por amor á Terra. A represión sobre o nacionalismo galego (1936-1950), Os nomes do terror. Galiza 1936: os verdugos que nunca existiron, Nacionalismo e guerrilla: Un capítulo da loita antifranquista na Galiza ou Luís Trigo “O Gardarríos”.
Ermida abordará na súa intervención a resistencia ao franquismo na comarca da Mariña nos anos 50 e 60, recuperando a memoria de figura destacadas na loita contra os fascismo neses anos como o veciños de San Miguel de Reinante (Barreiros), Antón Moreda, os focegos Luís Gonçales Blasco, Ramón Couto ou Adolfo Paz ou o laurentino Francisco del Riego. A palestra servirá tamén para presentar o último libro de Ermida, A batalla pola nación. Historia da creación e da consolidación da Unión do Povo Galego (Volume I), publicado en maio de 2026
As xornadas clausúranse 30 de xullo ás 20:30 na Casa da Cultura de Foz cunha palestra do doutor en Historia Xabier Buxeiro titulada “A represión na Mariña: vítimas e verdugos”. Buxeiro, natural de Ribadeo, presentou en 2023 unha tese de doutoramento titulada Golpe, Guerra e violencia na Galiza de 1936. Un estudo desde o norte da provincia de Lugo, que mereceu a cualificación de cum laude polo tribunal que a xulgou na Universidade de Santiago de Compostela.
Buxeiro achegarase á represión franquista nos partidos xudiciais de Ribadeo, Mondoñedo, Viveiro e Vilalba, que se corresponden cos concellos das comarcas da Mariña e da Terra Chá. Neste sentido, repasará o funcionamento do aparato represivo na comarca da Mariña, pondo a vista nas vítimas do terror franquista mais tamén nos vitimarios.
O campo de fútbol do Cascabeiro acolleu o pasado sábado a III Festa do Mexillón, organizada polo Celta Barreiros. Centos de persoas achegáronse a gozar dunha tarde de gastronomía e de música. En total foron servidas 670 racións entre veciñanza e visitantes, que saborearon mexillóns e lacón. Os organizadores amosasen satisfeitos da acollida: “estamos contentos pola boa resposta dos asistentes”. E tiveron palabras de agradecemento “para os Concellos de Barreiros e de Foz pola boa colaboración”.
Familias, amizades e persoas de todas as idades viviron cada xogada e cada aplauso, evidenciando que o fútbol é tamén unha oportunidade para fortalecer a convivencia e a unión da veciñanza. O municipio felicitou á Selección Española polo seu título mundial, un éxito histórico que fixo vibrar a toda a comunidade.
O acto está organizado pola Asociación de Irmandade Locudy, nunha proposta cultural que pon o foco na relación entre Galicia e Bretaña a través da figura de Castelao.
Era o único ocupante do vehículo. O 112 Galicia tivo coñecemento do accidente uns minutos despois das 10:00 horas. Segundo indicou un particular, un coche caera por un desnivel duns 20 metros no quilómetro 2 da LU-P-6104. Desde a Sala de Operacións do 112 Galicia informouse ao Servizo de Urxencias Sanitarias de Galicia-061, aos Bombeiros de Barreiros, á Garda Civil de Tráfico e á Agrupación de Voluntarios de Protección Civil de Trabada. Unha vez no punto, os servizos de emerxencias indicaron que había unha persoa falecida, único ocupante do vehículo, sen que nada se puidera facer por salvarlle a vida.
A cita, consolidada como un referente do verán cultural no municipio, reuniu na Praza dos Campos á formación anfitriona do encontro, a Agrupación La Sidrina, de Lugones (Asturias) e o Grupo Folklórico Estampas de México. A programación continuou o sábado coa celebración do Festival Folklórico Infantil. Villares puxo en valor o labor que o grupo Mistura desenvolve durante todo o ano na conservación e difusión do patrimonio cultural galego, así como a importancia de iniciativas coma este festival “para manter vivas as tradicións e dinamizar a vida social e cultural dos nosos concellos”.
A eucaristía, un dos actos centrais das festas patronais de Foz, continuou coa tradicional procesión e coa ofrenda floral en memoria das persoas falecidas no mar. A mandataria provincial formou parte da comitiva xunto a numerosos veciños e veciñas, visitantes, membros da corporación municipal e a pregoeira desta edición, María Nelle Castro Neira, focense moi vinculada ás festas desde a infancia.
