Para os que vivimos no centro da Mariña, ir a Trabada supón un salto dunha certa entidade, se non temos familiares alí. Dende Foz só hai 30 quilómetros, pero gran parte deles (ou todos, segundo a ruta) por estrada. Ademais, a vila non é lugar de paso para ninguén, a non ser que un sexa peregrino e faga o Camiño do Norte; a Trabada hai que ir.
A estrada que sae de Barreiros e que sube até chegar ao termo municipal de Trabada atravesa Insua e a Fórnea, a través dunha paisaxe de prados para paceren as vacas e eucaliptais, coincidente co que atopamos no resto da comarca.
Cando un chega á vila de Trabada, decátase que este é un punto de referencia como outro calquera dos moitos que se crearon durante o reinado de Isabel II para acoller as institucións civís. Existe unha rúa principal con algúns saíntes nos que hai un comercio-administración de lotaría, farmacia, centro de saúde, supermercado e unha cafetaría-restaurante reaberta recentemente. Este é, en esencia, un núcleo para ofrecer os servizos básicos á poboación dun concello que, doutra maneira, tería que percorrer moitos quilómetros.
Sen embargo, e máis alá das vistas panorámicas, que son bonitas, hai un motivo de peso para visitar Trabada: o Museo Etnográfico José Rocha. Inaugurado o ano pasado, é o resultado do almacenamento deste veciño durante décadas de distintos obxectos relacionados co modo de vida dos habitantes da zona.
O resultado, ao meu entender, é bo, e con nota. A entrada custa 1,50 euros, pero cando un sae, despois dunha hora de visita, faino coa sensación de que pagou a pena. A maiores da colección de ferramentas de traballo no campo, tamén hai unha representación das antigas lareiras, dos traballos domésticos e a aula dunha das antigas escolas rurais. Un punto imprescindible, para sacar o máximo partido á visita, é ver os vídeos “A vida de antes” onde distintos veciños do concello falan do que supoñía cada unha das áreas nas que se divide o museo e que se teñen que ver en conxunto a medida que se avanza. Este é un museo que aconsello para toda a familia, porque traerá lembranzas aos avós, interesará aos pais e suscitará a curiosidade dos máis pequenos. A única pexa que poño e que convén mellorar é a do tratamento do galego escrito nalgúns paneis informativos, con erros ortográficos evitables.
A visita a Trabada, repousada, con calma e tomando o tempo necesario para ver e entender, é unha boa opción se un quere coñecer un dos recunchos esquecidos da Mariña, pero non por iso exento de interese. Queda pendente outra visita para facer sendeirismo.
A programación presentouse na Delegación Territorial de Lugo, nun acto no que participaron o delegado territorial, Alfonso Villares; o alcalde, Francisco Balado; e representantes da entidade organizadora. Villares lembrou que a asociación recuperou o ano pasado a tradicional celebración do Corpus Christi na parroquia e destacou o seu labor impulsando actividades que fortalecen a convivencia. A xornada comezará ás 13:00 horas coa misa e a sesión vermú, continuará ás 15:00 co xantar popular e incluirá sorteos, animación musical, unha cea a base de petiscos e verbena.
Trátase dun programa de actividades para a infancia e a mocidade que se desenvolverá en xullo e agosto con propostas educativas, deportivas e culturais pensadas para facilitar a conciliación familiar. A oferta inclúe ludoteca, talleres creativos e tecnolóxicos, deporte, contacontos e eventos comunitarios como o Mercado Infantil Solidario ou o Carnaval de Verano. As inscricións realizaranse do 1 ao 15 de xuño no Concello, con prioridade para menores empadroados. O programa reforza o compromiso municipal co apoio ás familias e cun verán activo e accesible para a mocidade do concello.
A comunidade educativa convida especialmente a antigos alumnos, mestres e familias a participar nesta xornada de reencontros e lembranzas.
Ao acto están convidadas a directora xeral de Desenvolvemento Rural e Industrias Agrarias, Mª Begoña López Fernández; o director xeral do Medio Natural, David Villar García; así como as alcaldías dos 14 municipios que forman parte da Reserva, entre outras autoridades.
A festa incorporou unha mesa doce decorada con temática de faros e unha sesión de coctelería dedicada á elaboración de vermús. As persoas asistentes recibiron ademais un detalle conmemorativo: unha botella de aceite de oliva virxe extra de Oleonavas, en homenaxe ás raíces familiares do propietario. O evento incluíu numerosos sorteos grazas á colaboración de diferentes empresas, con premios como comidas en O Noso Lar, na Bodega de Ana ou no Restaurante Nito, ademais de licores, paletillas e circuítos termais. Para esta ocasión preparouse tamén unha carta especial con táboas de carne e instalouse un mural conmemorativo no local. O establecemento agradeceu a fidelidade da clientela e o apoio da veciñanza ao longo desta década, fundamentais para acadar este aniversario tan significativo.
Tras máis de vinte anos dedicada ao debuxo científico, expón desde 2013 e a súa pintura, definida pola crítica como expresiva, colorista e próxima ao surrealismo, chegou xa a numerosos países europeos e americanos. 
O Concello destaca que este logro é resultado do esforzo, da dedicación e da paixón polo deporte que o arqueiro demostra en cada competición, levando o nome de Cervo e do seu club ao máis alto. A administración local subliña o orgullo que supón contar con deportistas que representan valores como o traballo, a constancia e a superación.
