“Eslibre”. Antonio Gregorio Montes

Este ano tocoulle a Galicia a honra de artellar a edición 2026 de EsLibre, Congreso de Cultura e Software Libre, desenvolta en Melide os pasados 17 de 18 de abril. En realidade, foron as asociacións Melisa e GalPon (Asociación de usuarios de software libre da Terra de Melide e Grupo de Amigos de Linux de Pontevedra) as que se moveron para que Galicia fora, unha vez máis, terra de acollida. Neste caso, de xente que procura a liberdade a través da selva de espazos dixitais valados como propiedade e cotos de caza polas grandes empresas que nos rodean.

Nun mundo onde a propiedade (nosa) desaparece na rede para ser as ‘nosas’ cousas (entre outros, datos, lembranzas, movementos, fotos…) inmediatamente usadas por empresas sen pedirnos permiso -ou obrigándonos a darllo, ou mesmo apropiándose delas- a liberdade na rede, e en xeral, a liberdade dixital, é algo que temos que construír. Algo que, normalmente de xeito metafórico, pero ás veces mesmo de xeito real, necesita pola nosa parte algo daquel ‘sangue, suor e bágoas’ que pediu Churchill ó exercer o liderado na guerra mundial. E máis aínda, necesita de comunidade, organización e traballo nunha situación onde prima a desigualdade entre as partes. Como exemplo, capital e poder están localizados con precisión no campo das apropiacións e restricións.

En Melide, charlas, obradoiros, espazos de demostración, mesas de comunidades e actividades participativas foron compartidas por xente interesada no coñecemento aberto e conxunto, xa foran usuarios, perfís técnicos ou público xeral. Alí se compartiron experiencias, teceron redes ou impulsaron proxectos, creando valor para toda a comunidade, estivera ou non ali presente ou representada. Pois neste caso ‘aberto’ non significa só que se puidera ir, senón tamén que se puido participar sen custe, e sobre todo que as miras coas que se fai o congreso abranguen a todas as persoas, á humanidade, sen fronteiras nen aranceis. Unha apertura que mesmo se estende a campos máis aló dos límites definidos no título, facilitando a liberdade tecnolóxica ou, sinxelamente, a liberdade procurada en comunidade.

No caso do grupo que nos presentamos en conxunto a EsLibre, amarinha.gal, as actividades promovidas estaban relacionadas coa soberanía dixital e a construción conxunta da mesma co entorno que nos arrodea. Dende dar a coñecer o que estamos a facer na bisbarra ribadense a un obradoiro para axudar desenvolver as propias inquedanzas dos asistentes, tendo claro que non estamos preocupados por unha grande repercusión senón pola medida humana, preferindo aportar un pouco de ansia de liberdade e desenvolvela a través do coñecemento con aqueles estratos da sociedade que a miúdo non o reciben. Alí expuxemos a nosa primeira acción, a instancia amarinha.gal como xerme de rede social asociada á nosa bisbarra no universo Mastodon, ó igual que a nosa última actividade, un ‘repair café’, obradoiro de reparación que tivemos a sorte de axudar a poñer en marcha case todos os aparellos que foron levados alí por persoas diversas con ese fin. Isto último foi posible aproveitando o préstamo de espazo e material do CIFP Porta da Auga, o apoio na organización e seguro de Enxeñeiros sen Fronteiras ou a compañía de amigos especialistas en campos diversos, da mecánica á costura.

Retomando as últimas palabras a modo de resumo de filosofía de amarinha.gal e EsLibre: pódese ser libre sen unha rede de amigos?