DO TRÁXICO MAR DE FOZ
“O HIDRO”, HAI 76 ANOS
Acaso non exista un só pobo do litoral que non vivira, ao longo da historia, o dramatismo da perda de vidas entre os seus mariñeiros. As forzas ceibes da natureza; os imprevistos nun camiño moitas veces ignorado; a falta de recursos para actuar ante o inesperado, etc.., fixo que o mar, tan engaiolante e tan cobizado, se voltase verdugo despiadado. Os accidentes laborais; galernas, temporais e naufraxios, e con eles a morte, tinguiron de mouro, e seguen a facelo, a vida das vilas mariñeiras.
Tódolos mares coñecen das traxedias nas súas augas. Feitos tristes que algúns quedaron no anonimato e outros, pola súa magnitude ou as circunstancias que os arrodearon, permanecen gravados, con trazos indelebles, na historia sinistra da vida mariñeira.
“O Hidro” era unha lancha que chegara a Foz en 1930, procedente de Laredo, onde Tristán “o vello” e Manuel Blanco Muinelo a mercaran. Chamábase “Nuestra Señora del Carmen”, pero as xentes deron en dicir que, pola velocidade sulcando as augas, máis ben parecía un hidroavión e de aí que todos a coñecesen por “ O Hidro”.
Na tardiña do 8 de outubro de 1936, hai xusto 76 anos, ao lusco-fusco, cando intentaba pasar a fatídica barra ata a Ribeira, con vinte bañeiras de sardiñas, envorcou preto da pena Rubia, quedando coa quilla para arriba. Dos oito tripulantes dous desapareceron: Tristán e José da Palmeira. Ao terceiro día apareceu Tristán nunha praia de San Cibrao e dez días despois José, avistado por un pescador de cana, nunha furada da costa, en Salave, preto de Tapia: curiosamente seguiran rumbos opostos. A profundidade dos cantís e a dificultade dos accesos fixeron que os veciños tivesen que realizar serios esforzos para levar a terra o cadáver de José que foi soterrado no minúsculo cemiterio de Salave.
Ás veces feitos tan lutuosos, dramáticos, dan pé a que se produzan episodios de fondo valor humano, solidario, e que as persoas, ao impulso de tal sentimento, arrisquen sen miramentos e mesmo se salten as leis para lograr mitigar a dor allea; foi este un deses casos: tempo máis tarde a nai do mariñeiro quixo recuperar os restos do fillo e intentouno cumprindo a legalidade, pero os trámites eran longos e moi custosos para economías de subsistencia e, por suxerencia do párroco, acordaron o seu traslado clandestino, para o que se contou coa complicidade da Garda Civil de Tapia e de Foz, non dándose por enterados da manobra, cando naqueles tempos bélicos, vixiaban acotío todo movemento na beiramar; circunstancias patéticas, que deron lugar a actitudes dunha grande xenerosidade, altruísmo e valor humano ..
Precisábase ademais unha embarcación disposta a asumir o grave risco da viaxe ilegal cun cadáver a bordo, labor ao que se prestou Xesús Lestegás, “ o Relámpago”, coa súa lancha “María”.
O desembarco do cadaleito fíxose no muro da vella farola da Rapadoira e trasladouse á casa do armador, en Marzán, onde os restos de José quedaron tres días alumeados por unha “mariposa” ata que foron depositados no cemiterio parroquial
A gratitude da nai durou por toda a vida; endexamais esqueceu a acción humanitaria, altruísta e arriscada do Relámpago.
Foi o do Hidro un episodio de fondo dramatismo do mar de Foz, e da súa malfadada barra, onde tantos homes do noso mar perderon a vida, e razón primeira que impide todo desenvolvemento portuario. A súa lembranza quedou fixada na memoria popular.
A lancha, á que se recortou o casco, dedicouse a carrexar xuncos dende A Espiñeira para estrar as cortes, e rematou a singradura no pudridoiro do Centiño, en Malates….
Suso Fernández
Cronista Oficial de Foz
Xunto coa alcaldesa e a concelleira de Infancia, confirmouse tamén a renovación, por terceiro ano, da colaboración co Grupo Entrepinares, que patrocinará estas xornadas e apoiará actividades do Samaín e do Nadal. As dúas xornadas incluirán actividades gratuítas en horario de mañá e tarde, con inchables, xogos, propostas acuáticas e catro funcións do espectáculo do Mago Antón. Entrepinares ofrecerá ademais merendas gratuítas para todos os nenos e nenas. O Concello destaca que esta alianza permite reforzar unha programación infantil de referencia e ampliar as propostas de lecer para as familias ao longo do ano.
No encontro mantido na sede da delegación territorial da Xunta en Lugo, no que tamén estivo o director territorial da Consellería, Marco Antonio Fernández Piñeiro. abordáronse liñas de cooperación para a mellora de Infraestruturas e de seguridade viaria, de interese para este municipio. O departamento que dirixe M. Allegue segue prestando apoio aos municipios para executar actuacións que contribúan a mellorar a calidade de vida da veciñanza e a reforzar a competitividade económica.
Xa se poden ver auténticas "artistadas", todas coas serea como protagonista, enchendo o ambiente desa creatividade tan propia da celebración.
O corte estará vixente entre as 00:00 e as 05:00 horas da madrugada do venres 7 ao sábado 8 de agosto, co obxectivo de garantir a seguridade das persoas asistentes e o correcto desenvolvemento do evento, que terá lugar nos Xardíns Noriega Varela. Desde o Concello de Viveiro solicítase a colaboración da veciñanza e das persoas condutoras, recomendando planificar os desprazamentos con antelación e utilizar itinerarios alternativos durante o tempo que permaneza vixente esta restrición.
Os deslizadores acuáticos enchen de diversión a praia dos Bloques. Onte, martes, estiveron operativos pola tarde e hoxe, mañá e o venres estarán dispoñibles de 11:30 a 14:00 horas e de 16:00 a 19:30 horas. O concelleiro de Deportes, Francisco José Silvent, anima á rapazada “a achegarse á praia dos Bloques a gozar das actividades de verán que deseñamos desde o Concello. Hóuboas para todos os gustos e idades tanto na pista multideporte como na praia dos Bloques. Agardamos que disfruten estes días cos deslizadores acuáticos, xogando e pasando un mes de agosto o máis divertido posible”.
A mostra sobre Mimina, que repasa a súa traxectoria vital e artística e o seu papel esencial na creación de Sargadelos como empresa cultural, amplía o seu período de apertura até o 12 de agosto grazas á cesión das instalacións por parte do Concello de Cervo. A exposición poderá visitarse todos os días de 12:00 a 14:00 e de 17:00 a 20:00, e tamén se poden concertar visitas noutros horarios ou para grupos chamando ao 636020514 (Lucía).
No Campo de Fútbol de As Valgas poderanse ver desde as 21.30 horas as actuacións de Netos de Bandim, chegados desde Guinea Bissau; da Philippine Performing Arts Company, das Filipinas; e do grupo anfitrión O Arco da Vella. Un encontro único de culturas, ritmos e emocións que promete unha noite inesquecible.
