Tiven o gusto de coñecer a Uxío Novoneyra cando a A. C. Lumieira organizou un curruncho literario no Silfo, de Carballo, para homenaxear ao poeta do Caurel. Persoa pouco dada a conducir, solicitáronme que o acompañara desde Compostela ata Carballo, tanto á ida como á volta. Xa que logo, aquel mércores dez de febreiro de 1988 puiden coñecer a un dos máis grandes poetas da paisaxe da historia da literatura galega.
Naceu en Parada de Moreda, un lugar da parroquia de San Xoán de Seoane do Caurel, no seo dunha familia labrega. Desde moi novo mostrou as súas habilidades intelectuais, mais un muro en forma de mestre á vella usanza impediulle despuntar ata que se desprazara a cursar estudos a Lugo. Foi alí onde coñeceu a Manuel María, a Luis Pimentel e a María Mariño. Tras obter o título de bacharelato matricularíase por libre na Facultade de Filosofía e Letras en Madrid.
Da man de Ramón Piñeiro, o filósofo da saudade, el e outros escritores mozos puideron establecer o vínculo cos valores culturais do galeguismo dos anos da República, da Xeración Nós e do Rexurdimento, tan en perigo tras dúas décadas de ditadura franquista. Tamén da man dun ilustre ribadense, Gamallo Fierros, acabou animándose a escribir. Precisamente neste días aínda se pode contemplar unha exposición no Instituto Gamallo Fierros de Ribadeo que evoca esta época da vida do poeta do Caurel.
A poesía de Novoneyra inscríbese na lírica paisaxística que se puxera en marcha con Noriega Varela, se ben está enriquecida cun acento propio moi seu. En “Os Eidos”, a súa poesía é palabra que procede das raíces mesmas do seu pobo. O que lle aporta Uxío é un coidado uso da linguaxe, froito da lectura intensa de moitos poetas na procura dunha fusión con todos eles.
Pero a súa poesía tamén foi compromiso. Nalgúns poemas recollidos en “Do Caurel a Compostela” a vivencia da paisaxe é a base dunha denuncia social. Así mesmo, no poema “Letanía de Galicia” mostra esa profunda preocupación social e política polo seu país, pola súa paisaxe, pola súa lingua. A mellor homenaxe que lle podemos facer a Uxío Novoneyra e volver a ler os seus poemas. E facer con el o percorrido desde o Caurel, desde Bergantiños, desde Tui, desde Ribadeo ata Compostela cantas veces for preciso. Sempre con espírito de unidade, sen afán de protagonismo; todos cunha idea clara: a procura do obxectivo común de defendermos a nosa lingua.
No acto intervirán o autor e Xoan Ramón Fernández Pacios, cronista oficial de Foz. A actividade está organizada pola Federación de Librarías de Galicia en colaboración co Concello de Foz.
O alcalde, Dani Vega, fixo un balance moi positivo: “foi un concerto moi especial nun marco espectacular, como é a igrexa parroquial de Ribadeo, e no que o gaiteiro Carlos Núñez encandilou aos asistentes co seu repertorio. Todos os asistentes disfrutámolo moito”. Xunto a Carlos Núñez estiveron o rexedor e as concelleiras de Cultura, Turismo e Seguridade, Begoña Sanjurjo, Marta Saiz e Montse Seijo.
Durante case dúas horas desenvolveuse unha conversa aberta arredor do mundo do espírito e do contido da obra, nun encontro ao que asistiu un grupo numeroso de persoas dispostas non só a escoitar, senón tamén a dialogar e compartir reflexións. Tras a intervención inicial de Pepe Peinó como responsable do proxecto, tomou a palabra o escritor Lionel Rexes, quen achegou novas perspectivas antes de abrir o debate ao público. As opinións, argumentos e matices sobre relixión, espiritualidade, Deus e os valores que sustentan a convivencia foron enchendo o espazo nun ambiente participativo e respectuoso, no que as diferenzas quedaron en segundo plano fronte á forza do diálogo, a solidariedade e o afecto.
Foron os propios implicados quen contactaron co 112 Galicia pasada a medianoite deste domingo. O vehículo no que viaxaban saíuse da vía na LU-132, en Cabarcos, Barreiros. A posición na que quedou o coche, inclinado sobre un terraplén, complicou o acceso dos profesionais de Urxencias Sanitarias de Galicia-061, por iso, os xestores do Centro Integrado de Artención ás Emerxencias de Galicia avisaron aos Bombeiros de Barreiros. Finalmente, só tiveron que rescatar a un dos dous ocupantes, o copiloto, e, para iso, tiveron que cortar os asentos. Do mesmo xeito, o equipo médico só trasladou a unha persoa.
A iniciativa xurdiu co obxectivo de xuntar o alumnado que coincidira na EGB, pero axiña se ampliou a todas aquelas persoas que compartiron pupitres e amizades tamén no instituto.
O público, totalmente entregado de principio a fin, amosouno cos intensos e prolongados aplausos que acompañaron toda a actuación. Ao remate, os asistentes expresaron o seu desexo de poder gozar no futuro de novos concertos do artista, que sen dúbida volverán entusiasmar ao público.
Na xuntanza preténdese analizar a execución das obras, o comportamento da empresa responsable, a problemática dos accesos durante as Festas de Xunqueira e solicitar ao Concello de Viveiro que faga público o proxecto definitivo.
