O 12 de outubro foi elixido como festa estatal por ser a data na que Cristóbal Colón chegou a América en 1492. Feito que se considerou o inicio dun período de proxección lingüística e cultural de España alén dos límites europeos. precisamente cando o Reino de España perdeu no 1898 despois da guerra cos EUA Cuba, Puerto Rico, Guam e Filipinas e, xa que logo, a súa dimensión extraeuropea. Aquela que definía na Constitución de Cádiz (1812) a Monarquía hispánica como “la reunión de españoles de ambos hemisferios”.
Velaí como xurde a proposta do “Día de la Raza” do maurismo conservador no 1914, corrente política que afastará a extrema dereita conservadora dos valores liberais e democráticos e fornecerá de cadros civís(como Goikoetxea, Calvo Sotelo ou Eduard Aunós ) á Ditadura de Primo de Rivera. Menos coñecido é que moitos xóvenes mauristas (como Aunós ou o marqués de Figueroa) partillaron na Solidaritat Catalana e na Solidariedade galega. En Catalunya a colaboración do maurismo coa Lliga Regionalista de Prat de la Riba e de Cambó durou até a Asemblea de Parlamentarios convocada por éste no 1917. Na Galicia non faltan os xoves mauristas que concorren nas Irmandades da Fala de 1916 e 1917, xerme da I Asemblea Nacionalista de 1918, mais axiña o integrismo español arrombou as tendencias galeguistas no colectivo.
Unha denominación tan pouco axeitada como “Día de la Raza” durou, porén, até 1958 na que foi substituída polo “Día de la Hispanidad”. A efeméride sempre estivo vencellada á reivindicación do nacionalismo español como alicerce do acervo común dos países latinoamericanos, sen oco nin concesión ningunha ás linguas e culturas da América precolombina nin á pluralidade nacional do Estado español.
Para moitos, no Estado e, sobre todo, na América Latina, conmemorar esta data como un motivo de orgullo ignora ou minimiza as consecuencias destrutivas da conquista e colonización para as poboacións indíxenas, como son a tráxica redución da poboación indíxena (que moitos alcuman de xenocidio) por mor de guerras, doenzas importadas da Europa e explotación económica e mailo sometemento e imposición cultural e relixiosa no prexuizo das civilizacións precolombinas.
A denominación de “Día de la Raza” é un termo anacrónico e racista, rexeitado pola maioría. A denominación “Día de la Hispanidad” tamén se critica por glorificar un pasado imperialista, mentres que noutros países a data foi substituída por nomes como “Día da Resistencia Indíxena” ou “Día do Respecto á Diversidade Cultural” sinalando unha clara división de sensibilidades.
Por outra banda, o feito de que os actos centrais desta Festa sexan un desfile militar e un “besamanos” é visto por moitos como anacrónico nunha democracia moderna. Impresiona que a democracia nada da transición non celebre os valores cívicos nin a convivencia democrática, no canto da exhibición de forza militar ou de escenas de cortes pretéritas. O desfile, xunto coa forte presenza de símbolos vencellados á España unitaria , é un acto de españolismo centralista e excluínte, que non representa a pluralidade e diversidade territorial de España (nomeadamente en Catalunya, Euskadi e Galicia).
É normal, pois, que unha data tan inzada de contido colonialista, militarista e centralista non encaixe, xa non só, coa sensibilidade dos soberanistas galegos, cataláns e vascos senón tampouco coa sensibilidade de millóns de persoas que, definíndose españolas, non partillan contidos tan arcaicos e anacrónicos.
No acto impuxéronlles o birrete e entregáronlles diploma e orla. Despois cantaron unha canción para as familias asistentes. Houbo moitos aplausos e algunhas lágrimas de emoción.
A presidenta do Consello da Cultura Galega, Rosario Álvarez, destacou o carácter participativo da iniciativa, organizada xunto á Xunta e co apoio do Concello. O director xeral de Cultura, Anxo Lorenzo, puxo en valor o traballo colectivo e a implicación das novas xeracións. O concerto estivo dirixido por Maximino Zumalave, coa formación Hércules Brass e Rosa Aneiros como mantedora. Ademais, anunciouse que a próxima edición estará dedicada a Xosé Neira Vilas.
O vendedor da ONCE Daniel José López Legaspi foi quen levou a sorte ao municipio desde o seu posto de venda situado na Praza Maior.
Trátase dun programa de actividades para a infancia e a mocidade que se desenvolverá en xullo e agosto con propostas educativas, deportivas e culturais pensadas para facilitar a conciliación familiar. A oferta inclúe ludoteca, talleres creativos e tecnolóxicos, deporte, contacontos e eventos comunitarios como o Mercado Infantil Solidario ou o Carnaval de Verano. As inscricións realizaranse do 1 ao 15 de xuño no Concello, con prioridade para menores empadroados. O programa reforza o compromiso municipal co apoio ás familias e cun verán activo e accesible para a mocidade do concello.
A comunidade educativa convida especialmente a antigos alumnos, mestres e familias a participar nesta xornada de reencontros e lembranzas.
A festa incorporou unha mesa doce decorada con temática de faros e unha sesión de coctelería dedicada á elaboración de vermús. As persoas asistentes recibiron ademais un detalle conmemorativo: unha botella de aceite de oliva virxe extra de Oleonavas, en homenaxe ás raíces familiares do propietario. O evento incluíu numerosos sorteos grazas á colaboración de diferentes empresas, con premios como comidas en O Noso Lar, na Bodega de Ana ou no Restaurante Nito, ademais de licores, paletillas e circuítos termais. Para esta ocasión preparouse tamén unha carta especial con táboas de carne e instalouse un mural conmemorativo no local. O establecemento agradeceu a fidelidade da clientela e o apoio da veciñanza ao longo desta década, fundamentais para acadar este aniversario tan significativo.
Tras máis de vinte anos dedicada ao debuxo científico, expón desde 2013 e a súa pintura, definida pola crítica como expresiva, colorista e próxima ao surrealismo, chegou xa a numerosos países europeos e americanos. 
