Nacera en Cangas del Narcea, en 1931, e criárase orfa en Boal. Fixérase mestra e exercera a profesión en Madrid; escollera as terras do Vicedo como lugar de descanso; e, finalmente, faleceu en Madrid no mes de maio de 2026. Tiña 95 anos, moi ben levados.
Xa xubilada, na Mariña Hilda Farfante fixo escola -ensinou e aprendeu- a través da Asociación Nordés. A primeira grande lección, de non máis de dous minutos, pronunciouna en agosto do ano 2012 no Barqueiro. Celebrábanse as Xornadas “Memoria dun tempo” e, xusto despois da proxección do documental dedicado ás Memorias Rotas (A balada do Comandante Moreno) e da intervención do historiador Eliseo Fernández, inmediatamente soou a súa voz para recitar de memoria un fragmento do romance e comentar o substancial sobre o asasinato de seu pai e súa nai, mestres.
Na terceira edición dos citados encontros, foi unha das oradoras principais. Con Andrés Santalla, falou sobre os mestres represaliados; e, a partir dese momento, coñeceuse a súa traxectoria a través das páxinas dun dos capítulos do libro Maestros de la República. Los otros santos, los otros mártires, de María Antonia Iglesias. Dous días despois, na Ponte Vella do Barqueiro, escoitamos o “Grito” que viña repetindo desde o ano 2000 en memoria reivindicativa dos seus proxenitores:
Grito, en primer lugar por ellos, por su injusta, y terrible y cobarde muerte.
Grito por su miedo, por su dolor, por su juventud truncada, por la vida que no vivieron.
Y grito por nosotros, que nos quedamos aquí sin ellos, pobres, huérfanas.
A partir dese momento, a súa docencia xa non se limitou aos encontros anuais. A súa casa sempre estivo aberta para xornalistas, estudantes que preparaban as súas investigacións e para todas as persoas interesadas na memoria democrática. En cada encontro afloraba a súa vocación docente, adquirida case desde o berce e exercitada na etapa adolescente nas aulas dunha tía que a acolleu. No seu habitual papel de anfitriona de personalidades da cultura que convidaba a visitar a Mariña, mostráballes a paisaxe de mar e montaña, mais nunca esquecía as escolas indianas, as tres igrexas levantadas na época dos Andrade e todos e cada un dos lugares “da Memoria” situados entre o nacemento e a desembocadura do Sor.
En correspondencia con esa entrega, a comunidade aglutinada en Nordés vivía como propio cada éxito: o debut no cinema con Las maestras de la memoria (2013), o Goya á mellor película documental (2014), a entrevista de Gonzo (2015), o recoñecemento da Asociación 13 Rosas (2017) e a inclusión entre as persoas homenaxeadas oficialmente en lembranza das vítimas da guerra e da ditadura (2022), na que foi a primeira aplicación da lei de memoria democrática.
Con todo, unha das homenaxes que máis lle encheu o corazón foi a que lle tributaron os veciños e veciñas, por iniciativa do Forum Boal 3000, cun broche final único: o recitado a dúas voces do poema “Ancha ausencia” que lle dedicou o escritor Quique Roxíos.
Foise a pedagoga que abriu as portas ás familias nos concellos escolares do centro que dirixiu, a promotora do teatro nas aulas, a adiantada na atención á diversidade, a loitadora polo fortalecemento da escola pública, mais o seu legado permanece con vigor entre as persoas que voluntariamente se prestaron a ser discípulos e compañeiros.
O campo de fútbol do Cascabeiro acolleu o pasado sábado a III Festa do Mexillón, organizada polo Celta Barreiros. Centos de persoas achegáronse a gozar dunha tarde de gastronomía e de música. En total foron servidas 670 racións entre veciñanza e visitantes, que saborearon mexillóns e lacón. Os organizadores amosasen satisfeitos da acollida: “estamos contentos pola boa resposta dos asistentes”. E tiveron palabras de agradecemento “para os Concellos de Barreiros e de Foz pola boa colaboración”.
Familias, amizades e persoas de todas as idades viviron cada xogada e cada aplauso, evidenciando que o fútbol é tamén unha oportunidade para fortalecer a convivencia e a unión da veciñanza. O municipio felicitou á Selección Española polo seu título mundial, un éxito histórico que fixo vibrar a toda a comunidade.
O acto está organizado pola Asociación de Irmandade Locudy, nunha proposta cultural que pon o foco na relación entre Galicia e Bretaña a través da figura de Castelao.
Era o único ocupante do vehículo. O 112 Galicia tivo coñecemento do accidente uns minutos despois das 10:00 horas. Segundo indicou un particular, un coche caera por un desnivel duns 20 metros no quilómetro 2 da LU-P-6104. Desde a Sala de Operacións do 112 Galicia informouse ao Servizo de Urxencias Sanitarias de Galicia-061, aos Bombeiros de Barreiros, á Garda Civil de Tráfico e á Agrupación de Voluntarios de Protección Civil de Trabada. Unha vez no punto, os servizos de emerxencias indicaron que había unha persoa falecida, único ocupante do vehículo, sen que nada se puidera facer por salvarlle a vida.
A cita, consolidada como un referente do verán cultural no municipio, reuniu na Praza dos Campos á formación anfitriona do encontro, a Agrupación La Sidrina, de Lugones (Asturias) e o Grupo Folklórico Estampas de México. A programación continuou o sábado coa celebración do Festival Folklórico Infantil. Villares puxo en valor o labor que o grupo Mistura desenvolve durante todo o ano na conservación e difusión do patrimonio cultural galego, así como a importancia de iniciativas coma este festival “para manter vivas as tradicións e dinamizar a vida social e cultural dos nosos concellos”.
A eucaristía, un dos actos centrais das festas patronais de Foz, continuou coa tradicional procesión e coa ofrenda floral en memoria das persoas falecidas no mar. A mandataria provincial formou parte da comitiva xunto a numerosos veciños e veciñas, visitantes, membros da corporación municipal e a pregoeira desta edición, María Nelle Castro Neira, focense moi vinculada ás festas desde a infancia.
As familias, o equipo docente, e o alumnado da Escola Infantil Municipal desfrutaron esta semana dunha xornada de convivencia e aprendizaxe neste parque. Ao longo do día, ademais de visitar a reserva e coñecer de preto numerosas especies animais, compartiron un agradable picnic nas instalacións do parque e tiveron acceso tanto á zona exclusiva da reserva como ao resto do recinto. A xornada rematou cunha actividade moi especial: un pequeno teatro participativo sobre a prevención dos incendios forestais, no que os nenos e nenas aprenderon a importancia de coidar os nosos montes e de evitar condutas que poidan provocar lumes, como abandonar obxectos de vidro na natureza. Un día cheo de experiencias, convivencia e aprendizaxes que reforzan o compromiso coa educación ambiental desde as primeiras idades.
