“O Cambio de paradigma na sociedade rural galega”. Santiago Fernández Rocha

A diario, a cotío dedico un anaco de tempo a andar de vagar pola miña parroquia e a miúdo, achégome ao lugar que chamamos O Canteiro. Un espazo ateigado de lembranzas, onde emerxe sobranceiro o edificio da escola antiga. Unha construción colonial de estilo ecléctico feito entre 1906 e1907 por iniciativa e fundamental axuda económica da comunidade da parroquia en Cuba.

Un feito profundamente solidario que reflicte un forte vínculo de unión entre a emigración e a comunidade parroquial de orixe e tamén, un compromiso co progreso e o benestar coa súa xente dos que marcharon. Unha constante dos fillos de Galicia emigrados a América entre finais do século XIX e o século XX.

O edificio albergaría a escola da parroquia moitos anos e tamén sería a sé do sindicado agrario e centro de lecer e reunión.

Ao seu carón, os mesmos emigrantes decidiron tamén construir unha pista de baile con palco para a orquestra. Posiblemente para facer realidade a idea de que o día do patrón (S. Pedro) poidera celebrarse nun lugar que fose digno de representar a parroquia diante dos invitados da contorna. Unha cuestión de autoestima e amor á parroquia.

Coido que esta xenerosa decisión dos emigrantes reflicte a forza sentimental que tiña a institución parroquial nas almas das súas xentes. Porque a parroquia foi para o noso rural un espazo fundamental onde se creaban e tecian os vínculos comunitarios sen que isto afectara a outra das institucións fundamentais do mundo labrego como a casa patrucial.

Estamos a falar de dúas institucións básicas que ata a década dos sesenta do século pasado forneceron de identidade ao mundo labrego, de tal maneira, que lonxe dos propios eidos, os nosos emigrantes seguían sentindo as dúas institucións como algo consustancial ao seu ser e por tal razón, eran frecuentes as achegas económicas co fin de melloralas.

Todo un fenómeno antropolóxico que entra en decadencia a partir da década dos sesenta do século pasado, coincidindo precisamente co inicio do chamado “desarrollismo” e coa nova emigración a Europa.

A partir deste cambio, o pasado compromiso solidario coa comunidade de orixe se creba a prol dun maior individualismo e compromiso co proxecto persoal. Empeza aquí a emerxer en Galicia o ego propio da Modernidade e emerxe por enriba da comunidade abríndose un novo tempo e un novo paradigma para Galicia no que xa serán outros elementos os novos conformadores da identidade dos galegos e galegas do rural.