O ciclo, que inclúe un coloquio sobre este fito científico, arrancará este martes no IES Pedregal de Irimia de Meira
Lugo, 12 de decembro de 2022. O documental “Fontán. O primeiro rostro de Galicia”, que relata o fito científico e técnico que supuxo a elaboración da Carta Xeométrica de Galiza polo matemático e xeográfo Domingo Fontán (Portas, 1788 – Cuntis, 1866, estrearase nunha decena de centros educativos nun ciclo de proxeccións impulsado pola Vicepresidencia da Deputación de Lugo.
Na liña de colaboración que ven mantendo coa comunidade educativa, a área de Cultura promove estas sesións divulgativas, que inclúen a proxección do documental e un coloquio, coa participación de persoal da produtora Kaito Estudios e do topógrafo Manuel Amigo.
A vicepresidenta da Deputación de Lugo Maite Ferreiro e o produtor Manuel Fernández presentaron esta mañá o ciclo, que comeza mañá martes no IES Pedregal de Irimia (Meira) e que continuará nas dúas vindeiras semanas, no IES Lucus Augusti (Lugo), no IES Ánxel Fole (Lugo), no Ies Xograr Afonso Gómez (Sarria), no IES do Camiño (Palas de Rei), no IES María Sarmiento (Viveiro), no Ies San Xillao (Lugo) , no IES A Pinguela (Monforte), no IES Monte Castelo (Burela) e no Ies Leiras Pulpeiro (Lugo).
Maite Ferreiro sinalou que “ofrecemos aos centros educativos un recurso que achega ao alumnado a un dos científicos máis relevantes na historia de Galiza, convidando a profundizar e a difundir o fito técnico que supuxo a elaboración da Carta Xeométrica de Galiza e tamén as súas aplicacións”. E destacou a “que, ademais de popularizar a obra e a figura de Domingo Fontán, é o obxectivo deste ciclo trasladar ás xeracións máis novas a importancia que ten, en xeral, o coñecemento científico”.
“Fontán 360”
O documental ten unha duración aproximada de 45 min e trata da figura de Domingo Fontán, un ilustrado, galego, xeógrafo, matemático, político e empresario, coñecido sobre todo por ser o autor do primeiro mapa topográfico científico de Galiza, a Carta xeométrica de Galiza, labor ao que adicou dezasete anos da súa vida. Foi secretario da Deputación Provincial de Galiza durante o trienio liberal, director do Observatorio Astronómico de Madrid, deputado en Cortes e Presidente da Real Sociedade de Amigos do País de Santiago.
A Carta Xeométrica de Galiza, é un mapa físico de Galiza, realizado entre 1817 e 1834. Esta obra foi o primeiro mapa topográfico e trigonométrico feito en España con métodos científicos e medicións matemáticas (triangulación, altimetría barométrica, etc).
Para cartografar Galiza, Domingo Fontán aproveitou os avances científicos da época e estableceu unha rede xeodésica, establecendo diversos puntos de medición e realizando neles todo tipo de cálculos astronómicos.
Para realizar esta carta, tivo que percorrer todo o territorio galego a pé e a cabalo. Nela catalogou, por primeira vez na historia, todas as igrexas das parroquias galegas. Recolleu tamén a totalidade dos accidentes xeográficos e acadou un nivel de detalle no mapa que non foi superado ata a aparición da cartografía por satélite nos anos 50 do século XX.
O documental serve tamén para falar dunha época, o século XIX, esencial no desenvolvemento de Galiza e chea de acontecementos e figuras históricas salientables, que se relacionan con Domingo Fontán. A temática enlaza ademais con temas de actualidade como o big data ou a xeolocalización.






















Ocorreu pasadas as 15:30 horas. Un traballador tivo que ser evacuado ao hospital logo de caerlle o tronco dunha árbore enriba mentres realizaba tarefas no monte en Cervo. Aínda que estaba liberado e consciente, precisaba asistencia sanitaria. Os profesionais de Urxencias Sanitarias de Galicia-061 trasladárono finalmente ao Hospital de Burela. Neste operativo tamén participaron a Garda Civil e a Policía Local de Cervo.
Subliñou o traballo colectivo, o papel do voluntariado e a participación de arredor de mil corredores. Tamén puxo en valor o impacto económico e social da proba e o apoio institucional que permite o seu crecemento, incluída a difusión en streaming que levou a CAMOVI e a Viveiro a todo o mundo.
O presidente, José Manuel Gómez Puente, destacou o bo tempo e o reencontro do grupo nun percorrido de 22 km entre Pedrafita e Triacastela. A próxima etapa será o 1 de maio, entre Triacastela e Sarria, e xa está aberta a inscrición no teléfono 623 22 68 25.
Ás doce en punto, tres foguetes —un por cada palabra do nome oficial— foron lanzados desde O Castrodouro, capital histórica do termo municipal e orixe da localidade, pois alí, hai 806 anos, Afonso IX concedeu o título de vila e todo un distrito que administrar; episodio histórico do que deriva o nome do concello. Os veciños reunidos mostraron a súa satisfacción pola recuperación da denominación histórica, afirmando moitos deles que nunca deixaran de empregar o nome completo. Do mesmo xeito, os maiores agradeceron aos impulsores da iniciativa a restitución do topónimo que a historia legou ao municipio alfocés.
Viveiro, 20 de abril, 2026. A proba volveu converter Viveiro nun punto destacado do deporte e da convivencia, ademais de supoñer un impulso económico para o municipio. María Loureiro destacou que a Camovi “é un exemplo de colaboración e esforzo colectivo, que sitúa Viveiro no mapa e dinamiza a economía local”. O Partido Socialista lembra o seu apoio histórico á carreira e reafirma o seu compromiso para seguir contribuíndo ao seu crecemento. O PSOE agradece tamén á veciñanza a súa acollida e implicación, fundamentais para que o evento continúe medrando ano tras ano.
Castro destacou o labor da Asociación e o potencial da tradición do ferro como motor económico, social e cultural para Riotorto, subliñando a importancia de impulsar iniciativas que garantan futuro para estes oficios. A Deputación de Lugo mantén unha colaboración estable coa entidade, cunha achega de 14.000 euros. No marco deste apoio, a Asociación avanzou na documentación dos oficios do ferro, catalogando ferramentas, técnicas e a historia das antigas “ferrerías de monte”.
O responsable provincial destacou "o traballo realizado pola organización ao longo destes anos para consolidar unha proba deportiva de primeiro nivel, que atrae tanto deportistas do máximo nivel competitivo como participación popular"



