Foz, 28 de xullo, 2025. As xornadas de historia organizadas pola asociación A Pomba do Arco continúan este martes 29 de xullo ás 20:30 na Casada da Cultura de Foz co investigador laurentino Vidal Martínez-Sierra, quen se achegará á presenza dos maragatos na Mariña. A este respecto, Martínez-Sierra ten documentado que os maragatos comezaron a asentarse na comarca a finais do século XIX, ficando aínda na zona moitas familias desa orixe en localidades como Mondoñedo, Ribadeo, Foz, Lourenzá ou Cervo.
Martínez-Sierra sinala que durante séculos, as recuas de arrieiros maragatos percorreron os principais portos da Mariña na procura de peixe para abastecer as cidades e vilas do interior do Estado, especialmente Madrid. No camiño de ida traían produtos de terras de secaño moi apreciados na comarca, ben pola súa escaseza aquí, ou ben pola súa calidade superior debido ás condicións climáticas, garantindo así que non viaxasen baleiros en ningunha das dúas direccións.
Os maragatos, procedentes da comarca leonesa da Maragatería, cuxa capital se corresponde coa cidade de Astorga, non comezaron a estabelecerse na Galiza até finais do século XIX, como consecuencia da chegada do ferrocarril. Neste época, creouse na Mariña un especie de cadea migratoria onde os elos se foron asentando ao longo das principais rutas ou camiños da comarca, desde a parada de ferrocarril máis próxima, que era Rábade.
O palestra de Martínez-Sierra achegará información sobre algunhas das familias de orixe maragato que se emprazaron na Mariña. Así, entres estes, falará dos Rodríguez Alonso de Lourenzá, dedicados aos negocios do xamón; dos Morán de Mondoñedo, empresarios do transporte cuxo negocio continúas os seus descendentes; dos Xan Netos de Mondoñedo, propietarios de Almacéns Otero; dos Blas Otero de Cervo, titulares do Almacén; ou dos Nistales, empresarios do transporte e fundadores da Empresa Ribadeo e dos Morán, comerciantes emprazados en Ribadeo.
As catro familias maragatas de Foz
Martínez-Sierra explicará a relación dos maragatos con Foz a través catro familias, cuxos descendentes continúa relacionadas coa localidade. Una delas, residía na Plazuela, nun vivenda situada fronte á actual á Casa da Cultura, sendo o primeiro membro da mesma que chegou a Foz Antonio Alonso Rodríguez. Outra, emprazouse na zona do porto, primeiramente no inmóbel que despois foi o bar O Lar, e tivo como primeira a Jesús Rodriguez. Juan Francisco Morán tivo a súa vivenda no barrio focego de Vilaxoane e Esteban García Seco en Nois.
Vidal Martínez-Sierra, licenciado en Veterinaria e funcionario da Xunta da Galiza e alcalde de Lourenzá entre 1999 e 2012, desenvolve unha intensa labor como investigador sobre a historia da comarca da Mariña. Neste sentido, algúns dos obxectos do seu estudo son as empresas de transporte de viaxeiros na comarca, a emigración mariñá a América latina ou sociedades agrarias no período da I Restauración.
A literatura de tradición oral na Mariña
As xornadas continúan o mércores 30 de xullo ás 20:30 cunha palestra do escritor e cronista oficial de Antonio Reigosa. Na súa exposición, percorrerá o variado repertorio temático dos principais xéneros (mitos, lendas, contos, romances, cántigas…) da chamada literatura popular de tradición oral que forneceron ao longo do tempo os concellos que conforman a comarca da Mariña. A palestra de Reigosa permitirá recuperar algunhas das lendas e contos máis caros para os mariñaos.
A comunidade educativa convida especialmente a antigos alumnos, mestres e familias a participar nesta xornada de reencontros e lembranzas.
Ao acto están convidadas a directora xeral de Desenvolvemento Rural e Industrias Agrarias, Mª Begoña López Fernández; o director xeral do Medio Natural, David Villar García; así como as alcaldías dos 14 municipios que forman parte da Reserva, entre outras autoridades.
A festa incorporou unha mesa doce decorada con temática de faros e unha sesión de coctelería dedicada á elaboración de vermús. As persoas asistentes recibiron ademais un detalle conmemorativo: unha botella de aceite de oliva virxe extra de Oleonavas, en homenaxe ás raíces familiares do propietario. O evento incluíu numerosos sorteos grazas á colaboración de diferentes empresas, con premios como comidas en O Noso Lar, na Bodega de Ana ou no Restaurante Nito, ademais de licores, paletillas e circuítos termais. Para esta ocasión preparouse tamén unha carta especial con táboas de carne e instalouse un mural conmemorativo no local. O establecemento agradeceu a fidelidade da clientela e o apoio da veciñanza ao longo desta década, fundamentais para acadar este aniversario tan significativo.
Tras máis de vinte anos dedicada ao debuxo científico, expón desde 2013 e a súa pintura, definida pola crítica como expresiva, colorista e próxima ao surrealismo, chegou xa a numerosos países europeos e americanos. 
O Concello destaca que este logro é resultado do esforzo, da dedicación e da paixón polo deporte que o arqueiro demostra en cada competición, levando o nome de Cervo e do seu club ao máis alto. A administración local subliña o orgullo que supón contar con deportistas que representan valores como o traballo, a constancia e a superación.
A iniciativa forma parte do Plan de Sostibilidade Turística en Destino Xacobeo 2021, financiado con fondos europeos Next Generation. No acto proxectouse o tráiler e un capítulo completo. Tras a estrea, os contidos difundiranse nas redes sociais e no YouTube municipal, e no verán organizarase un novo evento para ver a serie íntegra.
Non deben prematricularse quen continúe co mesmo instrumento nin quen opte a talleres, Música e Movemento, Pandeireta ou Instrumentos Tradicionais, que se inscribirán en setembro. As solicitudes presentaranse no rexistro do Concello ou na sede electrónica, sen garantir praza. O alumnado xa matriculado mantén a súa praza se formaliza a matrícula entre o 1 e o 9 de setembro. A Escola contactará na primeira semana de setembro para confirmar dispoñibilidade segundo o Regulamento interno.
