Este sábado 7-F cumpríronse 150 anos dende que saiu do prelo en Ourense o primeiro número do xornal O Tío Marcos da Portela, fundado por Valentín Lamas Carvajal aquel 7-F de 1876 en Ourense. Non era o primeiro xornal en galego (antes saíron por pouco tempo O Seor Pedro-1840-e máis O Vello do Pico Sagro-1860-como ven de escribir Xoán Costa) mais si é o primeiro xornal de periodicidade fixa e mantida no tempo que sitúa o galego, como lingua do campesiñado do País, na cerna do seu propio proxecto comunicativo e, xa que logo, político. Un País que era maioritariamente agrario e gandeiro e que tiña como principais obxectivos a redención da clase campesiña a respecto dos seculares foros que gravaban as fincas que traballaban e dos trabucos (tributos) de concellos e do Estado centralista:
En 1876, Galicia estaba en pleno Rexurdimento. Despois dos Séculos Escuros Rosalía de Castro ou Eduardo Pondal xa comezaran prestixiar a lingua no ámbito literario Porén, o galego seguía fóra, en xeral da prensa escrita de xeito cotián. Lamas Carvajal, cunha visión moi avanzada, decidiu que o galego tamén servía para informar, opinar e rir. Recreou un personaxe ficticio, o Tío Marcos, un campesiño instalado na sabedoría popular (na sabedoría da xente asisada do seu tempo) e crítico para denunciar as inxustizas sociais, o caciquismo e o abandono de Galicia, que lle falaba de “ti a ti” ao pobo, cunha perspectiva autocentrada e coa lingua galega como medio de comunicación que, á súa vez, facía parte da cosmovisión galega que quería transmitir. Velaí que a xente se sentise identificada por primeira vez cun medio escrito. O xornal chegou a tiraxes de catro mil exemplares, unha cifra astronómica para a época.
Amosou Lamas Carvajal que o galego era unha lingua válida para o xornalismo e a actualidade. O xornal mantivo ao longo de toda a súa vida unha ferreña defensa do labrego galego fronte aos mesmos abusos do sistema, en Galicia moi vencellados ao partido fusionista de Sagasta e Montero Ríos e, en xeral, co bipartidismo dinástico da Restauración borbónica.
Lamas Carvajal evoluiu dunha fase de rexeneracionismo galeguista e popular (1876 – 1890), chea de enerxía, cunha fe cega na educación do pobo e mergullado na loita contra o caciquismo local e a administración centralista de Madrid, que lle chuchaba o sangue a Galicia mediante impostos inxustos, como o malfadado imposto de consumos.
Ao chegar á década dos 90, Lamas empeza a ser recoñecido como o grande líder de opinión en Galicia. E o seu pensamento vólvese máis orgánico e estruturado, reivindicando o galego como lingua de uso xeral e cultural. Sendo o seu rexeneracionismo galeguista de raigame católica e popular, busca pontes co sector de Murguía, dende a comprensión que a defensa de Galicia precisa de institucións fortes. Nos últimos anos da súa curta vida e dende o trauma da súa cegueira o pensamento de Lamas Carvajal vólvese máis conservador no social (reforzando a idea dunha Galicia social e católica), pero moito máis potente no nacional.
Partilla, deste xeito, no 1905 con Murguía na fundación da Academia Galega, demostrando ambas polas do rexionalismo protonacionalista a mesma capacidade de compromiso que, moi axiña despois do pasamento de Lamas Carvajal (1906) se desenvolvería coa coalición nacional da Solidariedade Galega, que xuntaría tradicionalistas, católicos sociais, republicanos federais e rexionalistas-en realidade protonacionalistas-. Sen esquecer que o posterior agrarismo da Acción Galega de Basilio Alvarez é fillo directo do protoagrarismo de Lamas Carvajal, como salientou con acerto Marcos Valcárcel.
Murguía estaba indubidabelmente abraiado pola popularidade da vía popular e rexeneracionista de Lamas Carvajal nos tempos nos que, desfrutando de moita menos popularidade, fornecía a nosa cultura e historia nacionais dos consensos fundacionais que fosen quen de sementar unha intelectualidade operante. Mais o mesmo Murguía recoñeceu a súa admiración polo ourensán no 1918… “Lamas Carvajal…hizo más por la redención espiritual del campesino galaico que la prédica incendiaria de los apóstoles que acaban su carrera de diputados hechura del cacique. Lamas Carvajal fue irreductible. No le doblegaron ofrecimientos ni excomuniones. Era un gallego”.
Lamas Carvajal é un fundador da Nación, un creador da conciencia de País, un dos alicerces da Patria. Seguir a iluminar a súa obra e a conexión do seu discurso coa Galicia de hoxe é afirmar a mellor, máis próspera e máis autónoma Galicia. Ogallá que o próximo futuro nos dea moitos máis estudos, debates, palestras e faladoiros que acheguen Lamas Carvajal ás novas xeracións.
O prólogo é da profesora de Debuxo Camino Casabella Pumares, artista con raíces no Alfoz do Castrodouro, que participará na presentación xunto ao presidente do colectivo. Cinco dos pintores estarán presentes no acto, xa que Alaxe faleceu hai tres anos. A portada do caderno é obra do ilustrador Xosé Blanco. O evento celebrarase o sábado 8 de agosto ás 20:00 horas no castelo do Castrodouro, en Alfoz do Castrodouro.
En total foron ofertadas preto de 80 prazas de surf, piragüismo e vela, destinadas a nenas e nenos con idades comprendidas entre os 9 e os 15 anos. As escolas desenvolvéronse en diferentes quendas nos meses de xuño e xullo. O concelleiro de Deportes, Francisco José Silvent, subliñou “a importante participación da rapazada ribadense nas escolas deportivas de verán, que organizamos desde o Concello de Ribadeo coa axuda dos clubs que as impartiron. Queremos agradecer ás familias a confianza depositada nas nosas actividades, que lles serviron aos asistentes para practicar deporte na auga e para pasar uns días aprendendo e perfeccionando técnicas”.
No encontro mantido na sede da delegación territorial da Xunta en Lugo, no que tamén estivo o director territorial da Consellería, Marco Antonio Fernández Piñeiro. abordáronse liñas de cooperación para a mellora de Infraestruturas e de seguridade viaria, de interese para este municipio. O departamento que dirixe M. Allegue segue prestando apoio aos municipios para executar actuacións que contribúan a mellorar a calidade de vida da veciñanza e a reforzar a competitividade económica.
Xa se poden ver auténticas "artistadas", todas coas serea como protagonista, enchendo o ambiente desa creatividade tan propia da celebración.
O corte estará vixente entre as 00:00 e as 05:00 horas da madrugada do venres 7 ao sábado 8 de agosto, co obxectivo de garantir a seguridade das persoas asistentes e o correcto desenvolvemento do evento, que terá lugar nos Xardíns Noriega Varela. Desde o Concello de Viveiro solicítase a colaboración da veciñanza e das persoas condutoras, recomendando planificar os desprazamentos con antelación e utilizar itinerarios alternativos durante o tempo que permaneza vixente esta restrición.
A mostra sobre Mimina, que repasa a súa traxectoria vital e artística e o seu papel esencial na creación de Sargadelos como empresa cultural, amplía o seu período de apertura até o 12 de agosto grazas á cesión das instalacións por parte do Concello de Cervo. A exposición poderá visitarse todos os días de 12:00 a 14:00 e de 17:00 a 20:00, e tamén se poden concertar visitas noutros horarios ou para grupos chamando ao 636020514 (Lucía).
No Campo de Fútbol de As Valgas poderanse ver desde as 21.30 horas as actuacións de Netos de Bandim, chegados desde Guinea Bissau; da Philippine Performing Arts Company, das Filipinas; e do grupo anfitrión O Arco da Vella. Un encontro único de culturas, ritmos e emocións que promete unha noite inesquecible.