“DECIAMOS AYER…”
A histórica frase que se atribue a Frai Luis de León, coa que se dirixiu ós seus discípulos cando foi reposto na cátedra da Universidade de Salamanca, tras pasar no cárcere 5 anos, enviado pola Inquisición, sérvenos de nexo para proseguir o relato sobre personaxe tan entrañable para os focegos como foi o intelectual don Xosé Trapero Pardo. De feito contábamos na última entrega cómo na súa obra mais carismática, a zarzuela “Non chores, Sabeliña”, ambientada na Terrachá, introducía un personaxe da nosa vila: “Xastrico”.
No primeiro acto da mesma aparece un recanto do campo da feira, no que un grupo de mozas están sentadas cada unha diante da cesta nas que figuran, para a venta, ovos, manteiga, galiñas, froitas, etc. As vendedoras cantan a coro: “¡Ai, San Antonio / dame un mozo guapo /da feira de Meira / da feira de Castro”. Entra “Xastrico” en escena decindo: “Tamén tedes bó gusto!.¿por qué ha de ser o rapaz de Meira ou de Castro?.Eu non son daí que son de Marzán, xunto a Foz. Pero, ¡guapo!, á vista está”…O autor introduce na peza costumista, de ambiente campesiño, un elemento próximo ó mar, pero non netamente mariñeiro evitando o exotismo; por iso o sitúa en Marzán, onde os veciños foron de sempre labregos e mariñeiros, lugar do que hai medio século Manuel María dixera: “as redes mariñeiras a enxugar están / no medio das medas e os medeiros do pan”.
Á obra, primeiro libro publicado en galego (1940) tra-la guerra civil, puxera música Gustavo Freire Penelas, músico insigne que da nome ó auditorio lugués, curmán de Manuel Lugilde Penelas, o histórico mestre de escola que ten rúa na nosa vila.Ao quedar viuvo e sen familia Gustavo Freire viña a Foz onde pasaba tempadiñas co primo.
A última vez que se representou a zarzuela foi en xuño de 2006, a cargo do grupo vocal “Lugh” e a orquestra municipal de Xove, baixo a dirección de Xan Carballal, no auditorio lugués.
Así quedou rexistrado para a posteridade “Xastrico”, personaxe focego de ficción creado en homenaxe ó pobo de Foz, que tanto amou o seu creador, o ilustre escritor e xornalista don Xosé Trapero Pardo.
A mostra, aberta na sala de exposicións do Auditorio Municipal de luns a venres entre as 18:00 e as 22:00 horas, reúne preto de 30 obras de artistas emerxentes e consolidados, ofrecendo diversas miradas sobre a paisaxe, a identidade, a memoria e a realidade contemporánea. A alcaldesa, Marta Rouco, destacou o valor de que Vilalba forme parte desta programación compartida e o impacto positivo que supón para a actividade cultural local.
No acto impuxéronlles o birrete e entregáronlles diploma e orla. Despois cantaron unha canción para as familias asistentes. Houbo moitos aplausos e algunhas lágrimas de emoción.
A presidenta do Consello da Cultura Galega, Rosario Álvarez, destacou o carácter participativo da iniciativa, organizada xunto á Xunta e co apoio do Concello. O director xeral de Cultura, Anxo Lorenzo, puxo en valor o traballo colectivo e a implicación das novas xeracións. O concerto estivo dirixido por Maximino Zumalave, coa formación Hércules Brass e Rosa Aneiros como mantedora. Ademais, anunciouse que a próxima edición estará dedicada a Xosé Neira Vilas.
Trátase dun programa de actividades para a infancia e a mocidade que se desenvolverá en xullo e agosto con propostas educativas, deportivas e culturais pensadas para facilitar a conciliación familiar. A oferta inclúe ludoteca, talleres creativos e tecnolóxicos, deporte, contacontos e eventos comunitarios como o Mercado Infantil Solidario ou o Carnaval de Verano. As inscricións realizaranse do 1 ao 15 de xuño no Concello, con prioridade para menores empadroados. O programa reforza o compromiso municipal co apoio ás familias e cun verán activo e accesible para a mocidade do concello.
A saída será ás 10:00 desde El Bao, con autobuses ás 9:00 desde Navia, e a chegada arredor das 16:30 seguida dunha festa na dársena. As inscricións estarán abertas do 31 de maio ao 12 de xuño na Casa do Deporte ou en liña por 7 €. O Concello anima a participar nesta cita que combina natureza, deporte e convivencia.
A festa incorporou unha mesa doce decorada con temática de faros e unha sesión de coctelería dedicada á elaboración de vermús. As persoas asistentes recibiron ademais un detalle conmemorativo: unha botella de aceite de oliva virxe extra de Oleonavas, en homenaxe ás raíces familiares do propietario. O evento incluíu numerosos sorteos grazas á colaboración de diferentes empresas, con premios como comidas en O Noso Lar, na Bodega de Ana ou no Restaurante Nito, ademais de licores, paletillas e circuítos termais. Para esta ocasión preparouse tamén unha carta especial con táboas de carne e instalouse un mural conmemorativo no local. O establecemento agradeceu a fidelidade da clientela e o apoio da veciñanza ao longo desta década, fundamentais para acadar este aniversario tan significativo.
Tras máis de vinte anos dedicada ao debuxo científico, expón desde 2013 e a súa pintura, definida pola crítica como expresiva, colorista e próxima ao surrealismo, chegou xa a numerosos países europeos e americanos. 
