A arquitectura constitucional de 1978 susténtase, na convivencia lingüística, nunha mentira fundacional. O Estado non aplica unha cooficialidade integradora, senón un supremacismo xurídico asimilacionista que blinda o privilexio dunha soa lingua e condena o galego, o catalán e o euskera á subordinación perpetua e á vulnerabilidade xudicial.
A chave atópase na redacción asimétrica do artigo 3.1 da Constitución. Co deber de coñecer o castelán o texto establece unha dominación. O castelán é a única lingua de obrigado coñecemento; as demais son meros accidentes admitidos por condescendencia. Esta asimetría permite que a xustiza, a administración central e os corpos de seguranza do Estado actúen como axentes de asimilación cultural dentro de territorios soberanos.
A xurisprudencia do Tribunal Europeo de Dereitos Humanos (TEDH) demostra de xeito reiterado que a identidade lingüística forma parte indisolúbel dos dereitos fundamentais, vinculada á integridade persoal e ao dereito a un proceso xusto. Impedir que un cidadán se exprese na súa lingua perante os poderes públicos racha a igualdade de armas e degrada a súa dignidade. Porén, o Estado español ignora estes estándares ao soster un aparello administrativo alleo á realidade dos nosos países.
Os atrancos derivan dunha estratexia centralista para laminar a pluralidade. Vímolo en Catalunya coa agresión do TSJC mediante a sentenza do 25% de clases en castelán, que dinamitou a inmersión en favor de denuncias individuais. Vímolo tamén no País Vasco coa polémica dos ceros masivos na proba de Euskera da PAU, onde criterios desproporcionados operaron como freo contra os estudantes.
A esta ofensiva escolar súmase un asalto ao autogoberno laboral. A ofensiva do Tribunal Superior de Xustiza do País Vasco (TSJPV) contra os perfís lingüísticos está a sabotar a normalización na función pública. Sentenzas sucesivas anularon convocatorias de emprego baixo o pretexto da “proporcionalidade”, tombando a esixencia do idioma propio para prazas técnicas en deputacións como a de Gipuzkoa. Négase así o dereito a ser atendido na lingua propia e convértense as administracións en feudos do monolingüismo castelán.
Mentres, na Galicia, o Decreto 79/2010 para o Plurilingüismo constitúe un caso de autolimitación, esta vez dende o Goberno autónomo (monopolziado por unha dereita cada vez máis españolista), prohibindo Ciencias en galego en secundaria. Esta perversidade asocia o galego ao folclorismo, mentres a exclusión na praxe na educación infantil pon ao idioma en risco da súa extinción urbana, esnaquizando a transmisión xeracional.
Democracias como Suíza, Bélxica ou Canadá demostran que o respecto aos dereitos civís esixe a demolición do bilingüismo asimétrico. Canadá confírelle a Quebec plena soberanía lingüística coa Carta da Lingua Francesa, onde a inmersión é obrigada e o francés constitúe un requisito funcional inexorábel. Pola súa banda, Flandres e Valonia son monolingües e a rexión de Bruxelas plenamente bilingüe. En Suiza cada cantòn ten a capacidade de elixir un réxime de monolingüísmo ou bilingüismo e a Administración federal garante o dereito de todas as persoas a seren atendidas en cadansúa lingua (italiano francés, alemán ou romanche). Velaí que dende os devanditos sistemas federais, malia que adobiados con elementos confederais (como afirmaba o lehendakari Garaikoetxea) teñan resolta esta cuestión, da que o Estado ten refugado e segue a refugar toda solución acaída.
Cómpre esixir un cambio radical que elimine o deber asimétrico de coñecemento. Esta igualdade real esixe decretar a obrigatoriedade xeral do coñecemento das linguas propias para toda caste de empregados públicos. É totalmente inadmisíbel que notarios e rexistradores, canda pezas fulcrais da Administración de Xustiza (como maxistrados, xuíces, fiscais e letrados), exerzan sen entender o idioma da mesma cidadanía á que o seu descoñecemento xera indefensión.
Esta igualdade determinará na práctica a necesidade, ou cando menos a extrema conveniencia, de coñecer as linguas propias nacionais para poder vivir, traballar e prosperar en Galicia, Euskal Herria e os Paisos Cataláns. Só cando o idioma propio sexa unha chave indispensábel para vivirmos en Euskadi, Catalunya ou Galicia daremos freada a asimilación. O Estado habería asumir a igualdade xurídica co castelán das nosas linguas propias e nacionais ou estará a referendar a súa condición de cárcere de pobos e, xa que logo, a apelación á nosa plena soberanía.
Cada participante pode presentar unha única fotografía, en papel e formato dixital, seguindo as bases dispoñibles na web da Deputación. A celebración do aniversario inclúe actividades como a Xornada de Degustación da Tenreira de Ancares, unha xornada micolóxica e un obradoiro de rescate na montaña, ademais doutras propostas ambientais e divulgativas nos próximos meses.
Dez minutos antes das 21:30 horas do xoves, o 112 Galicia foi informado polo persoal de Adif dun tren detido no medio dun túnel en Mogor, Mañón, debido a unha chapa metálica no medio da vía. Así, aínda que as doce persoas que viaxaban a bordo estaban ilesas, precisaban medios de rescate para baixalas do convoi e desprazalas ata o apeadeiro máis próximo. Nestas tarefas colaboraron a Garda Civil, os Bombeiros do Eume, o GES de Ortigueira e os voluntarios de Protección Civil de Mañón. Finalmente, as persoas foron rescatadas e evacuadas a outro tren, que as levou ata o apeadeiro sen maiores complicacións. Desde alí, continuaron a súa viaxe en taxi.
Competirán durante tres días xunto a outras dezaseis escolas de todo o mundo, elaborando catro propostas de pizza: Polbo á galega, con polbo galego, queixo San Simón e allada picante; Bosque galego, con crema de castañas e mel picante; Terra meiga, con zorza picante; e Rapadoira, con setas, queixo azul e pera. As estudantes viaxan acompañadas pola súa profesora, Conchi Carreiras, coa que levan tempo preparando as receitas. Esta é a terceira participación do IES de Foz neste certame, no que xa acadaron un segundo posto en edicións anteriores. A actividade forma parte do programa Erasmus+ da FP, financiado pola Unión Europea, que facilita a participación do alumnado en competicións de habilidades profesionais por toda Europa.
A xornada comezará ás 12:00 h cun faladoiro titulado “Vizoso e nós”, no que participarán Pepe Penabade, Pepe Blanco, Caxigueiro, Aurelia Balseiro e Mª Cristina Rubal González, moderados por Antonio Reigosa. Ás 13:20 h abrirase a exposición “Xosé Vizoso. O neno que debuxou un cabalo”, que permanecerá dispoñible durante as festas de San Lucas. A partir das 13:45 h terá lugar o acto de inauguración e descuberta da placa da nova rúa Xosé Vizoso, na Praza da Fonte Vella, coa presenza de autoridades, familiares e amizades do artista. As persoas asistentes recibirán no auditorio unha lámina cunha obra de Vizoso como agasallo.
Ás 15:15 horas deste martes, un particular solicitou asistencia sanitaria tras a caída dun raio no lugar de Castro de Igrexa (Cazás, Xermade). Varias persoas sentiron os efectos da descarga eléctrica e unha delas quedou atolada. Tras dar aviso ao Servizo de Urxencias Sanitarias de Galicia-061, Garda Civil e Protección Civil, a persoa afectada foi evacuada consciente ao Hospital Universitario Lucus Augusti.
A exposición, instalada no Centro Comarcal Pazo de San Tomé, invita a observar con calma, descubrir historias e poñer en valor un patrimonio vivo que forma parte da nosa identidade. Unha maneira diferente de achegarnos ao mundo rural que tanto significa para As San Lucas.
Co sol ocultándose e a lúa asomando entre as torres de Donlebún, o músico e divulgador reivindicou o poder evocador e transformador do bravú fronte á morriña paralizante. Na sala de lectura da biblioteca, Souto explicou a evolución do rock bravú no imaxinario galego, evocando as músicas populares que acompañaron durante décadas os remolques dos pascualiños e os labores comunitarios, e lembrando a vitalidade de grupos como Skornabois, Diplomáticos de Monte Alto, Xenreira, Zënzar, Pinto de Herbón ou os Rastreiros. A boa lembranza da súa anterior visita levou ao artista a pechar a velada interpretando o “Himno de Ribadeo”, composto por Arturo Mogo, nun final cheo de afecto pola vila e pola súa identidade cultural.
