Fraga: in memoriam

Fraga: in memoriam

Diego Vigil de Quiñones Otero

Coñecín a Don Manuel aos seis anos. Eu xogaba nos xardíns de “a profesorera” (a Residencia de profesores) da Complutense e el paseaba pensativo con dous escoltas. Corría 1987. Trateille por vez primeira en setembro de 1994: recordo perfectamente aquela tarde na Casa de Galicia en Madrid. Preséntomo a miña avóa Rosa. Fraga preguntoume “que queres estudar de maior?”, e respondín sen dubidar “Dereito”, e Fraga soltou un condescendiente “Hombreee!!!!, como eu”.

Naquela curta idade, Fraga era para min, que xa tenia certa afección á política, todo un exemplo e sentía por el unha gran admiración que me levaba á sintonía política propia de quen non se suscita moito que máis que o que lle inspira a primeira impresión que Fraga era capaz de dar. De todos os políticos que coñecía a esa idade, o por entón Presidente da Xunta era o máis formado, o máis brillante e o máis capaz de todos. Un pouco arrogante e mais autoritario, pero o mellor por todo o demais.

A medida que crecín, fun coñecendo máis a traxectoria do personaxe. Puiden ver a súa inigualable capacidade intelectual reflectida nos seus méritos académicos, e a súa fe na política reflectida na súa traxectoria. Tamén fun dándome conta das súas (ao meu modo de ver) erros e das diferenzas de pensamento que desde que empecei a ter uso de razón política separáronnos. Unha separación que se acentuou co tempo e fíxose patente en presenza de terceiros nun coloquio durante a súa última etapa de Senador, no que no entanto me sentín respectado e valorado, e no que intentou xustificarme algunhas cousas, dándome en parte a razón. A diferenza dos liberais, Fraga creu máis na capacidade transformadora da política, que no dinamismo da sociedade libre e aberta. Creu que os cambios operábanse desde o poder e ninguén pode negar que obrou grandes transformacións. Especialmente para unha Galicia que, segundo as súas partidarios, nunca saberá agradecerlle o que fixo por ela.

O seu perfil alto, o seu brillantez, o seu pouse de gran político conservador, déronlle a adhesión de moitos e separáronlle de moitos máis que, como eu aos meus trece anos, non analizaban ao personaxe máis aló da primeira sensación. Podo afirmar que entre os galegos, e entre a base social da dereita, ninguén (e cando digo ninguén é ninguén) ha cosechado máis adhesión nin admiración que Fraga.

Respecto dos seus detractores de esquerda, creo que se equivocaron con el. Fraga creu ata o final na política como solución, foi moi aberto á hora de acoller as transformacións sociais e de pensamento, e practicou unha acción de goberno que non se separa un ápice do que alguén chamou “o consenso socialdemócrata”. Deu ás á esquerda en materia educativa e cultural, fixo unha Xunta “social e democrática de dereito” como o Estado do que forma parte, integrou a gran parte do nacionalismo (o non izquierdista) no Partido Popular de Galicia e, do mesmo xeito que lle ocorreu a Pujol en Catalunya, o suxeito político que el alimentou lle derrocó ao alcanzar a maioría de idade. Tivo pois a grandeza de propiciar o cambio alimentando ao seu adversario e promoviendo a pluralidade.

Desde a diferenza e desde a admiración, quero renderlle unha sentida homenaxe. Creo que desenvolveu todos os talentos que recibira multiplicándoos nunha vida fecunda, e que obrou sempre de acordo á súa conciencia, facendo o que creu correcto (cousa que non pode dicir todo o mundo). Descubriu a súa vocación á vida académica e política, e seguiuna generosamente ata o final.

Na vida civil é o pai quen recoñece ao fillo. Na vida intelectual é o discípulo quen recoñece ao mestre (ás veces, post mortem). Non teño a menor dúbida de que sairán miles de discípulos de Fraga que ata agora non sabían que o eran. Deixa un legado intelectual digno de ser lido. Grazas a el temos, entre outras cousas, o De iustitia et iure de Molina en castelán (que traduciu aproveitando a súa investigación sobre a escola de Salamanca cunha beca). Pero sobre todo, deixa o seu aceno nos froitos da súa vida política, que me atrevo a clasificar en catro grupos. Primeiro, a institución que máis transformou Galicia en menos tempo (a Xunta, que non é súa, pero si tivo un antes e un logo del). Segundo, un Partido que, con todos os defectos que se lle queiran achacar, foi capaz de canalizar o voto do que Fraga chamou a “maioría natural” (aínda que sen chegar a créerselo do todo). Terceiro, o seu papel no proceso de transición porque grazas a el e algúns máis esta vez si “foi posible a paz”. E cuarto, o seu traballo infatigable para mellorar a vida da xente no último medio século (con este réxime político e co anterior): como di un amigo, “este país turístico, inventoullo Fraga”.

Espero que a Virxe reciba o seu congregante (pertenceu á Congregación Mariana de San Luís Gonzaga, “os Luíses”, segundo el conta nas súas memorias), e xuntos haxan ir con Cristo ao Pai. Non me cabe a menor dúbida de que a impresión sería que lle deron cinco talentos, e devolve outros cinco (cfr. Mt 25, 14-30) ou talvez máis. Que Deus o teña na súa Gloria.
Diego Vigil de Quiñones Otero