O alumnado do CEIP Antía Cal Vázquez escríbelle á UNESCO: “A nosa escola é moito máis ca un lugar para aprender: é onde aínda se pode escoitar o galego. Por iso vos pedimos apoio para as escolas do rural”
Muras, 20 de maio de 2025. O presidente da Real Academia Galega, Henrique Monteagudo, participou esta mañá en Muras na preparación do envío á UNESCO dun exemplar numerado da primeira edición do discurso “Alba de Gloria” de Castelao pertencente á biblioteca da pedagoga Antía Cal e do oftalmólogo galeguista Antón Beiras. O acto, convocado polo Legado Activo Beiras Cal na véspera do Día Mundial da Diversidade para o Diálogo e o Desenvolvemento, contou co alumnado do colexio que leva o nome da educadora, pioneira do ensino en galego. Os nenos e nenas desta escola de Muras asinan unha das tres cartas que chegarán canda o volume á organización internacional para lle solicitar apoio ás medidas a prol da lingua galega.
“Desde o Legado Activo Beiras Cal pedímoslle á UNESCO que se interese por aquelas políticas lingüísticas que sirvan para darlle á lingua galega un futuro, e facémolo neste momento no que hai unha clara crise no número de falantes da nosa lingua porque cremos que é unha hora crucial para a permanencia do galego”, explicou Beatriz Beiras Cal, filla de Antía Cal (1923-2022) e Antón Beiras (1915-1968).
O presidente da RAG aplaudiu esta iniciativa arredor de “Alba de Gloria” polo que o texto significa na historia de marxinación e represión do galego, e valorou especialmente que se faga da man dunha escola rural porque “a diversidade lingüística está relacionada coa diversidade humana e o territorio”. “Temos que relacionar o mantemento do idioma co benestar e co desenvolvemento das comunidades humanas que o falan. E isto está intimamente relacionado coa ecoloxía, co coidado do territorio e co desenvolvemento respectuoso co medio natural, que permita que a xente se radique no rural en condicións de vida dignas”, engadiu Henrique Monteagudo nun acto que contou tamén coa presenza do alcalde de Muras, Manuel Requeijo.
Nesta liña, os quince nenos e nenas do CEIP Antía Cal Vázquez reclaman na súa emotiva carta apoio ás escolas rurais como preservadoras da contorna e do idioma do país. “A nosa escola é moito máis ca un lugar para aprender: é onde aínda se pode escoitar o galego. Por iso vos pedimos apoio para as escolas do rural, para que non se esqueza quen vive no rural. Que haxa leis, recursos, vontade para manter vivas as aulas pequenas como a nosa”, expresan.
O Legado Activo Beiras Cal asina outra das cartas e Henrique Monteagudo, especialista na figura de Castelao, firma a terceira dirixida á directora xeral da UNESCO, Audrey Azoulay. O presidente da Academia explícalle a significación histórica e cultural do derradeiro discurso de Castelao, pronunciado o Día de Galicia de 1948 desde o exilio en Buenos Aires e prohibido durante moitos anos na súa terra.
Un exemplar chegado de forma clandestina a Galicia
A celebración co gallo do Día Mundial da Diversidade Cultural para o Diálogo e o Desenvolvemento tivo lugar na sede do Legado Beiras Cal, a antiga casa familiar en Muras de Antía Cal, fundadora do colexio Rosalía de Castro de Vigo, onde desenvolveu unha pedagoxía innovadora e apostou polo uso do galego en plena ditadura. Cal escribiu nos anos 50 O libro dos nenos, un manual de xeografía en galego que permaneceu inédito máis de sesenta anos. Considerado unha das obras fundacionais da pedagoxía galega do século XX, foi galardoado polo Lar Galego de Caracas en 1955, catro anos despois de que saíse do prelo na Arxentina a primeira edición de “Alba de Gloria”.
Antía Cal e Antón Beiras conseguiron facerse cun dos exemplares desta alocución que chegou clandestinamente a Galicia. “Posiblemente chegase á casa deles a través de Luis Seoane, con quen mantiñan unha estreita relación”, apunta Carme Varela, secretaria do Legado. Setenta e cinco anos despois do pasamento do seu autor, e cadrando coa celebración do Ano Castelao, o folleto viaxará agora á biblioteca da UNESCO en París, nunha homenaxe á memoria dun home que destacou pola súa defensa da democracia, salienta o presidente da RAG na súa carta. Henrique Monteagudo considera que este discurso é “talvez o máis fermoso escrito en galego” e lembra que nel o intelectual rianxeiro fai “un afervoado eloxio do pobo galego, como preservador da identidade singular de Galicia e fiel custodio do idioma propio a través dos séculos”.
“Esta alocución foi escoitada con intensa emoción por unha audiencia formada por persoas pertencentes á numerosa colectividade galega naquela cidade e no Río de la Plata, persoas que tiveran que emigrar de Galicia por razóns económicas ou refuxiarse alí por razóns políticas, para fuxir da represión desatada despois do golpe de Estado fascista de 1936 e pola ditadura que o seguiu”, engade. “O propio orador, Alfonso Daniel Rodríguez Castelao (coñecido en Galicia como Castelao), un dos persoeiros máis representativos da cultura e da política da Galicia do século XX, era un exiliado que tivera que procurar refuxio na Arxentina”, contextualiza.
No acto impuxéronlles o birrete e entregáronlles diploma e orla. Despois cantaron unha canción para as familias asistentes. Houbo moitos aplausos e algunhas lágrimas de emoción.
A presidenta do Consello da Cultura Galega, Rosario Álvarez, destacou o carácter participativo da iniciativa, organizada xunto á Xunta e co apoio do Concello. O director xeral de Cultura, Anxo Lorenzo, puxo en valor o traballo colectivo e a implicación das novas xeracións. O concerto estivo dirixido por Maximino Zumalave, coa formación Hércules Brass e Rosa Aneiros como mantedora. Ademais, anunciouse que a próxima edición estará dedicada a Xosé Neira Vilas.
O vendedor da ONCE Daniel José López Legaspi foi quen levou a sorte ao municipio desde o seu posto de venda situado na Praza Maior.
Trátase dun programa de actividades para a infancia e a mocidade que se desenvolverá en xullo e agosto con propostas educativas, deportivas e culturais pensadas para facilitar a conciliación familiar. A oferta inclúe ludoteca, talleres creativos e tecnolóxicos, deporte, contacontos e eventos comunitarios como o Mercado Infantil Solidario ou o Carnaval de Verano. As inscricións realizaranse do 1 ao 15 de xuño no Concello, con prioridade para menores empadroados. O programa reforza o compromiso municipal co apoio ás familias e cun verán activo e accesible para a mocidade do concello.
A comunidade educativa convida especialmente a antigos alumnos, mestres e familias a participar nesta xornada de reencontros e lembranzas.
A festa incorporou unha mesa doce decorada con temática de faros e unha sesión de coctelería dedicada á elaboración de vermús. As persoas asistentes recibiron ademais un detalle conmemorativo: unha botella de aceite de oliva virxe extra de Oleonavas, en homenaxe ás raíces familiares do propietario. O evento incluíu numerosos sorteos grazas á colaboración de diferentes empresas, con premios como comidas en O Noso Lar, na Bodega de Ana ou no Restaurante Nito, ademais de licores, paletillas e circuítos termais. Para esta ocasión preparouse tamén unha carta especial con táboas de carne e instalouse un mural conmemorativo no local. O establecemento agradeceu a fidelidade da clientela e o apoio da veciñanza ao longo desta década, fundamentais para acadar este aniversario tan significativo.
Tras máis de vinte anos dedicada ao debuxo científico, expón desde 2013 e a súa pintura, definida pola crítica como expresiva, colorista e próxima ao surrealismo, chegou xa a numerosos países europeos e americanos. 
